ھمه چیز درباره وزوز گوش یا سوت کشیدن گوش (تینیتوس)

وقتی صدایی را در گوش خود می‌شنوید که معمولا دیگران قادر به شنیدن آن نیستند و منبع خارجی ندارد، دچار مشکل سوت کشیدن گوش شده‌اید. وزوز گوش یک مشکل شایع است که حدود 15 تا 20 درصد از افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. به همین علت اطلاع از علائم، انواع، علت، روش‌های تشخیصی و درمانی آن از اهمیت بسیاری برخوردار است.

در این مقاله علاوه بر پرداختن به موارد ذکر شده، می‌خواهیم تصویر واضح‌تری از این بیماری را به شما ارائه کنیم و اهمیت تست‌های شنوایی سنجی در تشخیص تینیتوس را بررسی کنیم. پس با ما همراه باشید.

به وضعیتی که صدایی را در یک یا هر دو گوش خود می‌شنوید که منبع خارجی ندارد، سوت کشیدن گوش یا Tinnitus گفته می‌شود. تینیتوس معمولاً به صورت صدای زنگ شنیده می‌شود؛ اما ممکن است برخی افراد صداهای دیگری از جمله غرش یا وزوز را در گوش خود بشنوند در حالی که هیچ صدایی در محیط وجود ندارد.

وزوز گوش در افرادی که سن بالایی دارند شایع‌تر است؛ اما در کودکان نیز ممکن است اتفاق بیفتد. احتمال دارد این مشکل با گذشت زمان بهبود یابد یا از بین برود؛ اما در بعضی موارد نیز با گذشت زمان بدتر می‌شود. زمانی که این عارضه بیشتر از سه ماه به طول بیانجامد، مزمن در نظر گرفته می‌شود.

علت وزوز گوش هنوز مشخص نیست؛ اما اکثر افرادی که آن را تجربه می‌کنند مشکل کم شنوایی دارند. سوت کشیدن گوش به ندرت با یک مشکل پزشکی جدی همراه می‌شود و معمولاً به قدری شدید نیست که بر زندگی روزمره افراد تاثیر بگذارد. با این حال ممکن است مشکلاتی را در خلق و خوی افراد و توانایی آن‌ها در خواب یا تمرکز ایجاد کند.

در موارد شدید، می‌تواند باعث ایجاد اضطراب یا افسردگی نیز بشود. در حال حاضر هیچ درمانی برای تینیتوس وجود ندارد و تنها راه‌هایی برای کاهش علائم آن پیشنهاد می‌شود.

سوت کشیدن گوش می‌تواند‌ شامل انواع صداهای خیالی از جمله موارد زیر باشد:

• صدای زنگ
• وزوز
• غرش
• صدای کلیک
• صدای هیس
• صدای همهمه
• جیغ ممتد

این صداها ممکن است به صورت بلند یا آرام شنیده شوند. گاهی حرکت دادن سر، گردن یا چشم‌ها یا حتی لمس کردن قسمت‌های خاصی از بدن ممکن است علائم وزوز گوش را ایجاد کند و موقتا کیفیت صدایی را که می‌‌شنوید تغییر دهد. این نوع وزوز گوش حسی-پیکری (Somatosensory) نامیده می‌‌شود.

یک: وزوز ذهنی (Subjective Tinnitus)

بیشتر افراد به این نوع از وزوز گوش دچار می‌شوند. در این حالت کسی جز شما نمی‌تواند صدای سوت را بشنود و نوع صدا ممکن است از غرش آرام گرفته تا سوت ممتد و بلند را شامل شود و در یک یا هر دو گوش شنیده شود. در بعضی موارد ممکن است صدا به قدری بلند باشد که توانایی تمرکز یا شنیدن صداهای خارجی را مختل کند. این نوع وزوز گوش می‌تواند همیشگی باشد یا در دوره‌های موقتی ایجاد شود.

دو: وزوز عینی (Objective Tinnitus)

این نوع سوت کشیدن گوش در موارد نادری اتفاق می‌افتد و به صورت صداهای ریتمیک و ضربان‌دار معمولاً همراه با ضربان قلب شنیده می‌شود. اگر به این نوع تینیتوس دچار شده‌اید، ممکن است پزشک هنگام معاینه بتواند وزوز گوش شما را بشنود. اغلب، وزوز گوش عینی علتی قابل تشخیص دارد و قابل درمان است.

همانطور که اشاره کردیم، علت سوت کشیدن گوش کاملا مشخص نشده‌ است؛ با این حال در اینجا به تعدادی از عوامل موثر بر آن اشاره می‌کنیم:

1) قرار گرفتن در معرض صدای بلند: گاهی ممکن است در معرض صدای بلند در محیط کار، ورزشگاه، کنسرت و… قرار بگیرید و پس از آن وزوز گوش را تجربه کنید. این مشکل در میان جانبازان نیز بسیار شایع است.

2) کم شنوایی: کم شنوایی ممکن است بر اثر کهولت سن یا قرار گرفتن در معرض صدای بلند ایجاد شود و معمولا با وزوز گوش همراه می‌شود. با این حال بعضی از افراد کم شنوا هرگز دچار وزوز گوش نمی‌شوند.

3) عوارض جانبی داروها: خوب است بدانید که تینیتوس می‌تواند یکی از عوارض جانبی مصرف بعضی از داروها باشد؛ به خصوص اگر در دوزهای بالا مصرف شوند؛ مانند ایبوپروفن، داروهای ضد سرطان، داروهای ضد افسردگی و غیره.

4) جرم گرفتن یا عفونت گوش: در صورتی که کانال گوش شما با موم یا مایع ناشی از عفونت گوش مسدود شود، می‌تواند باعث ایجاد وزوز گوش شود.

5) آسیب دیدن سر و گردن: گاهی اوقات با آسیب دیدن سر و گردن ممکن است ساختار گوش، عصب گوش یا بخش‌هایی در مغز که مرتبط با شنوایی هستند آسیب ببینند و وزوز گوش ایجاد شود.

دیگر عوامل موثر بر سوت کشیدن گوش نیز شامل موارد زیر هستند:

1) بیماری منیر: یکی از علائم بیماری منیر می‌تواند وزوز گوش باشد. این بیماری، گوش داخلی را با اختلال مواجه می‌کند که می‌تواند منجر به مشکل حفظ تعادل و کم شنوایی شود.

2) مشکلات مفصل فک: این مفصل که فک پایین و جمجمه را به هم متصل می‌کند نزدیک گوش است. فک کردن و دندان قروچه ممکن است باعث آسیب به بافت اطراف شود که امکان دارد سوت کشیدن گوش را ایجاد یا تشدید کند.

3) اختلالات ناشی از تومورها: شوانوم دهلیزی (نوروم آکوستیک) تومور خوش خیمی است که روی عصبی که از گوش داخلی به مغز می‌رسد قرار گرفته است. علاوه بر نوروم آکوستیک، تومورهای دیگری که در سر، گردن و مغز قرار دارند می‌توانند باعث ایجاد تینیتوس شوند.

4) مشکلات مجاری خونی: فشار خون بالا، تسلب شرایین یا ناهنجاری‌هایی که در مجاری خونی وجود دارند، به خصوص اگر داخل گوش یا نزدیک آن باشند، می‌توانند باعث تغییر در جریان خون و سوت کشیدن گوش شوند.

5) بیماری‌های مزمن: یماری‌هایی از جمله دیابت، میگرن، تیروئید، کم خونی و برخی اختلالات خود ایمنی مانند لوپوس و ام اس با وزوز گوش مرتبط هستند.

در این بخش مروری خواهیم داشت بر عوامل خطر سوت کشیدن گوش که در صورت مشاهده آن‌ها در خود یا اطرافیان باید جدی گرفته شوند:

1. قرار گرفتن در معرض صداهای بلندی مثل صدای تجهیزات سنگین، اره برقی و سلاح‌های گرم
2. گوش دادن به موسیقی با هندزفری با صدای بلند و برای طولانی مدت
3. کار کردن در فضاهای پر سر و صدا (داشتن مشاغلی مانند کارگران کارخانه و ساختمان، نوازندگان و سربازان)
4. کهولت سن که باعث کاهش تعداد رشته‌های عصبی فعال در گوش می‌شود و احتمال ایجاد مشکلات شنوایی را که با سوت کشیدن گوش همراه هستند بالا می‌برد.
5. جنسیت (جالب است بدانید که سوت کشیدن گوش در مردان شایع‌تر است).
6. مصرف دخانیات و نوشیدنی‌های الکلی
7. برخی مشکلات سلامتی از جمله چاقی، مشکلات قلب و عروق، فشار خون بالا، سابقه آرتروز یا جراحی سر

سوت کشیدن گوش بر اساس علائم آن قابل تشخیص است؛ اما برای درمان آن لازم است پزشک شما تشخیص دهد که آیا این مشکل بر اثر یک بیماری اساسی دیگر ایجاد شده یا خیر. زمانی که به پزشک مراجعه می‌کنید احتمالاً از شما در مورد سوابق پزشکی‌تان می‌پرسد و گوش‌ها، سر و گردن شما را معاینه می‌کند تا علت وقوع تینیتوس را پیدا کند. گاهی اوقات نیز دلیلی برای وقوع آن پیدا نمی‌شود.

در ادامه تست‌های رایجی که برای تشخیص وزوز گوش استفاده می‌شوند را بررسی می‌کنیم:

الف) تست شنوایی سنجی: شنوایی سنجی از جمله راه‌های تشخیص وزوز گوش است. برای انجام این تست، در اتاقی که عایق صدا دارد می‌نشینید و از طریق هدفونی که روی گوش شما قرار می‌گیرد صداهایی برایتان پخش می‌شود. زمانی که صدایی را می‌شنوید باید آن را به شیوه‌ای که کارشناس شنوایی سنجی به شما توضیح می‌دهد اطلاع دهید. نتایج به دست آمده می‌تواند به تشخیص علل احتمالی وزوز گوش در شما کمک کند. برای شنوایی سنجی در شهرضا، می‌توانید با ما در کلینیک شنوایی سنجی زیمنس تماس بگیرید.

ب) تست حرکتی: ممکن است پزشک از شما بخواهد که چشمان خود را حرکت دهید، فک خود را بفشارید یا گردن، بازوها و پاهای خود را حرکت دهید. اگر در علائم وزوز گوش شما تغییری ایجاد شد یا تشدید شدند، ممکن است به تشخیص یک اختلال اساسی در شما کمک کند که نیازمند درمان است.

ج) تست‌های آزمایشگاهی: ممکن است برای بررسی کم خونی، تیروئید، بیماری‌های قلبی یا کمبود ویتامین‌ها از شما خون گرفته شود.

تمام تلاش خود را بکنید تا به پزشک نوع صدایی را که در گوش خود می‌شنوید توضیح دهید. از این طریق می‌توانید به تشخیص علت اصلی و احتمالی این مشکل کمک کنید.

در صورتی که یک بیماری اساسی باعث ایجاد صدای سوت در گوش شما شده باشد، ممکن است با درمان آن علائم وزوز گوش کاهش یابد. برای مثال می‌توان به از بین بردن جرم گوش، درمان بیماری‌های مجاری خونی، استفاده از سمعک و تغییر در داروهای مصرفی اشاره کرد. در این بخش به چند نوع از درمان‌های رایج برای از بین بردن وزوز گوش اشاره می‌کنیم:

اکثر مواقع وزوز گوش قابل درمان نیست اما راه‌هایی برای کاهش علائم آن وجود دارد. ممکن است از یک دستگاه الکترونیکی برای حذف صداهای اضافه به توصیه پزشک استفاده کنید که می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

الف) دستگاه نویز سفید  (White Noise Machines)

این دستگاه‌ها صدایی شبیه به صداهای محیطی همچون باران یا امواج اقیانوس را ایجاد می‌کند که معمولاً در درمان سوت کشیدن گوش موثر است. همچنین ممکن است بخواهید یک دستگاه نویز سفید را با بلندگوهای بالش امتحان کنید تا به شما برای خواب کمک کند. علاوه بر این فن‌ها، دستگاه‌های بخور سرد، دستگاه‌های رطوبت زدا و تهویه هوا نیز می‌توانند در اتاق شما نویز سفید ایجاد کنند و باعث کمتر شدن علائم  تنیتوس در شب شوند. جزئیات را در صفحه صدا درمانی برای وزوز گوش بخوانید.

ب) دستگاه پوشاننده صدا (Masking Devices)

این دستگاه‌ها مشابه سمعک در گوش قرار می‌گیرند و نویز سفید را به صورت آرام و مداوم تولید می‌کنند و از این طریق علائم تینیتوس را کمتر می‌کنند.

درمان‌های رفتاری به شما کمک می‌کنند که با مشکل سوت کشیدن گوش کنار بیایید و طرز تفکر و احساس خود را نسبت به آن تغییر دهید. با گذشت زمان ممکن است سوت کشیدن گوش، کمتر شما را آزار دهد. این درمان‌ها شامل موارد زیر می‌شوند:

الف) درمان از طریق بازآموزی وزوز گوش (Tinnitus Retraining Therapy) یا TRT

این روش به صورت فردی برنامه‌ریزی می‌شود و معمولا یک کارشناس شنوایی سنجی آن را اداره می‌کند. TRT ترکیبی از پوشانندگی صدا و مشاوره از یک متخصص است. معمولا دستگاهی را در گوش خود قرار می‌دهید که علائم وزوز گوش را پنهان می‌کند؛ در حالی که مشاور شما را راهنمایی می‌کند. TRT ممکن است با گذشت زمان به شما کمک کند کمتر متوجه وزوز گوش خود شوید و از علائم آن کمتر احساس ناراحتی کنید.

ب) درمان شناختی رفتاری (Cognitive Behavioral Therapy) یا CBT

در درمان شناختی رفتاری یا دیگر روش‌های مشاوره، می‌توانید از یک روانشناس برای یادگیری تکنیک‌های مقابله با علائم سوت کشیدن گوش کمک بگیرید. مشاوره همچنین می‌تواند به حل مشکلات دیگری که با تینیتوس مرتبط هستند، از جمله اضطراب و افسردگی کمک کند. بسیاری از مشاوران، CBT را در جلسات مشاوره فردی و گروهی ارائه می‌کنند.

گرچه داروها نمی‌توانند وزوز گوش را درمان کنند؛ اما در برخی موارد ممکن است به کاهش شدت علائم یا عوارض آن کمک کنند. از این رو پزشک برای درمان بیماری اصلی یا کمک به درمان اضطراب و افسردگی که معمولاً با وزوز گوش همراه هستند، دارو تجویز می‌کند.

گرچه با پیشرفت علم بعید نیست که در آینده روش‌های درمانی کارآمدتر و موثرتری برای این مشکل وجود داشته باشد. علاوه بر موارد ذکر شده، راه‌هایی هم برای درمان خانگی وزوز وجود دارند که در بخش بعدی به آن‎‌ها اشاره می‌کنیم.

زمانی که به وزوز گوش عادت کنید، کمتر از قبل متوجه آن می‌شوید و کمتر شما را آزار می‌دهد. در این مسیر ممکن است موارد زیر به شما کمک کنند:

1) از شنوایی خود محافظت کنید. با گذشت زمان قرار گرفتن در معرض صداهای بلند می‌تواند به اعصاب گوش شما آسیب برساند و باعث ایجاد کم شنوایی و وزوز گوش شود. در صورتی که می‌خواهید از بدتر شدن علائم وزوز گوش جلوگیری کنید، بهتر است در مواجهه با صداهای بلند از محافظ شنوایی استفاده کنید؛ از جمله گوشگیر و نویز کنسلینگ هدفون ((Noise Cancelling Headphones.

2) صدا را کم کنید. گوش دادن به موسیقی با صدای بلند و از طریق هدفون می‌تواند باعث تشدید کم شنوایی و تینیتوس شود.

3) از دستگاه نویز سفید استفاده کنید. اگر در محیط‌های آرام بیشتر متوجه وزوز گوش خود می‌شوید، از دستگاه نویز سفید استفاده کنید تا صدای وزوز گوش را پنهان کند. اگر این دستگاه را ندارید از فن، موزیک ملایم یا رادیو با صدای کم استفاده کنید.

4) استفاده از الکل، کافئین و نیکوتین را به حداقل برسانید. این موارد به‌خصوص وقتی بیش از حد استفاده می‌شوند، می‌توانند بر جریان خون تاثیر بگذارند و باعث تشدید وزوز گوش شوند.

5) از تکنیک‌های تمدد اعصاب استفاده کنید. فعالیت‌هایی مانند مدیتیشن، تنفس عمیق و یوگا می توانند استرس و در نتیجه علائم وزوز گوش را کاهش دهند.

6) استفاده از مکمل‌های حاوی روی (Zinc) هم می‌تواند بر وزوز گوش موثر باشد.

به یاد داشته باشید که همیشه دکتر شما می‌تواند بهترین راه درمان وزوز گوش را در اختیارتان قرار دهد و بهتر است پیش از هر گونه اقدامی از او مشورت بگیرید.

در این مقاله به علائم وزوز گوش پرداختیم و دیدیم که با وجود راه‌هایی برای کاهش آن‌ها وجود دارد، تشخیص علت این عارضه و درمان آن دشوار است و معمولا به عنوان یکی از علائم بیماری‌های دیگر ظاهر می‌شود. اگر شما هم به مشکل سوت کشیدن گوش مبتلا هستید، خوب است بدانید که خستگی از عواملی است که می‌تواند تینیتوس را تشدید کند.

به همین علت خواب کافی و منظم را در برنامه خود قرار دهید و در صورت بروز این مشکل حتما با همکاران ما در کلینیک شنوایی سنجی زیمنس تماس بگیرید تا بهترین راهنمایی‌ها را در اختیارتان قرار دهند.