بیماری منیر – از دلایل تا درمان و نکات پیشگیرانه

بیماری منیر یا فشار گوش، یک بیماری نادر است که گوش میانی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و با علائمی از جمله سرگیجه‌های شدید، کم شنوایی، سوت کشیدن گوش و فشار گوش همراه است.

احتمالا علائم بیماری بر اثر تجمع بیش از حد اندولنف در گوش میانی ایجاد می‌شوند. سندروم منیر ممکن است در زندگی روزمره شما اختلال ایجاد کند و شنوایی شما را در طولانی مدت تحت تاثیر قرار دهد.

در این مقاله همه چیز را درباره بیماری منیر توضیح داده‌ایم تا دیدی کلی نسبت به این بیماری به شما بدهیم. بنابراین تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.

بیماری منیر (Ménière’s Disease) اختلالی در گوش میانی است که معمولا فقط یک گوش را تحت تاثیر قرار می‌دهد و علائمی از جمله سرگیجه شدید، وزوز گوش، کم شنوایی و احساس کیپ شدن یا گرفتگی گوش دارد.

حملات سرگیجه به صورت ناگهانی یا پس از دوره کوتاهی وزوز گوش یا شنیدن صداها به صورت خفه رخ می‌دهد. حملات سرگیجه در بعضی افراد ممکن است با فاصله طولانی از هم و در بعضی دیگر زود به زود رخ دهند.

بعضی افراد مبتلا به بیماری منیر به حدی سرگیجه دارند که تعادل خود را از دست می‌دهند و در حالی که هوشیار هستند به زمین می‌افتند. این موقعیت، حمله افتادن (Drop Attacks) نامیده می‌شود.

امکان ابتلا به بیماری منیر در هر سنی وجود دارد؛ اما بین 40 تا 60 سالگی احتمال آن بیشتر است. متاسفانه این بیماری که به آن فشار گوش هم گفته می‌شود تا آخر عمر با شما خواهد بود؛ اما بعضی درمان‌ها می‌توانند به کاهش علائم بیماری و تاثیر آن بر زندگی شما در طولانی مدت کمک کنند.

علت ابتلا به بیماری منیر به‌طور دقیق مشخص نیست؛ اما احتمال می‌رود علائم بیماری بر اثر تجمع بیش از حد اندولنف در گوش میانی بروز کنند.

گوش داخلی (Labyrinth) از اندام‌های تعادلی و شنوایی نگهداری می‌کند و خود از دو بخش تشکیل شده است: لابرینت استخوانی (Bony Labyrinth) و لابرینت غشایی (Membranous Labyrinth).

لابرینت غشایی در استخوان قرار گرفته است و حاوی مایعی به نام اندولنف (Endolymph) است. زمانی که سر خود را حرکت می‌دهید، اندولنف نیز حرکت می‌کند. به همین علت گیرنده‌های عصبی که در لابرینت غشایی قرار گرفتند، سیگنال‌هایی را به مغز در مورد حرکت بدن ارسال می‌کنند.

تجمع بیش از حد اندولنف در گوش میانی می‌تواند روند طبیعی تعادل و سیگنال‌های شنوایی بین گوش داخلی و مغز را مختل کند. تجمع مایع در این بخش ممکن است به دلایل زیر اتفاق بیفتد:

• آلرژی
• بیماری‌های خود ایمنی
• ترشح غیرطبیعی مایعات که از انسداد یا شکل غیر طبیعی گوش ناشی می‌شود
• آسیب به سر
• ژنتیک
• سردردهای میگرنی
• عفونت‌های ویروسی

اغلب مواقع، بیماری منیر بر اثر بیش از یک عامل ایجاد می‌شود.

در پاسخ به سوال بیماری منیر چقدر طول میکشد؟ باید گفت هر بار که علائم بیماری منیر آغاز می‌شوند، ممکن است 20 دقیقه تا 24 ساعت طول بکشند. اصلی‌ترین علائم سندروم منیر عبا‌رت‌اند از:

• سرگیجه

ممکن است حس کنید که دنیا اطراف شما می‌چرخد در حالی که ثابت یکجا ایستاده‌اید. سرگیجه شدید می‌تواند باعث حالت تهوع یا حتی حملات افتادن شود.

• کم شنوایی

ممکن است در هنگام بروز حمله که معمولا فقط در یک گوش اتفاق می‌افتد، در شنوایی خود مشکل داشته باشید. بسیاری از افراد به طور خاص در شنیدن صداهای زیر مشکل دارند. این اتفاق خصوصا در اوایل ابتلا به بیماری بیشتر رخ می‌دهد و در صورتی که درمان را شروع نکنید، این وضعیت می‌تواند منجر به کم شنوایی شود.

• وزوز گوش

ممکن است در یکی از گوش‌های خود صدای زنگ بشنوید. افرادی که به سندروم منیر مبتلا هستند، گاهی اوقات صداهایی مشابه با صدای عژغژ ماشین یا ویژ ویژ صدف زمانی که آن را به گوش خود می‌چسبانید می‌شنوند.

• فشار گوش

ممکن است احساس فشار یا گرفتگی در گوش خود داشته باشید. به همین علت به بیماری منیر در عامیانه، فشار گوش نیز گفته می‌شود.

علائم دیگر این بیماری، شامل حالت تهوع و استفراغ می‌شود.

بیماری منیر در سه مرحله پیشرفت می‌کند. که در ادامه به توضیح آن‌ها پرداخته‌ایم:

در این مرحله سرگیجه‌های ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی ایجاد می‌شوند. در این مواقع ممکن است فرد

• شنوایی خود را تا حدودی از دست بدهد که معمولا با تمام شدن سرگیجه به حالت عادی باز می‌گردد.
• در گوش خود احساس ناراحتی و انسداد داشته باشد.
• حس کند گوشش کیپ یا تحت فشار است.
• وزوز گوش داشته باشد.

اغلب پس از حمله سرگیجه، احساس خستگی شدید به فرد دست می‌دهد و حس می‌کند ساعت‌ها نیاز به خواب دارد. همچنین ممکن است این موارد را تجربه کند:

• اسهال
• دید تار
• حرکات سریع چشم
• حالت تهوع
• استفراغ
• عرق سرد
• تپش قلب یا سریع زدن نبض
• لرزش

بین اولیه و نهایی، ممکن است فرد مبتلا برای مدت طولانی علائم بیماری را تجربه نکند.

حملات سرگیجه در مراحل بعدی بیماری کمتر می‌شوند و در برخی موارد هرگز برنمی‌گردند. با این حال مشکلات تعادل، شنوایی و بینایی ممکن است ماندگار باشند. فرد به‌خصوص در تاریکی احساس بی‌ثباتی می‌کند و ممکن است حملات افتادن را نیز تجربه کند.

اگر علائم بیماری منیر را دارید یا علائم شما شدیدتر شدند، هر چه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید. علائم این بیماری با بعضی دیگر از بیماری‌ها مشترک است. به همین جهت اهمیت دارد که از علت بروز این علائم اطمینان حاصل کنید.

بیماری منیر گوش از طریق علائم زیر تشخیص داده می‌شود:

1. دو یا چند حمله سرگیجه که هر کدام 20 دقیقه تا 24 ساعت طول کشیده‌اند.
2. کم شنوایی که با تست شنوایی سنجی ثابت شده باشد.
3. کیپ شدن یا فشار گوش.

به همین علت زمانی که به پزشک مراجعه می‌کنید، علاوه بر بررسی سوابق پزشکی و معاینه فیزیکی شما ممکن است درخواست کند اقدامات زیر را انجام دهید:

• شنوایی سنجی

تست‌های شنوایی سنجی برای پیدا کردن علت تغییرات شنوایی که در پی بیماری گوش میانی یا بر اثر علل دیگر ایجاد شده‌اند کمک می‌کنند. برای شنوایی سنجی در شهرضا کافی است با ما در کلینیک شنوایی سنجی زیمنس تماس بگیرید و از آدیولوژیست مجرب ما کمک بگیرید.

• تست تعادل

معمولا با پایان حملات سرگیجه، تعادل شما به حالت نرمال برمی‌گردد؛ اما در بعضی مواقع نیز ممکن است مشکل عدم تعادل ادامه‌دار شود. آزمایش‌هایی که می‌توانند به بررسی این مشکل در گوش داخلی کمک کنند عبارت‌اند از: تست VNG، تست صندلی چرخان (Rotary-chair Testing)، تست VEMP، تست CDP، آزمون ثبت ویدیویی تکانه‌های سر (vHIT).

• ام آر آی (MRI)

ام آر آی برای تشخیص تومور نجام می‌شود.

• تست :EcoG

این تست فعالیت الکتریکی گوش داخلی را ارزیابی می‌کند و به تشخیص تجمع مایع در گوش میانی نیز کمک می‌کند.

ممکن است علاوه بر آدیولوژیست لازم باشد پزشک گوش و حلق و بینی و متخصص مغز و اعصاب را نیز ملاقات کنید.

بیماری منیر زندگی شما را به خطر نمی‌اندازد؛ اما می‌تواند بر کیفیت کلی زندگی شما تاثیر بگذارد. از جمله سخت‌ترین عوارض بیماری منیر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افتادن

حملات سرگیجه شدید وغیر منتظره ممکن است باعث از دست دادن تعادل و در نتیجه افزایش خطر افتادن شوند. به همین دلیل انجام بعضی فعالیت‌های روزانه مانند بالا رفتن از نردبان یا رانندگی ممکن است بسیار خطرناک باشند.

• کم شنوایی

احتمال از دست دادن شنوایی در طولانی مدت وجود دارد (معمولا بین 8-10 سال).

• بیماری‌های روانی

علائم این بیماری ممکن است هر زمان بروز کنند؛ به همین علت سطح نگرانی و استرس شما را بالا می‌برد. بعضی افراد نیز به خاطر علائمی که بر شنوایی و تعادل تاثیر می‌گذارند دچار افسردگی می‌شوند.

متاسفانه باید گفت که بیماری منیر هنوز درمانی ندارد؛ ولی ممکن است پزشک شما بعضی از راه‌های زیر برای مقابله با این بیماری و کاهش علائم آن پیشنهاد دهد:

1. دارو درمانی

بدترین علامت بیماری منیر، سرگیجه شدید است که فرد را ناتوان می‌کند. داروهایی که برای تسکین سرگیجه و کوتاه شدن حملات بیماری تجویز می‌شوند شامل مکلیزین، دیازپام، گلیکوپیرولات و لورازپام هستند.

2. محدود کردن نمک و استفاده از ادرار آورها (Diuretics)

محدود کردن نمک‌های رژیمی و مصرف ادرار آورها (قرص آب) باعث کاهش حجم مایعی که بدن نگه می‌دارد و فشار گوش داخلی می‌شود و از این طریق به بعضی افراد در کنترل سرگیجه کمک می‌کند.

3. دیگر تغییرات تغذیه‌ای و رفتاری

بعضی افراد ادعا می‌کنند که مصرف کافئین، شکلات و الکل علائم آن‌ها را تشدید می‌کند و از مصرف آن‌ها در رژیم غذایی خود تا حد امکان اجتناب می‌کنند. همچنین ترک سیگار می‌تواند به کاهش علائم بیماری منیر کمک کند.

4. درمان شناختی (Cognitive Therapy)

درمان شناختی نوعی درمان از طریق گفتگو است که به افراد کمک می‌کند بر نحوه درک و پاسخ به تجربیات زندگی خود تمرکز کنند. درمان شناختی می‌تواند به برخی افراد کمک کند تا بهتر با حملات غیر منتظره بیماری کنار بیایند و سطح اضطراب آن‌ها در مورد حملات آینده کاهش یابد.

5. تزریقات

یکی از داروهایی که برای کنترل سرگیجه به گوش میانی تزریق می‌شود، آنتی بیوتیک جنتامایسین است. از آنجایی که این دارو ‌می‌تواند به سلول‌های مویی میکروسکوپی در گوش داخلی آسیب برساند، خطر ابتلا به کم شنوایی را تا حد قابل توجهی بالا می‌برد. بعضی پزشکان به جای این دارو، کورتون تجویز می‌کنند که معمولا به کاهش سرگیجه کمک می‌کند و خطری مشابه با آنچه گفته شد ندارد.

6. درمان از طریق پالس فشار (Pressure Pulse Treatment)

طبق یافته‌های جدید، دستگاهی برای بیماری منیر ساخته شده است که در گوش خارجی قرار می‌گیرد و پالس فشار هوا را به گوش میانی می‌رساند. به نظر می‌رسد پالس‌های فشار هوا بر روی اندولنف تاثیر می‌گذارند و مانع از ایجاد سرگیجه می‌شوند.

7. جراحی

زمانی که تمامی راه‌های درمانی دیگر برای تسکین سرگیجه با شکست مواجه شوند، ممکن است جراحی توصیه شود. بعضی جراحی‌ها روی کیسه اندولنفاتیک (Endolymphatic Sac) انجام می‌شوند تا فشار را از روی آن بردارند. در موارد اندکی نیز ممکن است جراحی قطع عصب دهلیزی (Vestibular Nerve) انجام شود.

8. درمان‌های دیگر

درمان‌های دیگر و تاثیر آن‌ها بر بیماری منیر مورد مطالعه دانشمندان بوده‌اند؛ با این حال شواهدی مبنی بر اثرگذاری درمان‌هایی مثل طب سوزنی یا طب فشاری، تای‌چی یا مصرف داروهای گیاهی مانند جینکوبیلوبا، نیاسین یا ریشه زنجبیل وجود ندارد.

اگر به بیماری منیر مبتلا شده‌اید، توصیه‌های زیر را برای کنترل بیماری خود به کار بگیرید:

1. همیشه داروهایتان را به همراه داشته باشید؛ حتی زمانی که به سفر می‌روید. در این صورت وقتی علائم بیماری بروز کنند، می‌توانید بلافاصله داروهایتان را مصرف کنید و زودتر بهبود پیدا کنید.
2. خطر را نادیده نگیرید. اگر کارهایی مثل شنا و بالا رفتن از نردبان انجام می‌دهید و از ماشین آلات خطرناک استفاده می‌کنید، احتیاط داشته باشید.
3. حواستان به تغذیه خود باشد. مصرف سدیم کافئین و الکل را محدود کنید. این مورد می‌تواند چالش برانگیز باشد؛ زیرا بعضی غذاها مثل چیپس شور هستند و تشخیص وجود سدیم بالا در آن‌ها راحت است. در حالی که برای تشخیص سدیم در سایر غذاها ممکن است به توصیه پزشک نیاز داشته باشید.
4. مایعات فراوان بنوشید.
5. به اندازه کافی استراحت کنید. خستگی بیش از حد می‌تواند باعث ایجاد علائم بیماری شود. به همین علت زمانی که حمله به شما دست داد، سعی کنید در یک محیط آرام و بی سر و صدا دراز بکشید و به بدن خود زمان دهید تا بهتر شوید.

در واقع ابتلا به بیماری منیر راه فراری ندارد؛ زیرا علت دقیق آن هنوز مشخص نیست. با این حال، با رعایت بعضی موارد می‌توان از بروز علائم آن تا حد زیادی جلوگیری کرد؛ مانند رژیم غذایی کم نمک و اجتناب از استرس و محرک‌هایی از جمله آلرژی‌ها و تغییرات آب‌وهوایی.

در صورت مشاهده علائم سندروم منیر آن را جدی بگیرید و حتما به آدیولوژیست برای انجام تست‌های لازم مراجعه کنید. ما در کلینیک شنوایی سنجی زیمنس در این راه در کنار شما هستیم و پاسخگوی سوالات شما در این زمینه خواهیم بود.