کاشت حلزون: هرآنچه لازم است بدانید را گفته‌ایم!

کاشت حلزون، انقلابی در درمان افراد ناشنوا یا افرادی که دچارکم شنوایی شدید هستند، ایجاد کرد. این عمل، توانایی کودکان یا بزرگسالانی که کاندید دریافت آن بودند را در برقراری ارتباط بهبود بخشیده و در عین حال ایمن و مؤثر است.

این دستگاه الکترونیکی زیست‌پزشکی، صدا را به یک جریان الکتریکی تبدیل کرده تا عصب شنوایی تحریک شده و در نتیجه صدا توسط فرد درک شود.

در این مقاله به بررسی کاشت حلزون، چگونگی جراحی آن، هزینه کاشت حلزون، مزایا و معایب و انواع پروتزهای کاشت حلزون گوش می‌پردازیم.

کاشت حلزون، یک دستگاه الکترونیکی کوچک و پیچیده است که می‌تواند به کسانی که ناشنوایی دارند، در درک صدا کمک کرده و شنوایی را بهبود بخشد.

کاشت حلزون گوش، می‌تواند یک انتخاب خوب برای درمان کم شنوایی در افرادی باشد که به‌دلیل آسیب به گوش داخلی، دچار کم شنوایی شدید یا انواع ناشنوایی شده‌اند و استفاده از سمعک کمکی به آن‌ها نمی‌کند.

کاشت حلزون، شنوایی را بازیابی نمی‌کند اما می‌تواند توانایی فرد در درک گفتار و شنیدن صداها را بهبود بخشد. کاشت حلزون با ایجاد یک مسیر جدید در گوش کار کرده و صدا را از گوش خارجی به گوش داخلی منتقل می‌کند.

در گوش داخلی، یک سیگنال الکتریکی توسط عصب شنوایی به مغز منتقل شده و مغز آن را به‌عنوان گفتار، موسیقی یا صداهای دیگر تفسیر می‌کند.

کاشت حلزون، ممکن است در یک گوش باشد که به آن یک طرفه می‌گویند. برخی از افراد در هر دو گوش خود کاشت حلزون دارند که به آن دو طرفه می‌گویند.

کودکان و بزرگسالانی که ناشنوا یا به شدت کم شنوا هستند، کاندید مناسبی برای کاشت حلزون هستند.

معیارهای مختلفی برای تعیین اینکه کدام گوش نیازمند کاشت حلزون است، وجود دارد.

کاشت حلزون برای افرادی که کم شنوایی:

• متوسط
• عمیق
• شدید

دارند، تأیید شده و شامل افرادی است که کم شنوایی در هر دو گوش یا تنها در یک گوش دارند. به صورت کلی، کاشت حلزون را در افراد زیر توصیه می‌شود:

• کاهش شنوایی قابل توجه در یک یا هر دو گوش دارند.
• از سمعک استفاده می‌کنند، اما دوست دارند که صدا را واضح‌تر بشنوند.
• مشکلات سلامتی که طی عمل جراحی، فرد را با خطر مواجه می‌کند، نداشته باشند.

کودکانی که کم شنوایی آن‌ها توسط سمعک بهبود پیدا نمی‌کند، می‌توانند از کاشت حلزون استفاده کنند.

هنگامی که از عمل کاشت حلزون در سنین پایین استفاده می‌شود، می‌تواند شنوایی و توانایی کودک در درک و استفاده از زبان گفتاری را بهبود بخشد.

در کودکان واجد شرایط، کاشت حلزون از 9 ماهگی شروع می‌شود و سبب می‌شود تا مهارت‌های زبانی و گفتاری آن‌ها بهبود یابد.

طبق تحقیقات صورت گرفته، کودکانی که در اوایل زندگی، کاشت حلزون دارند و پس از آن درمان فشرده آنان آغاز می‌شود، اغلب بهتر از سایر همسالان خود که در سنین بالا کاشت می‌کنند، صدا و موسیقی را درک کرده و بهتر صحبت می‌کنند.

همچنین، تحقیقات نشان می‌دهند که کودکان واجد شرایطی که خیلی زود کاشت حلزون انجام داده اند، ممکن است مهارت‌های زبانی را با نرخی قابل مقایسه با کودکانی که شنوایی طبیعی دارند، توسعه داده و بسیاری از آن‌ها می‌توانند در مدارس عادی درس بخوانند.

برخی از بزرگسالان که در مراحل پس از کودکی تمام یا بخش زیادی از شنوایی خود را از دست داده‌اند نیز می‌توانند از کاشت حلزون استفاده کنند.

این افراد می‌آموزند که سیگنال‌های ایمپلنت را با صداهایی که به یاد می‌‌آورند، مانند گفتار مرتبط کرده بدون اینکه نیاز به نشانه‌های بصری (مانند زبان اشاره) داشته باشند.

کاشت حلزون، صدا را از بخش‌های آسیب‌دیده گوش، مستقیماً به عصب شنوایی که به آن عصب حلزون می‌گویند، می‌فرستد.

در اکثر افرادی که به کم شنوایی مبتلا هستند و گوش داخلی آن‌ها درگیر شده است، عصب حلزون، کار می‌کند؛ اما پایانه‌های عصبی به‌نام سلول‌های مویی در بخشی از گوش داخلی با نام حلزون آسیب دیده اند.

در کاشت حلزون از یک پردازشگر صدا استفاده می‌شود که در پشت گوش قرار گرفته و صداهای خارج از گوش را به داخل آن هدایت می‌کند. سپس، سیگنال‌های صوتی را به گیرنده‌ای که در زیر پوست و در قسمت پشت گوش قرار داده شده، ارسال می‌کند.

گیرنده، سیگنال‌های صوتی را از یک سیم نازک متصل به بخش زیرین پوست می‌فرستد. این سیم، الکترودهای کوچکی را که در گوش داخلی حلزونی شکل قرار گرفته‌اند، نگه داشته که به آن حلزون گویند.

سیگنال‌ها عصب حلزون را تحریک می‌کنند. عصب، سیگنال‌ها را به مغز رسانده و مغز، سیگنال‌های ارسالی را به‌صورت صدا می‌شنود. این صداها تا حد زیادی مانند حالت شنوایی طبیعی بوده، گرچه دقیقاً یکسان نیستند.

یادگیری شنیدن سیگنال‌هایی که از کاشت حلزون می‌آید به‌صورت کلمه به زمان و آموزش نیاز داشته و در عرض 3 تا 6 ماه اکثر افرادی که از کاشت حلزون استفاده کرده اند، دستاوردهای بزرگی در درک گفتار داشته‌اند.

پروتزها در کاشت حلزون انواع مختلفی دارند، اما تمامی آن‌ها در دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

• کاشت حلزون CI

CI مخفف عبارت Cochear Implant بوده که یک پروتز عصبی کاشته شده با عمل جراحی است که برای افرادی که کم شنوایی حسی عصبی دارند، مناسب است. پروتز دارای دو جز اصلی است:

1) جز بیرونی که معمولاً در پشت گوش قرار می‌گیرد، اما در عین حال می‌تواند به لباس نیز وصل شود. این جز شامل پردازنده صدا است که دارای میکروفون و لوازم الکتریکی (مانند تراشه‌های پردازشگر، باتری و سیم‌پیچ) است و سیگنالی را به پروتز در سراسر پوست منتقل می‌کند.

2) جز داخلی نیز شامل یک سیم‌پیچ برای دریافت سیگنال‌ها، لوازم الکترونیکی و مجموعه‌ای از الکترودها است که درون حلزون قرار گرفته و عصب حلزون را تحریک می‌کنند.

• کاشت ساقه مغز ABI

ABI مخفف عبارت Auditory Brainstem Implant بوده و دستگاهی است که درک صدا را برای افرادی که دچار کم شنوایی شدید به دلیل از دست رفتن یا کار نکردن حلزون (گوش داخلی) یا عصب شنوایی هستند، فراهم می‌کند. این پروتز نیز شامل دو بخش است:

جز اول پردازنده: که بالای گوش روی سر نصب شده و دارای یک میکروفون است که صداهای اطراف را دریافت می‌کند و آن‌ها را به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل و سپس به ایمپلنت می‌فرستد.

جز دوم ایمپلنت داخلی: که توسط جراح کاشت می‌شود و شامل یک گیرنده محرک در زیر پوست و در کنار سر کاشته شده و به یک پدال الکتریکی متصل می‌شود. یک پدال الکتریکی نیز در ایمپلنت داخلی وجود دارد که روی مجموعه هسته حلزون و قسمت شنوایی سطح ساقه مغز قرار می‌گیرد.

هزینه کاشت حلزون به عوامل مختلفی بستگی دارد که عبارت اند از:

• نوع بیمارستان (خصوصی یا دولتی)
• نوع، برند و کیفیت پروتز استفاده شده
• داروهای مصرفی
• نوع بیمه بیمار
• زمان بستری شدن در بیمارستان

هزینه کاشت حلزون در ایران در حدود 400 تا 500 میلیون تومان است که قسمت عمده آن توسط بیمه پرداخت می‌شود و بیمار چیزی در حدود 5 تا 6 میلیون تومان آن را پرداخت می‌کند.

هزینه کاشت حلزون در خارج از ایران و بدون بیمه بین 30 تا 50 هزار دلار هزینه دارد.

همانند تمامی دستگاه‌ها و عمل‌های جراجی دیگر، کاشت حلزون می‌تواند در حین مزایای فراوانی که دارد معایبی نیز به‌دنبال داشته باشد که در ادامه به بررسی هر یک از آن‌ها خواهیم پرداخت.

افرادی که از کاشت حلزون استفاده می‌کنند، فواید زیر را گزارش کرده اند:

✅ توانای در شنیدن صدای خود، بهبود لحن و تلفظ آن‌ها

✅ درک گفتار بدون نیاز به لب‌خوانی

✅ ارتباط راحت با دوستان و اعضای خانواده خود

✅ در نوزادانی که با کم شنوایی متولد شده اند یا کودکان خردسال با کم شنوایی پیشرونده، توانایی رسیدن به نقطه عطف رشد در صورت استفاده از کاشت حلزون در سنین پایین

جراحی کاشت حلزون یک روش بی‌خطر است و عوارض نادری دارد. با این حال ،همانند تمامی جراحی‌ها خطراتی نیز به‌همراه دارد که عبارت است از:

✅ خونریزی

✅ تورم

✅ عفونت اطراف پروتز

✅ صدای زنگ یا وزوز در گوش

✅ سرگیجه و تهوع

✅ بی‌حسی در اطراف گوش

✅ ایجاد تغییرات در طعم

✅ خشکی دهان

✅ مننژیت (عفونت غشایی که مغز را می‌پوشاند)

✅ خطرات مربوط به بیهوشی عمومی

✅ نیاز به برداشتن پروتز به‌دلیل عفونت

کاشت حلزون یک جراحی روتین است و معمولاً فرد تحت بیهوشی کامل قرار می‌گیرد. جراح یک برش کوچک در پشت گوش ایجاد می‌کند؛ در بعضی از مواقع ممکن است ناحیه کوچکی از موهای فرد نیز تراشیده شوند.

جراح سوراخ کوچکی در بخشی از استخوان جمجمه به‌نام ماستوئید ایجاد می‌کند تا دستگاه را در آن قرار دهد.

سپس، پروتز زیر پوست قرار گرفته و الکترود را در گوش داخلی خواهند گذاشت. جراح یک سوراخ کوچک در حلزون گوش ایجاد کرده تا در الکترود دستگاه داخلی سیم وارد کند.

تیم جراحی آزمایشاتی را برای اندازه‌گیری میزان پاسخ بیمار به پروتز انجام می‌دهند.

در پایان، برش ایجاد شده توسط بخیه‌های یکبار مصرف بسته شده که در این حالت نیازی به برداشتن بخیه پس از چند روز نخواهد بود.

این عمل برای هر دو گوش در حدود 2 ساعت طول می‌کشد.

قبل از کاشت حلزون، باید موارد زیر را انجام داد:

• تست‌های شنوایی، گفتار و شاید تعادل
• معاینات فیزیکی
• MRI یا سی‌تی‌اسکن از گوش و سر برای بررسی حلزون و گوش داخلی

شنوایی سنج و متخصص و جراح گوش، حلق و بینی بررسی‌ها و ارزیابی‌های لازم را انجام داده تا بهترین نوع کاشت حلزون گوش را برای فرد انتخاب کنند.

کاشت حلزون دارای دو بخش داخلی و خارجی بوده و نوع کاشت حلزون  مورد نیاز متناسب با نیاز فرد تعیین می‌شود.

• کاشت حلزون داخلی

با یک واحد خارجی که در پشت گوش و کنار سر قرار می‌گیرد. واحد خارجی دارای:

• پردازنده گفتار
• میکروفون
• آهنربا
• فرستنده

است که در یک دستگاه قرار می‌گیرند و در صورت نیاز می‌توان آن را شارژ کرد.

• کاشت حلزون داخلی

با یک پردازشگر خارجی که روی گوش قرار گرفته، به‌همراه یک آهنربا فرستنده در پشت گوش انجام می‌شود. این پردازنده دارای دو بخش کوچک است که توسط یک سیم کابل نازک به یکدیگر متصل شده اند.

قبل از ترک بیمارستان یا مرکز جراحی، دستورالعمل‌هایی در مورد نحوه مراقبت از برش‌ها به بیمار داده می‌شود که ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• نحوه تعویض پانسمان و مراقبت از بخیه‌ها
• زمان از سرگیری شست‌وشوی نواحی اطراف برش (معمولاً یک یا دو روز پس از جراحی)

حدود یک هفته پس از عمل، جراح برش‌ها را بررسی کرده و بخیه‌ها را در صورت لزوم باز می‌کند. به طور معمول، به بیمار توصیه می‌شود قبل از فعال کردن کاشت حلزون، 3 تا 4 هفته صبر کرده تا ناحیه عمل بهبود یابد.

در حدود 1 تا 4 هفته پس از عمل جراحی کاشت حلزون گوش، فرد متخصص دستگاه را فعال می‌کند. در این حالت، فرد متخصص اقدامات زیر را انجام می‌دهد:

✅ پردازنده صدا را متناسب با آن تنظیم می‌کند.

✅ بخش‌های کاشت حلزون را بررسی کرده تا از کارکرد درست آن مطمئن شود.

✅ ارزیابی‌های لازم را انجام داده تا متوجه شود بیمار چه صداهایی را می‌شنود.

✅ نحوه مراقبت و استفاده از دستگاه را به فرد آموزش می‌دهد.

✅ دستگاه را به‌گونه‌ای تنظیم می‌کند تا بیمار بتواند صداهای اطراف را به بهترین وجه ممکن بشنود.

این مرحله، شامل آموزش مغز برای درک صداهایی است که با کاشت حلزون شنیده می‌شود.

در ابتدا، صداهای روزمره موجود در اطراف بیمار، ممکن است به همان صورت که به‌یاد می‌آورد نباشد. مغز برای درک صداهای جدید و گفتار به زمان نیاز دارد. بهتر است بیمار، هنگام بیداری از پردازنده گفتار استفاده کند.

ویزیت‌های منظم که اغلب به‌صورت مادام‌العمر هستند، به بیمار کمک می‌کند تا بیشترین بهره را از کاشت حلزون ببرد.

ویزیت‌هایی که در آینده صورت خواهد گرفت معمولاً شامل بررسی و ارزیابی شنوایی بیمار، برنامه‌نویسی دستگاه و انجام سایر آزمایشات مورد نیاز است.

پس از انجام کاشت حلزون حداقل بین 4 تا 6 هفته و تا زمانی که پزشک اجازه ندهد، فعالیت‌های زیر را انجام ندهید:

• دوچرخه‌سواری
• وزنه‌برداری
• دویدن
• ورزش‌های هوازی
• بلند کردن هر چیز سنگین
• شنا
• سواری با سرعت بالا
• هنرهای رزمی

پاسخ به این سؤال دشوار است، زیرا کیفیت صدای درک شده برای هر فرد متفاوت است.

در ابتدا این افراد، صداها را معمولاً به‌صورت مکانیکی، رباتیک، کارتونیک و مانند افرادی که با چیزی در دهان خود صحبت می‌کنند، می‌شنود. برخی از بیماران صدا را تنها وقتی پروتز برای اولین بار روشن می‌شود، می‌شنوند.

شنیدن و تفسیر صدا یک ارتباط پیچیده بین مغز و گوش است و عادت کردن به کاشت حلزون مدتی طول می‌کشد.

تنها با یادگیری الگوهایی که دستگاه ارائه می‌دهد، کیفیت صدا تغییر می‌کند. اکثر افراد طی 3 تا 12 ماه بهبود کیفیت صدا را متوجه می‌شوند.

نتایج کاشت حلزون در افراد، متفاوت بوده علت کم شنوایی، مدت زمانی که کم شنوایی شدید بوده و اینکه قبل از کم شنوایی فرد توانایی صحبت کردن یا خواندن داشته است یا خیر، می‌تواند بر میزان کارکرد کاشت حلزون تأثیر گذارد.

کاشت حلزون  در افرادی که قبل از کم شنوایی، توانایی خواندن و صحبت کردن داشته اند، بهتر عمل می‌کند. کودکانی که با کم شنوایی شدید متولد می‌شوند، بهترین نتایج را از کاشت حلزون در سنین پایین می‌گیرند.

طی مطالعاتی که اخیراً توسط دانشگاه لانگون هلث (Langone Health) روی موش‌های ناشنوا صورت گرفته، نشان می‌دهد که توانایی طبیعی مغز برای سازگاری با شرایط جدید، معروف به نوروپلاستیسیته، میزان تأثیرگذاری کاشت حلزون گوش را بهبود می‌بخشد.

محققان می‌گویند، این تحقیقات احتمالاً به ‌توضیح اینکه چرا برخی از گیرندگان پروتز نسبت به سایرین به درمان بهتر پاسخ می‌دهند، کمک خواهد کرد.

کاشت حلزون با سمعک متفاوت است. سمعک صداها را بلندتر می‌کند، اما به توانایی شنوایی طبیعی گوش فرد متکی است. در ادامه به بررسی دقیق سمعک و کاشت حلزون می‌پردازیم.