ناشنوایی چیست و انواع آن کدام است؟

بیش از 5 درصد از جمعیت جهان یا 430 میلیون نفر برای رفع ناشنوایی خود (از جمله 34 میلیون کودک) به توانبخشی نیاز دارند. تخمین زده می‌شود که تا سال 2050 بیش از 700 میلیون نفر  یا از هر 10 نفر یک نفر  دچار ناشنوایی خواهد شد.

به فردی که قادر به شنیدن نیست، ناشنوا گفته می‌شود. کاهش شنوایی ممکن است خفیف، متوسط، شدید یا عمیق باشد. این امر می‌تواند یک گوش یا هر دو گوش را درگیر کرده و منجر به مشکل در شنیدن گفتار، مکالمه یا حتی صداهای بلند شود.

در این مقاله به بررسی انواع ناشنوایی، دلایل ابتلا و راه‌های پیشگیری از ناشنوایی و روش‌های درمان ناشنوایی خواهیم پرداخت.

4 نوع ناشنوایی وجود دارد که در ادامه با آن آشنا خواهیم شد.

کم شنوایی حسی عصبی زمانی رخ می‌دهد که گوش داخلی یا خود عصب شنوایی واقعی آسیب ببیند. این ریزش معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که برخی از سلول‌های مویی در حلزون گوش آسیب ببینند.

از دست دادن شنوایی حسی عصبی شایع‌ترین نوع ناشنوایی است. این امر، می‌تواند در نتیجه موارد زیر اتفاق خواهد افتاد:

• افزایش سن
• قرار گرفتن در معرض صدای بلند
• آسیب
• برخی از بیماری‌ها
• برخی داروها
• ناشنوایی ارثی (مانند ناشنوایی غیرسندرومیک)

این نوع ناشنوایی معمولاً از نظر پزشکی یا با استفاده از جراحی قابل درمان نیست. با این حال، بسیاری از افراد مبتلا به این نوع از دست دادن متوجه می‌شوند که سمعک می‌تواند، مفید باشد.

کم شنوایی انتقالی، رسانایی یا هدایتی در گوش خارجی یا میانی رخ می‌دهد که در آن امواج صوتی قادر به انتقال صدا به گوش داخلی نیستند. صدا ممکن است، توسط جرم گوش یا یک جسم خارجی واقع در کانال گوش مسدود شود.

فضای گوش میانی ممکن است با مایع، عفونت یا ناهنجاری استخوانی تحت تأثیر قرار گیرد یا ممکن است، پرده گوش آسیب دیده باشد. دلایل کم شنوایی هدایتی عبارت اند از:

• جرم گوش
• مایع موجود در گوش میانی به‌دلیل سرماخوردگی یا آلرژی
• عفونت گوش میانی
•  اوتیت خارجی
• اختلال در شیپور استاش
• سوراخ شدن پرده گوش
• تومورهای گوش
• ناشنوایی مادرزادی

در برخی افراد، کاهش شنوایی هدایتی ممکن است از طریق مداخلات پزشکی یا جراحی معکوس شود.

گاهی اوقات افراد ممکن است، ترکیبی از کم شنوایی حسی – عصبی و رسانایی داشته باشند. آنها ممکن است، دچار کم شنوایی حسی عصبی شده و سپس یک نوع کم شنوایی یا ناشنوایی انتقالی نیز به‌وجود آید.

تست‌های شنوایی سنجی برای کشف نوع کم شنوایی یا ناشنوایی شما بسیار مهم بوده و به تعیین راه‌حل مراقبت شنوایی مناسب برای فرد کمک می‌کند.

درصورت نیاز به انجام تست شنوایی سنجی در شهرضا با ما در ارتباط باشید:

تماس در ساعات 9 صبح الی 12 ظهر

📞03153241178

تماس از طریق پیامک (SMS):

✉️09301591128

از دست دادن شنوایی زمانی رخ می‌دهد که صدا به‌صورت طبیعی وارد گوش می‌شود، اما به دلیل آسیب به گوش داخلی یا عصب شنوایی، صدا به‌گونه‌ای سازماندهی نمی‌شود که مغز بتواند آن را درک کند. جزئیات بیشتر را اینجا بخوانید.

اگرچه افراد ممکن است با این عوامل در دوره‌های مختلف زندگی خود مواجه شوند، اما در دوره‌های حساس زندگی بیشترین آسیب را نسبت به اثرات آن خواهند داشت. در این بخش به بررسی دلایل ابتلا به ناشنوایی در دوره‌های مختلف زندگی می‌پردازیم.

✅ دوره قبل از تولد

از جمله عوامل ابتلا به ناشنوایی در این دوره می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

✓ عوامل ژنتیکی شامل کم شنوایی ارثی و غیر ارثی
✓ عفونت‌های داخل رحمی مانند سرخجه و عفونت سیتومگالوویروس

✅ دوره پری ناتال

دلایل ناشنوایی در این دوره عبارت اند از:

✓ خفگی هنگام تولد (کمبود اکسیژن در زمان تولد)
✓ هیپربیلی روبینمی (یرقان شدید در دوران نوزادی)
✓ وزن کم هنگام تولد
✓ سایر عوارض پری ناتال و مدیریت آنها

✅ دوران کودکی و نوجوانی 

از جمله عوامل ناشنوایی در دوره کودکی و نوجوانی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

✓ عفونت مزمن گوش (اوتیت میانی چرکی مزمن)
✓ جمع شدن مایع در گوش (اوتیت میانی مزمن غیر چرکی)
✓ مننژیت و سایر عفونت‌ها

✅ بزرگسالی و سنین بالاتر 

دلایل بروز ناشنوایی در سنین بزرگسالی به‌صورت زیر هستند:

✓ ابتلا به بیماری‌های مزمن
✓ سیگار کشیدن
✓ اتواسکلروز
✓ دژنراسیون حسی – عصبی مرتبط با سن
✓ کاهش شنوایی حسی – عصبی ناگهانی

✅ عوامل ناشنوایی در طول عمر 

به‌صورت کلی دلایل ابتلا به ناشنوایی عبارت اند از:

✓ نهفتگی سرومن (جرم گوش نهفته)
✓ ضربه به گوش یا سر
✓ صداهای بلند
✓ داروهای اتوتوکسیک
✓ مواد شیمیایی اتوتوکسیک مربوط به کار
✓ کمبودهای تغذیه‌ای
✓ عفونت‌های ویروسی و سایر بیماری‌های گوش
✓ تأخیر در شروع یا کاهش شنوایی ژنتیکی پیشرونده

بسیاری از دلایلی که منجر به کاهش شنوایی می‌شوند را می‌توان از طریق استراتژی‌های بهداشت عمومی و مداخلات بالینی که در طول زندگی اجرا می‌شود، کاهش داده و از بروز آنها جلوگیری کرد.

پیشگیری از ابتلا به ناشنوایی در طول زندگی، از دوران بارداری و پری ناتال گرفته تا سنین بالاتر ضروری است. در کودکان، نزدیک به 60 درصد علل کاهش شنوایی همراه با دلایل قابل جلوگیری بوده که با اجرای اقدامات بهداشت عمومی قابل پیشگیری خواهند بود. به همین ترتیب، شایع‌ترین علل کم شنوایی در بزرگسالان، مانند قرار گرفتن در معرض صداهای بلند و داروهای اتوتوکسیک، قابل پیشگیری هستند.

راهکارهای مؤثر برای کاهش ابتلا به ناشنوایی در مراحل مختلف زندگی عبارت اند از:

✓ ایمن سازی محیط
✓ شیوه‌های صحیح مراقبت از مادر و کودک
✓ مشاوره ژنتیک
✓ شناسایی و مدیریت بیماری‌های شایع گوش
✓ ارائه برنامه‌هایی برای حفظ شنوایی شغلی به‌منظور مواجهه با صدا و مواد شیمیایی
✓ استراتژی‌های گوش دادن ایمن برای کاهش قرار گرفتن در معرض صداهای بلند در محیط‌های تفریحی
✓ استفاده منطقی از داروها برای جلوگیری از کم شنوایی اتوتوکسیک

شناسایی زودهنگام اختلال ناشنوایی و بیماری‌های گوش، کلید مدیریت مؤثر است. این امر، مستلزم غربالگری سیستماتیک برای تشخیص ناشنوایی و بیماری‌های مربوط به گوش در افرادی است که بیشتر در معرض خطر هستند. این امر شامل افراد زیر است:

✓ نوزادان
✓ کودکان پیش‌دبستانی و در سنین مدرسه
✓ افراد در معرض صدا یا مواد شیمیایی در محل کار
✓ افراد مصرف کننده داروهای اتوتوکسیک
✓ بزرگسالان مسن

ارزیابی شنوایی و معاینه گوش را می‌توان در محیط های بالینی و اجتماعی انجام داد. یکی از این مراکز، کلینیک شنوایی سنجی زیمنس است که علاوه‌بر تجهیزات به‌روز خود، دارای کادر مجرب و متعهدی نیز هست.

پس از شناسایی ناشنوایی، ضروری است که در اسرع وقت و به شیوه‌ای مناسب به آن رسیدگی شود تا هرگونه تأثیر نامطلوب آن کاهش یابد.

افرادی که بیشتر در معرض ناشنوایی قرار دارند، عبارت‌اند از:

✓ شایع‌ترین سن برای کاهش شنوایی یا ناشنوایی در بین بزرگسالان 20 تا 69 ساله بوده و بیشترین میزان کاهش شنوایی در گروه سنی 60 تا 69 سال است.

✓ مردان تقریباً دو برابر زنان در بین بزرگسالان 20 تا 69 ساله دچار کم شنوایی می‌شوند.

✓ بزرگسالان سفیدپوست بیشتر از بزرگسالان سایر گروه‌های نژادی – قومی احتمال ناشنوایی دارند. بزرگسالان سیاه‌ پوست کمترین شیوع ناشنوایی را در میان بزرگسالان 20 تا 69 ساله دارند.

✓ در میان بزرگسالان 20 تا 69 ساله که 5 سال یا بیشتر در معرض سروصدای بسیار بلند در محل کار قرار گرفته‌اند، حدود 18 درصد دچار کاهش شنوایی فرکانس گفتار در هر دو گوش هستند. در میان بزرگسالانی که هیچ گاه در معرض سروصدای شغلی قرار نگرفته اند، 5.5 درصد دچار کاهش شنوایی فرکانس گفتار در هر دو گوش هستند.

از جمله عواملی که به‌صورت کلی سبب افزایش ریسک ناشنوایی می‌شود، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

✅ محیط، یکی از عواملی است که می‌تواند بر خطر ناشنوایی شما تأثیر بگذارد، به‌ویژه قرار گرفتن در معرض صدای بلند. افرادی که در اطراف سروصدا زندگی و کار می‌کنند، بیشتر به گوش داخلی خود آسیب می‌رسانند که در نهایت منجر به کاهش شنوایی در آنها می‌شود.

گوش داخلی در طول زمان ممکن است به‌دلیل قرار گرفتن مکرر در معرض نویز یا به‌صورت ناگهانی در صورت قرار گرفتن در معرض صدای بسیار بلند به‌آرامی آسیب ببیند. سایر عوامل محیطی که خطر ناشنوایی را افزایش می‌دهند، عبارت اند از:

• سیگار کشیدن
• مصرف برخی داروها
• افزایش سن
• آسیب به سر
• برخی بیماری‌ها از جمله دیابت

✅ عامل دیگر ژنتیک است، ژن‌ها و ویژگی‌هایی است که از والدین به فرد منتقل می‌شود. محققان ژنی به نام NOX3 را شناسایی کردند. تحقیقات روی موش‌ها نشان می‌دهد که تغییرات در این ژن با خطر بیشتری برای کاهش شنوایی مرتبط است. تحقیقات بیشتری برای تعیین نقش این ژن در کاهش شنوایی انسان مورد نیاز است.

صرف نظر از این، ژنتیک یک ریسک فاکتور شناخته شده برای کاهش شنوایی است، بنابراین دانستن سابقه خانوادگی نیز از جمله موارد مهم است.

درمان‌ها بسته به نوع ناشنوایی متفاوت خواهد بود که در ادامه با آنها آشنا خواهیم شد:

✅ درمان ناشنوایی هدایتی

درمان ناشنوایی هدایتی عبارت است از:

✓ داروهایی مانند آنتی بیوتیک برای درمان عفونت گوش

✓ اعمال جراحی، از جمله تمپانوپلاستی، برای ترمیم پرده گوش پاره شده، تمپانوستومی برای قرار دادن لوله‌های گوش یا جراحی برای برداشتن تومورها

✓ روش‌هایی برای برداشتن جرم گوش یا سایر اشیای موجود در کانال گوش

✅ درمان ناشنوایی حسی عصبی

برای رفع ناشنوایی حسی – عصبی می‌توان از روش‌های زیر استفاده کرد:

✓ داروهایی همانند کورتیکواستروئیدها برای کاهش تورم در سلول‌های مویی حلزون گوش (در صورت قرار گرفتن در معرض صدای بلند، می‌تواند به سلول‌های مویی حلزون گوش آسیب برساند.)

✓ مدیریت بیماری با استفاده از روش‌هایی همانند سمعک و کاشت حلزون

✅ درمان ناشنوایی مختلط

برای درمان ناشنوایی مختلط، درمان‌ها بر اساس مسایل خاصی که گوش خارجی، میانی و داخلی فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد، متفاوت است.

ناشنوایی و کم شنوایی از جمله موارد شایع در جهان است و در هر منطقه و کشوری دیده می‌شود. بسیاری از اثرات اختلال ناشنوایی را می‌توان از طریق تشخیص زودهنگام و مداخلات به‌موقع کاهش داد.

این موارد شامل برنامه‌های آموزشی تخصصی و آموزش زبان اشاره برای کودکان خردسال و خانواده‌های آنها است. فن‌آوری‌های کمکی از جمله سمعک، کاشت حلزون، زیرنویس و سایر دستگاه‌ها نیز می‌توانند به افراد مبتلا به ناشنوایی در هر سنی کمک کنند.

افراد ناشنوا همچنین ممکن است از گفتار درمانی، توانبخشی شنوایی و سایر خدمات مرتبط بهره‌مند شده تا بتوانند سطح زندگی خود نسبت به قبل بالاتر برده و بهینه کنند.