اختلال شیپور استاش و هر آنچه باید در رابطه با درمان و انواع آن بدانید!

شیپور استاش، بخش مهمی از سیستم گوش میانی است که نقش مهمی در تنظیم فشار داخل گوش میانی ایفا می‌کند؛ اما اختلال شیپور استاش می‌تواند به‌شکل‌های مختلفی رخ داده و زندگی را برای فرد مبتلا به این عارضه دچار مشکل کند.

هر گونه اختلال یا انسداد شیپور استاش می‌تواند منجر به تجمع مایع در گوش میانی شده و به‌دنبال آن به رشد باکتری‌هایی که باعث عفونت گوش می‌شوند، بیانجامد.

در این مقاله به بررسی شیپور استاش گوش، انواع اختلال شیپور استاش، علائم، علل، تشخیص و درمان اختلال شیپور استاش خواهیم پرداخت.

شیپور استاش گوش که به آن لوله فارنگوتیمپانیک (Pharyngotympanic) نیز می‌گویند، لوله‌ای است که گوش میانی را به پشت گلو و حفره بینی-سینوس متصل می‌کند. این لوله به موارد زیر کمک می‌کند:

• تعادل فشار در گوش میانی
• تخلیه مایع از گوش میانی
• محافظت از گوش در برابر صداهای موجود در داخل بدن، عوامل بیماری‌زا و همچنین تخلیه بینی

این لوله، حاوی دریچه‌ای است که باز و بسته می‌شود. شیپور استاش در حالت عادی بسته است، اما هنگام قورت دادن غذا، خمیازه کشیدن یا جویدن، باز شده و سبب می‌شود تا فشار هوا و مایع، داخل گوش جمع نشوند. باز نشدن لوله به‌اندازه کافی می‌تواند سبب تجمع مایع در گوش شده که باعث احساس فشار و گاهی درد در گوش خواهد شد.

لوله‌ای که بیش از حد باز باشد هم می‌تواند سبب ایجاد احساس فشار مداوم و همچنین شنیدن صداهای نامعمول و غیرعادی مانند صدای نفس کشیدن خود یا شنیدن صداها به صورت خیلی بلند شود. وجود اختلال در شیپور استاش، یکی از موارد بسیار شایع بوده که عامل اصلی عفونت گوش یا اوتیت میانی است.

همان‌طور که در بخش قبل گفته شد، لوله‌های شیپور استاش، گوش میانی را به پشت گلو متصل می‌کنند. عدم تعادل طولانی مدت فشار در گوش میانی را اختلال شیپور استاش گویند. این تهویه ناکافی محفظه پشت پرده گوش می‌تواند ناشی از بیماری‌های:

• سینوس
• گلو
• بینی
• گوش

در نتیجه سرماخوردگی یا وجود آلرژی در بدن باشد. هنگامی که اختلالی در عملکرد شیپور استاش رخ دهد، ممکن است صداها به‌صورت خفه شنیده شده یا گوش احساس پر بودن داشته باشد.

در ادامه به بررسی انواع اختلال عملکرد شیپور استاش خواهیم پرداخت.

اختلال عملکرد شیپور استاش پاتولوز، نوعی اختلال در دریچه شیپور استاش است که سبب باز ماندن آن می‌شود. هنگامی که این دریچه باز می‌ماند، صدا می‌تواند از حفره بینی – سینوس به گوش منتقل شده و موجب می‌شود که صدای خود یا صدای تنفس خود را با صدای بلند بشنوید؛ در مواردی حتی فرد صدای پمپاژ خون در بدن خود را نیز خواهد شنید.

اختلال انسدادی زمانی رخ می‌دهد که دریچه شیپور استاش به‌درستی باز نشده که سبب خواهد شد تا از متعادل شدن فشار در گوش و همچنین خارج شدن مایع از گوش جلوگیری کند.

اختلال انسدادی شیپور استاش، فقط در طول پرواز با هواپیما یا غواصی در زیر آب احساس می‌شود، این نوع اختلال با عنوان اختلال عملکرد شیپور استاش ناشی از چالش بارو شناخته می‌شود.

در این نوع اختلال شیپور استاش، یافته‌های اتوسکوپی و تست تمپانومتری طبیعی خواهد بود، زیرا شکست در باز شدن لوله، مربوط به موقعیت‌های خاصی بوده و با افزایش فشار اتمسفر ایجاد می‌شود.

یکی از عواملی که سبب اختلال در شیپور استاش می‌شود، سرطان نازوفارنکس است که می‌تواند رشد کند و بر یکی از دو شیپور استاش فشار بیاورد. شیپور استاش، نازوفارنکس را به گوش میانی متصل کرده و به تنظیم فشار داخل و تخلیه مایع از گوش میانی کمک می‌کند.

تورم ممکن است، شیپور استاش را مسدود کرده و باعث تجمع مایع در گوش میانی شود. این مایع می‌تواند عفونی شده و علائمی عفونت گوش را ایجاد کند.

در کودکان شیپور استاش، باریک‌تر و افقی‌تر بوده که تخلیه آن را به‌مراتب دشوارتر می‌کند و احتمال گرفتگی در آن را افزایش می‌دهد.

بازماندن شیپور استاش یکی دیگر از اختلالات این ناحیه بوده که بسیار نادر است. از جمله عواملی که می‌تواند سبب بروز چنین مشکلی شود، می‌توان به عملکرد نادرست عضلات نگهدارنده دریچه لوله استاش اشاره کرد که در این حالت قادر به بستن دریچه نخواهند بود.

اختلال در شیپور استاش با علائمی همراه است. علائم عفونت شیپور استاش را برای هر یک از انواع آن به‌صورت جداگانه در ادامه بررسی خواهیم کرد.

علائم اختلال عملکرد شیپور استاش پاتولوز

علائم اختلال یا عفونت پاتولوز شیپور استاش به‌صورت زیر است:

✅ احساس پری در گوش

✅ شنیدن صدای خود، صدای تنفس خود یا سایر عملکردهای بدن با صدای بلند

علائم اختلال عملکرد شیپور استاش انسدادی

علائم این دست از اختلالات موجود در شیپور استاش، عبارت اند از:

✅ وجود فشار یا احساس درد در گوش‌ها

✅ حس پری در گوش

✅ احساس خفه شدن شنوایی یا Muffled Hearing

علائم اختلال عملکرد شیپور استاش ناشی از چالش بارو

این علائم به‌صورت زیر خود را نشان می‌دهند:

✅ التهاب موضعی

✅ اِدِم مخاطی

علائم سرطان شیپور استاش

علائم سرطان شیپور استاش به‌صورت زیر هستند:

✅ درد

✅ تجمع مایع در گوش

✅ کاهش شنوایی

✅ انسداد و گرفتگی بینی

علائم عفونت شیپور استاش

علائم عفونت شیپور استاش معمولاً به‌دنبال شروع عفونت دستگاه تنفسی فوقانی است. علائم آن عبارت اند از:

✅ پری گوش

✅ مشکل بیرون زدن گوش

✅ درد گوش به‌صورت تیز و متناوب

✅ کاهش شنوایی

✅ وزوز گوش

✅ عدم تعادل

علائم باز ماندن شیپور استاش

از جمله علائم باز ماندن شیپور استاش می‌توان به شنیدن صدای:

✅ بلع

✅ تنفس

✅ فعل و انفعالات و حرکات داخل بدن با شدت زیاد اشاره کرد.

علت بسته شدن شیپور استاش دلایل متفاوتی دارد. از جمله عواملی که به‌صورت کلی سبب ایجاد اختلال در عملکرد شیپور استاش می‌شوند می‌توان به سینوزیت، سرماخوردگی و آلرژی اشاره کرد. در این بخش به بررسی علل اختلال در عملکرد انواع شیپور استاش به صورت مجزا خواهیم پرداخت.

علل اختلال شیپور استاش پاتولوز

علل این نوع اختلال در شیپور استاش عبارت اند از:

✅ کاهش وزن

✅ آلرژی مزمن بینی

✅ بیماری عصبی عضلانی یا ایمونولوژیک مزمن

✅ سابقه بیماری رفلاکس اسید

✅ استرس و اضطراب

علل اختلال انسدادی شیپور استاش

علل اختلال انسدادی در شیپور استاش به‌صورت زیر هستند:

✅ آلرژی‌های زیست محیطی

✅ سینوزیت

✅ رفلاکس معده

✅ نئوپلاسم یا رشد غیرطبیعی بافت

✅ اختلال در هماهنگی عضلات یا کمبود عضلانی (برای مثال در بیماران مبتلا به شکاف کام)

علل ایجاد اختلال شیپور استاش ناشی از چالش بارو

علل ایجاد این نوع اختلال عبارت اند از:

✅ رفلاکس معده یا مری

✅ رینوسینوزیت

✅ سه گانه سامتر

✅ آلرژی‌ها

✅ عفونت‌های اخیر دستگاه‌های تنفسی فوقانی

✅ سابقه آدنوئیدکتومی

✅ قرار گرفتن در معرض سیگار یا آلرژن‌های محیطی

علل سرطان شیپور استاش

شروع سرطان نازوفارنکس که بر شیپور استاش تأثیر می‌گذارد می‌تواند ناشی از موارد زیر باشد:

✅ رژیم غذایی سرشار از گوشت و ماهی نمک سود شده

✅ تماس با ویروس اپشتین بار

✅ ارتباط دائمی با گرد و غبار چوب یا ماده شیمیایی به‌نام فرمالدئید

✅ سابقه خانوادگی در اقوام درجه یک

علل عفونت شیپور استاش

آلرژی‌ها و عفونت‌های ناشی از سرماخوردگی و آنفولانزا شایع‌ترین علل ایجاد عفونت در شیپور استاش هستند.

علل باز ماندن شیپور استاش

از جمله علل باز ماندن شیپور استاش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

✅ کاهش زیاد وزن در کوتاه مدت

✅ بیماری MS

✅ رماتیسم مفصلی

تشخیص اختلال شیپور استاش، عموماً بر اساس سابقه پزشکی و معاینه بالینی صورت گرفته و هیچ دستورالعمل جامعی برای تشخیص آن وجود ندارد.

با مشاهده هر یک از علائمی که بیان شد، به پزشک مراجعه کنید. پزشک، در مورد وجود درد، تغییر در شنوایی یا سایر علائمی که تجربه می‌کنید، با شما صحبت کرده و شما را با استفاده از ابزاری به‌نام اتوسکوپ معاینه خواهد کرد. یک پزشک برای تشخیص اختلال شیپور استاش باید موارد زیر را بررسی کند:

• مجرای گوش
• پرده گوش
• مجرای بینی
• پشت حلق

از تست شنوایی تون خالص برای بررسی توانایی شما در شنیدن صدای زیر و بم و همچنین بلندی صدا استفاده می‌شود؛ در این تست یک هدفون روی گوش‌های شما قرار خواهد گرفت و طیف وسیعی از صداها به‌سمت گوش شما روان خواهد شد. بهتر است برای نوزادان نیز از تست شنوایی سنجی نوزادان استفاده شود.

همچنین، استفاده از تست تمپانومتری، راهکار دیگری برای ارزیابی عملکرد شیپور استاش به‌صورت غیرمستقیم است. در این تست پروبی در گوش شما قرار داده که فشار روی پرده گوش را تغییر می‌دهد. گاهی اوقات، وجود فشار منفی در گوش میانی، می‌تواند نشانه‌ای از اختلال شیپور استاش باشد. با این حال افرادی که دارای فشار طبیعی در گوش خود هستند نیز می‌توانند به اختلال شیپور استاش دچار شده باشند.

دو ارزیابی اصلی از تست شیپور استاش وجود دارد:

• یکی عملکرد شیپور استاش مسدود شده یا غیرطبیعی را تشخیص می‌دهد.
• دیگری، شیپور استاش پاتولوز را تشخیص می‌دهد.

در اغلب موارد، اختلال شیپور استاش به درمان نیازی نداشته و به‌صورت خودبه‌خود از بین می‌روند؛ اما اگر علائم شما بیش از دو هفته طول بکشد، ممکن است نیاز به درمان پزشکی داشته باشید.

درمان باز ماندن شیپور استاش به علت و شدت بیماری بستگی دارد؛ درمان ممکن است شامل درمان‌های خانگی، داروها یا در موارد شدیدتر، جراحی باشد.

در ادامه به بررسی درمان و همچنین داروی درمان شیپور استاش در هر یک از انواع اختلال شیپور استاش خواهیم پرداخت.

درمان پزشکی برای اختلال شیپور استاش شامل موارد زیر است:

• محدود کردن داروهای ضد احتقان و کافئین
• نوشیدن آب بیشتر
• قطره بینی دارویی

در مواردی برای درمان اختلال شیپور استاش پاتولوز به جراحی نیاز است که شامل موارد زیر است:

• ایمپلنت‌ها
• گرَفت (Graft) یا انتقال چربی
• فیلرها (Fillers)

روش جراحی توسط پزشک تعیین خواهد شد. در برخی موارد، لوله‌های تمپانوستومی (لوله‌های گوش) ممکن است، وضعیت را بدتر کند. ایمپلنت، گرَفت، فیلر یا انتقال چربی باعث پر شدن بافت اطراف شیپور استاش شده تا بتواند به‌درستی بسته شود و به عملکرد طبیعی خود بازگردد. گاهی گرفت‌ها روی طبل گوش اعمال می‌شود.

پس از انجام ارزیابی‌های لازم و تشخیص نوع بیماری، پزشک بهترین روش درمانی را تعیین خواهد کرد. در این حالت، ممکن است بیمار با استفاده از دارو سلامتی خود را به‌دست آورد یا در موارد حادتر نیاز به عمل جراحی داشته باشد. درمان این نوع اختلال با استفاده از جراحی، شامل موارد زیر خواهد بود:

• لوله‌های گوش یا تمپانوستومی
• اتساع بالونی شیپور استاش
• آدنوئیدکتومی (عمل جراحی است که طی آن آدنوئید موجود در پشت بینی برداشته می‌شود.)
• استفاده از لیزر پتاسیم تیتانیل فسفات به‌منظور کاهش بافت ملتهب

هنوز هیچ درمان پزشکی مورد تأیید برای این اختلال وجود ندارد، اما با این حال استفاده از آنتی هیستامین‌ها و ضد احتقان‌ها می‌تواند به‌عنوان درمان خط اول استفاده شود. استفاده از ضد احتقان‌های خوراکی یا موضعی برای درمان مخاطی و پرخونی بافت استفاده می‌شود؛ در نتیجه مخاط نازوفارنکس کوچک شده و باز ماندن شیپور استاش بهبود می‌یابد.

برای درمان سرطان شیپور استاش ممکن است از روش‌های زیر استفاده شود:

• پرتو درمانی
• شیمی درمانی
• در برخی موارد جراحی

شیپور استاش معمولاً به‌صورت خود به ‌خود بهتر می‌شود. با انجام تمریناتی در مورادی می‌توان آن را بهبود بخشید؛ برای مثال دهان خود را بسته، بینی خود را بگیرید و به‌گونه‌ای تنفس خود را بیرون کنید که گویی دماغ خود را باد می‌کنید.

در صورت وجود آلرژی، پزشک داروهای استروئیدی برای شما تجویز خواهد که از طریق اسپری در دهان یا بینی، وارد بدن شما خواهد شد. در صورت عفونت شدید به آنتی بیوتیک نیز نیاز خواهد بود.

گاهی نیز به یک عمل جراحی کوچک نیاز است که طی آن یک برش کوچک در پرده گوش ایجاد شده تا مایعات داخل گوش از آن خارج شده و فشار داخل و خارج گوش یکسان شود.

گاهی اوقات درمان‌های خانگی ساده می‌تواند به موارد خفیف اختلال در عملکرد شیپور استاش کمک کند. به منظور رفع انسداد موجود می‌توان:

✅ آدامس بجوید.

✅ خمیازه بکشید.

✅ بادکنک باد کنید.

✅ مانور والسالوا را امتحان کنید. (در این تکنیک باید ابتدا دهان خود را بسته و همزمان سوراخ‌های بینی خود را گرفت و سپس نفس خود را با شدت، بیرون دهید.)

✅ برای پاک کردن مجاری بینی از اسپری‌های سدیم کلرید استفاده کنید.

✅ از داروهای ضداحتقان بینی که بدون نیاز به نسخه در دسترس هستند، استفاده کنید.

برای درمان اختلال شیپور استاش، در ابتدا باید رژیم غذایی مناسبی را انتخاب کنید. این رژیم باید متعادل بوده و از نمک و ادویه‌ها در حد بسیار کم استفاده کرد.

داروهای گیاهی مانند موارد زیر نیز می‌تواند به درمان اختلال شیپور استاش کمک کند:

• گل ماهور
• روغن سیر
• چای سوسن
• اکیناسه
• استنشاق بخور منتول، اکالیپتوس یا روغن‌های دیگر در آب جوش

در حالی که به‌صورت کامل نمی‌توان از بروز اختلال در عملکرد شیپور استاش جلوگیری کرد، کارهایی وجود دارند که می‌توانند تا حد زیادی از ایجاد خطر جلوگیری کنند، برای مثال:

✅ قبل از پرواز هواپیما از گوش‌گیرهای تخصصی استفاده کنید تا خطر ابتلا به اختلال شیپور استاش گوش در هواپیما را کاهش دهید.

✅ از قرار گرفتن در معرض هوای گرم که می‌تواند مشکلات مربوط به گوش را افزایش دهد، حتی‌الامکان دوری کنید.

✅ مقادیر زیادی آب و مایعات بنوشید تا مخاط شما به‌صورت مداوم مرطوب و رقیق بماند.

✅ درمان علت زمینه‌ای انسداد، خطر ابتلا به این بیماری را کاهش خواهد داد. (برای مثال آنفلوآنزا، سرماخوردگی یا آلرژی)

برای جلوگیری از بروز اختلال شیپور استاش، مدیریت علائم هنگام ابتلا به آلرژی یا سرماخوردگی بسیار مهم است. رعایت این نکات می‌تواند شیپور استاش را سالم نگه داشته و از بروز عفونت جلوگیری کند.

یکی از اختلالات مهم در این زمینه پاتولوز شیپور استاش است که حتماً باید درمان شود، زیرا باعث باز ماندن دریچه شیپور استاش شده و عوارضی را به‌دنبال خواهد داشت.

مراقبت در منزل معمولاً می‌تواند، مشکلات به‌وجود آمده را برطرف کند. این موضوع شامل تمریناتی مانند قورت دادن یا خمیازه کشیدن است.

در صورتی که خود یا فرزند شما دچار علائم شَدید در گوش و درد شوید، باید حتماً به پزشک مراجعه کرده تا در اسرع وقت، بیماری را درمان کند.