بدشکلی گوش عارضه‌ای ناراحت‌کننده اما قابل درمان!

بدشکلی گوش یکی از مشکلات شایع مادرزادی یا اکتسابی است که می‌تواند از نظر ظاهری متنوع باشد، از گوش‌های برجسته یا تا شده گرفته تا میکروشیا. این شرایط نه تنها بر ظاهر فرد تأثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند بر اعتماد به نفس، تعاملات اجتماعی و سلامت روان وی نیز تأثیرگذار باشد.

خوشبختانه، با پیشرفت‌های پزشکی و جراحی پلاستیک، می‌توان به درمان بدشکلی‌ گوش نوزاد پرداخت. علاوه‌بر درمان‌های پزشکی، حمایت روانی و آموزش‌های رفتاری هم نقش مهمی در کمک به فرد و خانواده برای مدیریت فشار روانی ناشی از ظاهر گوش دارد.

در این مقاله به بررسی بدشکلی گوش، انواع، علائم، علت، نحوه تشخیص و درمان بدشکلی لاله گوش می‌پردازیم.

بدشکلی گوش یا Ear Deformity وضعیتی است که در آن گوش‌ها ممکن است، کوچک و رشد نیافته یا برجسته‌ باشند. در حالی که بسیاری از بدشکلی‌های گوش ماهیت زیبایی دارند، برخی ممکن است، منجر به کم شنوایی نوزادان و تأخیرهای رشدی مرتبط، شوند.

رشد غیرطبیعی گوش می‌تواند، طیف وسیعی از عوارض را ایجاد کند، از مشکلات زیبایی گرفته تا مشکلات مربوط به شنوایی و مسائل رشدی. برخی از بدشکلی‌های گوش موقتی هستند. اگر بدشکلی ناشی از قرارگیری غیرطبیعی جنین در رحم یا هنگام تولد باشد، ممکن است با رشد کودک و باز شدن گوش، شکل طبیعی‌تری به خود گرفته و برطرف شود.

سایر بدشکلی‌های گوش از جمله آترزی گوش برای اصلاح ناهنجاری گوش به مداخله پزشکی نیاز دارند. از آنجا که مشخص نیست، کدامیک از بدشکلی‌های گوش به خودی خود اصلاح می‌شوند، مهم است که در اسرع وقت در مورد گزینه‌های درمانی صحبت شود.

برخی از ناهنجاری‌های گوش مادرزادی هستند؛ بدین معنا که شما با این بیماری متولد می‌شوید. برخی دیگر از ناهنجاری‌های گوش اکتسابی هستند؛ بدین معنا که این بیماری در اثر ضربه یا آسیب در مراحل بعدی زندگی ایجاد شده است.

گاهی اوقات، پزشکان می‌توانند، ناهنجاری‌های مادرزادی گوش را با استفاده از درمان‌های غیرجراحی در چند هفته اول زندگی اصلاح کنند. در موارد دیگر، اصلاح جراحی ممکن است، زمانی که فرزند شما کمی بزرگتر شد، معمولاً بین سنین ۳ تا ۷ سال ضروری باشد.

انواع بدشکلی گوش را در ادامه بررسی می‌کنیم.

این وضعیت که گاهی اوقات:

• گوش اسپاک
• گوش ولکان
• گوش الف
• گوش ساتیر

نامیده می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که یک سوم بالایی گوش شکلی نوک‌ تیز یا برجسته دارد. در برخی موارد، این موضوع به دلیل وجود یک چین اضافی در مارپیچ، یک بخش مسطح از لبه مارپیچ یا هر دو است. در ناهنجاری گوش استال، قسمت بالایی گوش ممکن است از پوست سر بیرون بزند.

این وضعیت باعث می‌شود که لبه مارپیچی بالایی گوش به سمت بالا تا بخورد. به طور کلی، بدشکلی گوش پلکی شامل چین محکم‌تری نسبت به بدشکلی گوش افتاده بوده و حتی ممکن است در موارد شدید، ظاهری لوله شده داشته باشد.

گوش افتاده به تا شدن یک سوم یا نیمی از قسمت بالایی گوش گفته می‌شود. این بدشکلی گوش نوزاد بسیار شبیه به پلک زدن است، به این صورت که لبه مارپیچی بالایی تا می‌شود.

بیرون زدگی لبه میانی گوش از جمجمه بیش از 7 میلی‌متر، به‌عنوان ناهنجاری گوش برجسته تعریف می شود. این نوع، شایع‌ترین نقص محسوب می‌شود و 45 درصد از کل ناهنجاری‌های گوش را تشکیل می‌دهد. این بیماری اغلب در نوزادان نادیده گرفته می‌شود و درمان آن، به‌ویژه با جراحی، بسیار دشوار است. نوعی از گوش‌های برجسته، گوش فنجانی نامیده می‌شود که شدیدترین شکل آن است.

برخی در این ارتباط، مسئله ژنتیک را مطرح کرده‌اند، زیرا والدینی که گوش‌های برجسته دارند، اغلب فرزندانی با همین ناهنجاری به دنیا می‌آورند. با این حال، علت واقعی گوش‌های برجسته، عضلات ذاتی و غیرطبیعی گوش است که باعث ایجاد خمیدگی یا چین خوردگی در گوش‌ها می‌شوند. هنگامی که عضله وجود ندارد یا در موقعیت نامنظمی قرار دارد، می‌تواند، منجر به ناهنجاری گوش برجسته شود.

بدشکلی گوش منقبض یا جمع‌‌شده به تعدادی از نقص‌ها اشاره دارد که در آن‌ها لبه مارپیچی گوش تا شده، چروکیده یا بسیار تنگ است. گوش اغلب به دلیل ظاهر تا شده یا صاف، دچار کاهش ارتفاع و جمع‌شدگی می‌شود. بدشکلی گوش منقبض به‌عنوان پوست سفت اطراف غضروف توصیف می‌شود که شکل طبیعی آن را خراب می‌کند.

کاسه کونکا از دو بخش تشکیل شده است، سیمبا در بالا و کاووم در پایین. بدشکلی گوش مخروطی شکل، یک چین خوردگی غیرطبیعی به سمت بیرون است که سیمبا را به دو نیم تقسیم می‌کند. این بدشکلی را می‌توان با استفاده از دستگاه EarWell™ به همراه کانفورمر کونکا یا یک قالب گوش سفارشی اصلاح کرد.

کاسه کونکا، گودی یا فرورفتگی واقع در نزدیکی کانال گوش است. این حفره از دو فرورفتگی به نام‌های سیمبا و کاووم تشکیل شده است. در ناهنجاری کاسه کونکای معکوس، کونکا بیرون زده و باعث تنگی کانال گوش خارجی و تغییرات احتمالی در آنتی تراگوس گوش تحتانی می‌شود.

این امر در آینده می‌تواند، باعث ایجاد مشکلاتی در استفاده از هدفون یا هندزفری شده و حتی منجر به مشکلاتی در تجمع جرم گوش در کانال گوش شود. ناهنجاری کاسه کونکای معکوس همچنین می‌تواند، عملکرد شنوایی را در سمت آسیب دیده کاهش داده و باعث کم شنوایی در فرد شود. این ناهنجاری اولین بار به‌عنوان ناهنجاری گوش موتزارت توصیف و نشان داده شد.

کریپتوشیا که به آن گوش مدفون یا گوش پنهان نیز گفته می‌شود، نقصی است که در آن گوش فوقانی تا حدی در کنار سر پنهان می‌شود. در بسیاری از موارد، حفره اسکافوئید و ساقه‌های آنتی‌ هلیکال نیز کوچک‌تر و توسعه نیافته بوده و ظاهری جمع‌‌شده به گوش می‌دهند. این نواحی توسط مارپیچ گوش فوقانی احاطه شده‌اند.

معمولاً برای اصلاح این بدشکلی با جراحی، به فلپ یا پیوند پوست نیاز است. بزرگترین مشکل، اغلب عدم توانایی در استفاده از عینک طبی یا آفتابی است، زیرا گوش چین و برآمدگی طبیعی پوست را ندارد. قالب‌گیری گوش در رفع نیاز به جراحی‌های آینده با پیوند پوست موفق بوده است.

این نقص زمانی رخ می‌دهد که فقدان یا کمبود پوست یا غضروف بین استخوان کتف و لبه گوش وجود داشته باشد و باعث ایجاد ظاهری بریده شده، فرورفته یا دندانه‌دار در لبه بیرونی گوش فوقانی شود.

بدشکلی مختلط گوش شامل ترکیبی از چندین بیماری مانند:

• استال
• لیدینگ
• لوپی
• انقباض
• یا سایر نقص‌ها

است. دستگاه EarWell می‌تواند به شکل مؤثری تعدادی از بدشکلی‌های رایج و پیچیده گوش نوزادان از جمله بدشکلی‌های مختلط گوش را در صورت استفاده بلافاصله پس از تولد اصلاح کند.

بدشکلی بل یک نوع ناهنجاری مادرزادی گوش است که در آن لبه‌های بالایی گوش به سمت جلو خم می‌شوند و شکل گوش شبیه زنگوله (Bell) به نظر می‌رسد.

این بیماری به عدم رشد کافی گوش خارجی کودک اشاره دارد.

آنوشیا زمانی است که گوش اصلاً وجود ندارد.

پلاک گوش که از غضروف و پوست ساخته شده است، معمولاً درست جلوی گوش کودک یا روی گونه او ظاهر می‌شود. نام دیگر پلاک گوش، بقایای شکاف بازویی است.

بدشکلی‌های اکتسابی گوش که معمولا ایجاد می‌شوند، عبارت اند از:

گوش گل کلمی: این بیماری که در بین بوکسورها، کشتی‌گیران و هنرمندان رزمی ترکیبی، رایج است، در اثر تجمع خون بین غضروف و پوست ایجاد می‌شود. از این رو به آن گوش گل کلمی می‌گویند که ظاهری پیازی شکل دارد.

کلوئید گوش: به بافت اسکار بیش از حد اشاره دارد. شما می‌توانید در هر قسمتی از بدن خود دچار کلوئید شوید. اما کلوئیدهای گوش به احتمال زیاد به دلیل استفاده از پیرسینگ هستند.

همانژیوم‌ها:این توده‌های غیرسرطانی از رگ‌های خونی اضافی تشکیل شده‌اند. افراد در هر سنی می‌توانند به همانژیوم مبتلا شوند. آن‌ها می‌توانند در هر قسمتی از بدن، از جمله گوش خارجی و غده بزاقی جلوی گوش، ظاهر شوند.

بدشکلی‌های گوش مرتبط با ضربه: پارگی‌ها، بریدگی‌ها و زخم‌ها همگی می‌توانند، منجر به بدشکلی‌های گوش شوند.

شکافتن لاله گوش: استفاده از گوشواره‌های بسیار بزرگ یا سنگین می‌تواند، منجر به شکافتن لاله گوش شود.

بیشتر ناهنجاری‌های گوش در بدو تولد قابل مشاهده هستند. اما علائمی که کمتر قابل توجه دیگر هستند، ممکن است، شامل موارد زیر باشند:

• عفونت‌های مزمن گوش
• کم شنوایی
• مشکلات گفتار و زبان

متخصصان کاملا نمی‌دانند که چرا برخی افراد با ناهنجاری‌های گوش متولد می‌شوند. اما علل ناهنجاری مادرزادی گوش ممکن است، شامل موارد زیر باشد:

• کمبود خون‌رسانی در طول رشد جنین
• اختلالات ژنتیکی، منتقله از والدین بیولوژیکی به فرزند
• قرار گرفتن در معرض داروهای خاص قبل از تولد، مانند تالیدومیدیا ایزوترتینوئین

علل بدشکلی گوش اکتسابی ممکن است، شامل موارد زیر باشد:

• تروما یا آسیب
• تومورها

اگرچه تشخیص ناهنجاری گوش قبل از تولد همیشه امکان‌پذیر نیست، اما معمولا می‌توان شرایط بالقوه را از طریق معاینه فیزیکی تشخیص داد. این معاینه ممکن است شامل تست شنوایی سنجی نوزادان یا اسکن تصویربرداری دیجیتال باشد. اگر این بیماری ظرف چند هفته پس از تولد با استفاده از تست شنوایی نوزاد در خانه تشخیص داده شود، چشم‌انداز اصلاح غیرجراحی ناهنجاری گوش معمولاً بسیار مثبت است.

بدشکلی‌های مادرزادی گوش، معمولاً توسط پزشک و در بدو تولد تشخیص داده می‌شود. آنها معاینه فیزیکی گوش‌های کودک را انجام داده و با اتوسکوپ داخل کانال‌های گوش را بررسی می‌کنند.

بسیاری از افراد مبتلا به بدشکلی‌های خفیف گوش نیازی به درمان ندارند. خوشبختانه، برای افرادی که بدشکلی گوش شدیدتری دارند، درمان‌های جراحی و غیرجراحی در دسترس است. هدف این درمان‌ها اصلاح شکل گوش و در صورت لزوم بازگرداندن شنوایی است.

قالب‌گیری گوش

بدشکلی‌هایی که در آن‌ها تمام اجزای گوش وجود دارند، هرچند شکل، اندازه یا موقعیت غیرطبیعی دارند، ممکن است از طریق یک تکنیک غیرجراحی به نام قالب‌گیری گوش درمان شوند.

در طول چند هفته اول زندگی، غضروفی که گوش‌ها را تشکیل می‌دهد، به شکل ویژه‌ای انعطاف‌پذیر است. می‌توان با استفاده از قالب‌گیری گوش، آن را تغییر شکل داد، درمانی که در آن یک قالب پلاستیکی نرم و سفارشی به شکلی اصلاح ‌شده و به‌صورت موقت با استفاده از نوارها و ترکیبات چسبی به گوش نوزاد متصل می‌شود.

با گذشت زمان، گوش با این شکل اصلاح ‌شده مطابقت پیدا می‌کند. قالب‌گیری گوش در درمان گوش‌های:

• بیرون‌زده
• استال
• منقبض
• افتاده
• و کریپتوشیا

به خوبی عمل می‌کند. معمولاً این درمان بین دو تا چهار هفته طول می‌کشد. سن مناسب از بدو تولد تا ۶ هفتگی و بهترین نتیجه در ۲ –۳ هفته اول تولد است.

روش کار استفاده از قالب یا اسپلینت نرم برای تغییر شکل غضروف نرم گوش نوزاد است.

✅مزایای آن عبارت است از:

✓ غیرتهاجمی
✓ بدون درد
✓ اصلاح شکل گوش در زمان طلایی نوزادی

❌معایب آن:

✓ تنها در بدشکلی‌های خفیف تا متوسط مؤثر بوده
✓ نیاز به پیگیری و کنترل دقیق

جراحی

جراحی ممکن است، برای افرادی که ناهنجاری مادرزادی گوش خارجی آنها با قالب‌گیری گوش قابل درمان نیست یا درمان نشده، یک گزینه مهم باشد. با این حال، برخی از ناهنجاری‌های گوش فقط با اصلاح جراحی قابل درمان هستند. پزشکان توصیه می‌کنند قبل از انجام جراحی برای اصلاح ناهنجاری مادرزادی گوش، تا زمانی که کودک حداقل به سن مدرسه برسد، صبر کنید.

اولین روش جراحی: بازسازی گوش با غضروف خودی

سن مناسب معمولاً ۵– ۱۰ سالگی، بعد از رشد کافی دنده و استخوان‌هاست

نوع بدشکلی مناسب: میکروشیا، بدشکلی‌های شدید لاله گوش

روش کار: غضروف دنده کودک برداشته و شکل لاله گوش بازسازی می‌شود. ممکن است، چند مرحله جراحی نیاز باشد.

✅مزایای آن عبارت است از:

✓ نتیجه طبیعی و دائمی
✓ رشد گوش هماهنگ با بدن کودک

❌ معایب:

✓ نیاز به جراحی متعدد
✓ نیاز به بیهوشی
✓دوره نقاهت و مراقبت طولانی

دومین روش جراحی: پروتز گوش

سن مناسب: هر سنی، مخصوصا کودکان بزرگ‌تر یا بزرگسالان

نوع بدشکلی مناسب: میکروشیا شدید یا عدم امکان بازسازی جراحی، بعد از جراحی ناکام

روش کار: پروتز سیلیکونی ساخته شده و به‌صورت چسبی یا ایمپلنتی روی سر وصل می‌شود.

✅مزایای آن عبارت است از:

✓ غیرتهاجمی نسبت به جراحی کامل
✓ نتیجه زیبایی فوری

❌ معایب

✓ نیاز به نگهداری و تعویض دوره‌ای
✓ ممکن است، کمی کمتر طبیعی به نظر برسد.

روش سوم جراحی: جراحی زیبایی گوش

سن مناسب: معمولاً ۵ – ۷ سالگی، قبل از مدرسه برای جلوگیری از مشکل روانی

نوع بدشکلی مناسب: گوش برجسته، گوش تا شده یا چین‌های غیرطبیعی

روش کار: اصلاح غضروف و لاله گوش با ایجاد چین طبیعی و قرار دادن گوش در موقعیت مناسب

✅مزایای آن عبارت است از:

✓ نتایج سریع و دائمی
✓ بهبود اعتماد به نفس کودک

❌ معایب:

✓ نیاز به بیهوشی یا بی‌حسی
✓ دوره نقاهت کوتاه اما نیازمند مراقبت

درمان‌های ترکیبی

قالب‌گیری اولیه به‌علاوه جراحی بعدی: در نوزادان، قالب‌گیری برای اصلاح جزئی شکل گوش بوده و اگر اصلاح کامل نشد، بعد از ۵ سالگی جراحی بازسازی انجام می‌شود.

بازسازی به‌علاوه پروتز: در مواردی که بازسازی جراحی ممکن است، محدودیت داشته باشد، پروتز مکمل برای زیبایی و تقارن گوش استفاده می‌شود.

✅ مراقبت‌های جسمی و بهداشتی

تمیز نگه داشتن گوش: حتی اگر گوش شکل غیرطبیعی دارد، تمیز نگه داشتن آن مانع بروز عفونت گوش می‌شود. در مواردی که پروتز یا قالب استفاده می‌شود، رعایت بهداشت دوچندان مهم است.

استفاده از محافظ در فعالیت‌های ورزشی: ورزش‌های تماس‌دار یا بازی‌های پرتحرک می‌تواند به گوش آسیب بزند. استفاده از محافظ گو،ش مخصوص ورزش کودکان توصیه می‌شود.

پیگیری منظم با پزشک: برای کودکانی که جراحی یا قالب‌گیری کرده‌اند، ویزیت دوره‌ای برای بررسی رشد گوش و حفظ نتیجه ضروری است.

✅ حمایت روانی و اجتماعی

آموزش مهارت‌های مقابله با نگاه و سؤال دیگران: کودک یا بزرگسال یاد بگیرد که جواب ساده و کوتاه بدهد یا لبخند بزند. این کار اعتماد به نفس وی را بالا ‌برده و اضطراب اجتماعی را کاهش می‌دهد.

ارتباط با گروه‌های حمایتی: انجمن‌ها یا گروهی از خانواده‌های دارای کودکان با بدشکلی گوش کمک می‌کنند که احساس تنهایی این افراد، کاهش پیدا کند.

تمرین اعتماد به نفس: فعالیت‌هایی که مهارت‌ها و توانایی‌های فرد را نشان می‌دهند، مثل ورزش، هنر و موسیقی اعتماد به نفس وی را تقویت می‌کنند.

✅ مراقبت‌های بعد از جراحی یا درمان

رعایت نکات پس از جراحی: از ضربه یا فشار به گوش اجتناب کرده و دستورالعمل‌های پانسمان و مراقبت‌های پزشکی را رعایت کنید.

استفاده صحیح از پروتز یا اسپلینت: پروتز را طبق توصیه پزشک تمیز کنید. قالب‌گیری در نوزادان باید توسط متخصص کنترل شود.

✅ پذیرش و آموزش کودک

توضیح بدهید که بدشکلی گوش یک ویژگی جسمی است و ارزش انسان را تعیین نمی‌کند.

تشویق به بیان احساسات و پرسیدن سؤالات باعث کاهش اضطراب و نگرانی کودک می‌شود.

تأکید بر مهارت‌ها، استعدادها و توانمندی‌های کودک باشد، نه فقط ظاهر فیزیکی وی.

✅ انتخاب‌های روزمره

استفاده از مدل موهایی که گوش را کمتر در معرض نگاه قرار می‌دهد، البته در صورت تمایل کودک.

انتخاب عینک و هدفون مناسب که به گوش فشار نیاورند.

بدشکلی گوش یا بدشکلی لاله گوش می‌تواند، هم از نظر ظاهری و هم از نظر روانی چالش‌هایی ایجاد کند، اما با تشخیص به‌موقع، درمان مناسب و حمایت روانی، می‌توان زندگی طبیعی و شادی داشت.

قالب‌گیری یا جراحی در سنین مناسب، نتایج درمانی بهتری دارد. پذیرش خود و آموزش کودک، اعتماد به نفس وی را بالا می‌برد و فشار روانی ناشی از نگاه یا سؤال دیگران را کاهش می‌دهد. پیگیری پزشکی، محافظت در فعالیت‌های روزانه و مراقبت از پروتز یا قالب، سلامت جسمی را حفظ می‌کند. مهارت‌ها، استعدادها و شخصیت فرد مهم‌تر از ظاهر فیزیکی او است.

بدشکلی گوش تنها یک ویژگی ظاهری است، نه معیاری برای ارزش یا توانایی‌های فرد. با ترکیب درمان پزشکی و حمایت روانی، کودک یا بزرگسال می‌تواند، زندگی پرامید، فعال و شادی داشته باشد.