درجات کم شنوایی را بشناسید!

درجات مختلف کم شنوایی به از دست دادن توانایی در شنیدن اشاره دارد و به صورت کلی در دسته‌های خفیف، متوسط، شدید و عمیق طبقه‌بندی می‌شود.

برخی افراد کم شنوایی را به‌صورت درصدی طبقه‌بندی می‌کنند که دقیق نیست. یک فرد نمی‌تواند 50 یا 70 درصد کم شنوایی داشته باشد، زیرا کاهش شنوایی می‌تواند در محدوده‌ای از فرکانس‌های مختلف قرار گیرد.

در این مقاله به بررسی درجات مختلف کم شنوایی، نحوه تشخیص آن، مراحل افت شنوایی، انواع کم شنوایی و روش‌های درمان کم شنوایی خواهیم پرداخت.

شنوایی سنج برای ارزیابی درجات مختلف کم شنوایی از تست‌های شنوایی سنجی استفاده می‌کند. نتیجه این ارزیابی‌ها به‌عنوان ادیوگرام شناخته می‌شود که نموداری از نرم‌ترین صداهایی است که در طول آزمایش شنیده‌اید.

جزئیات بیشتر دراین باره را در صفحه انواع تست‌های شنوایی سنجی بخوانید.

کم شنوایی بر اساس شدت و نوع دسته‌بندی می‌شود. علاوه‌بر این، کم شنوایی ممکن است فقط در یک گوش (یک‌طرفه) یا در هر دو گوش (دوطرفه) وجود داشته باشد. کم شنوایی می‌تواند موقت یا دائمی، ناگهانی یا پیشرونده نیز باشد.

مراحل افت شنوایی به صورت زیر هستند.

دسته بندی اول

دسته‌بندی نوع اول درجات مختلف کم شنوایی به‌صورت زیر خواهد بود.

ناتوانی در شنیدن صداهای بین 16 تا 25 دسی بل در دسته ملایم دسته‌بندی می‌شود. کم شنوایی ملایم به ‌معنای مشکل در شنیدن صداهای بسیار ملایم مانند خش خش یا افتادن برگ‌ها یا زمزمه است.

کودکانی که دچار کم شنوایی ملایم شده‌اند، ممکن است در کلاس درس با مشکل مواجه شوند، مخصوصاً زمانی که معلم از آنها دور می‌شود. در کلاس‌های پر سروصدا، مکالمه حتی می‌تواند دشوارتر هم باشد.

کم شنوایی خفیف، ناتوانی در شنیدن صداهایی بین 26 تا 40 دسی بل است. این دسته از کم شنوایی به معنای عدم درک مکالمه‌هایی به‌صورت صحبت‌های زمزمه‌ای و صدای جیک جیک پرندگان است. درک مکالمه در این حالت در مکان‌های شلوغ سخت‌تر خواهد شد.

کودکانی که به کم شنوایی خفیف مبتلا هستند، ممکن است برای ارتباط در کلاس درس با مشکل مواجه شده و حتی در مواردی برخی از کلمات را متوجه نشوند. به خصوص با سروصدای زیاد.

برای جبران کم شنوایی این دسته ممکن است به سمعک نیاز باشد. برای تجویز سمعک به صفحه تجویز سمعک در شهرضا مراجعه کنید.

این دسته ناتوانی‌های شنیداری، محدوده 41 تا 55 دسی بل را شامل می‌شود. در این حالت، فرد در درک گفتار عادی به مشکل برخورده و همچنین متوجه شدن گفتار در جایی که نویزی در پس زمینه وجود دارد، بسیار مشکل خواهد بود.

فردی که دارای این نوع از کم شنوایی است، نمی‌تواند صداهایی مانند صدای غرغر، یک ترانسفورماتور بزرگ الکتریکی که در فاصله 30 متری قرار گرفته، ترافیک کم و مکالمات داخل خانه را بشنود.

کودکانی که به کم شنوایی متوسط مبتلا هستند، به‌دلیل مشکلاتی که در ارتباط با دیگران دارند، در درک مهارت‌های یادگیری دچار مشکل خواهند شد.

افراد مبتلا به کم شنوایی متوسط باید از سمعک استفاده کرده تا بتوانند مکالمات را به‌خوبی متوجه شوند؛ به‌خصوص در مکان‌های شلوغ.

ناتوانی در شنیدن صداهای یبین 56 تا 70 دسی بل را به‌عنوان کم شنوایی نسبتاً شدید دسته‌بندی می‌کنند. چنین صداهایی برای مثال شامل موارد زیر است:

• مکالمات در رستوران‌ها و دفاتر
• صدای تولید شده توسط جاروبرقی
• صدای دوش
• صدای تهویه مطبوع در فاصله 30 متری

با این سطح از کم شنوایی، گفتار برای شنیده شدن باید به‌اندازه کافی بلند بوده و حتی در مواردی صداهای بلندی که پس زمینه‌ نویزدار دارند، برای این افراد قابل شنیدن نخواهند بود.

کودکانی که کم شنوایی نسبتاً شدید دارند، نمی‌توانند صداهای طبیعی را بشنوند و در صورت درمان نشدن توسط گفتار درمانگر، در رشد گفتار و زبان خود دچار مشکل خواهند شد.

افرادی که کم شنوایی نسبتاً شدید دارند حتماً باید از سمعک استفاده کنند.

ناتوانی در شنیدن صداهایی بین 71 تا 90 دسی بل به‌عنوان کم شنوایی شدید شناخته می‌شود. صداهایی که در این مرحله فرد قادر به شنیدن آنها نیست، عبارت اند از:

• صدای قطار در فاصله 15 متری
• کامیون‌های عبوری
• صدای تولید شده توسط یک اسباب‌بازی
• صدای معمولی تلویزیون در اتاق نشیمن
• سروصدای تولید شده توسط غذاساز

با کاهش شدید شنوایی، حتی صحبت کردن با صدای بلند نیز گاهی برای فرد قابل شنیدن نیست. افرادی که به کم شنوایی شدید دچار شده‌اند از دیگران می‌خواهند که صدای صحبتی در حد فریاد داشته باشند تا بتوانند صدای آنها را بشنوند.

کودکانی که به کم شنوایی شدید مبتلا هستند، برای اطمینان از رشد صحیح زبان، گفتار و مهارت‌های اجتماعی به کمک گفتار درمانگران نیاز دارند.

افرادی که در این مرحله از مراحل افت شنوایی قرار گرفته‌اند باید از سمعکی که برای افت شدید طراحی شده است، استفاده کنند.

ناتوانی در شنیدن صداهای 91 دسی بل و بالاتر را کم شنوایی عمیق گویند. این صداها عبارت اند از:

• صدا هنگام موتورسواری
• موسیقی در یک کنسرت با صدای بلند
• فرود هواپیما با فاصله
• سروصدای قطار
• صدای یک استادیوم ورزشی

در این سطح از دست دادن شنوایی، حتی صداهای بلند نیز ممکن است، شنیده نشود.

کودکان مبتلا به این سطح از کم شنوایی به:

• آموزش شنوایی
• توانبخشی شنوایی
• آموزش زبان اشاره
• کلاس‌های لب‌خوانی
• و گفتار درمان

نیاز دارند. افراد مبتلا به کم شنوایی عمیق باید از سمعک‌های مخصوص که برای افت شدید صدا طراحی شده‌اند، استفاده کنند.

دسته بندی دوم

درجات کم شنوایی را می‌توان به شرح زیر هم توصیف کرد:

✅ یک‌طرفه یا دوطرفه: کم شنوایی در یک گوش را یک‌طرفه و در هر دو گوش را دوطرفه گویند.

✅ پیش‌زبانی یا پس‌زبانی: کم شنوایی قبل از یادگیری صحبت کردن را پیش‌زبانی و بعد از آن را پس‌زبانی گویند.

✅ متقارن یا نامتقارن: اگر کم شنوایی در هر دو گوش یکسان باشد، متقارن و در صورتی که در هر گوش به شکلی متفاوت باشد، نامتقارن گویند.

✅ پیشرونده یا ناگهانی: اگر کم شنوایی با گذشت زمان بدتر شود به آن کم شنوایی پیشرونده و اگر به‌سرعت اتفاق افتد به آن کم شنوایی ناگهانی گویند.

✅ نوسانی یا پایدار: کم شنوایی‌ای که گاهی خوب و گاهی بدتر شود، کم شنوایی نوسانی گویند و اگر در طول زمان ثابت بماند، کم شنوایی پایدار گویند.

✅ مادرزادی یا اکتسابی: اگر کم شنوایی در بدو تولد وجود داشته باشد به آن کم شنوایی مادرزادی گفته می‌شود، در صورتی که اگر پس از تولد و در هر سنی رخ دهد به آن اکتسابی یا تأخیر در شروع گفته می‌شود.

✅ فرکانس بالا یا فرکانس پایین: در این حالت فرد اگر صداهای بلند را بهتر بشنود به آن فرکانس بالا گفته می‌شود و اگر صداهای پایین‌تر را بهتر بشنود به آن فرکانس پایین می‌گویند.

کم شنوایی می‌تواند در هر سنی افراد را تحت تأثیر قرار دهد و توسط عوامل مختلفی ایجاد می‌شود. سه دسته اصلی کم شنوایی عبارت اند از:

• کم شنوایی حسی – عصبی
• کم شنوایی انتقالی یا هدایتی
• کم شنوایی مختلط

نوع دیگری از کم شنوایی وجود دارد که به آن، اختلال طیف نوروپاتی شنوایی گویند که به‌معنای از دست دادن شنوایی زمانی است که صدا به صورت طبیعی وارد گوش می‌شود، اما به‌دلیل آسیب به گوش داخلی یا عصب شنوایی، صدا به شکلی سازماندهی نمی‌شود که مغز بتواند آن را درک کند.

سه دسته اصلی کم شنوایی را در ادامه بررسی خواهیم کرد.

نوع اول درجات مختلف کم شنوایی مربوط به کم شنوایی حسی عصبی است. این نوع کم شنوایی زمانی اتفاق می‌افتد که گوش داخلی یا خود عصب شنوایی واقعاً آسیب ببیند و زمانی رخ می‌دهد که برخی از سلول‌های مویی در حلزون گوش آسیب دیده باشد.

از دست دادن شنوایی در حالت حسی – عصبی از شایع‌ترین انواع ناشنوایی است که می‌تواند در نتیجه موارد زیر اتفاق بیفتد:

• افزایش سن
• قرار گرفتن در معرض صدای بلند
• آسیب
• بیماری
• برخی از داروها
• بیماری‌های ارثی

این درجه کم شنوایی معمولاً از نظر پزشکی یا از طریق جراحی قابل درمان نیست. با این حال، بسیاری از افراد که به این نوع کم شنوایی مبتلا شده‌اند، متوجه می‌شوند که سمعک می‌تواند به آنها کمک کند.

کم شنوایی حسی عصبی ناگهانی، ممکن است به صورت ناگهانی یا طی چند روز رخ دهد. در این حالت، مراجعه فوری به متخصص گوش ضروری خواهد بود. تأخیر در درمان این عارضه (در حدود دو یا چند هفته پس از شروع اولین علائم) احتمال کمک دارو به بهبود را کاهش می‌دهد.

دومین نوع از درجات کم شنوایی مربوط می‌شود به کم شنوایی هدایتی یا انتقالی که در گوش میانی یا خارجی رخ می‌دهد که در آن، امواج صوتی قادر به انتقال کامل به گوش داخلی نیستند.

صدا ممکن است توسط جرم گوش یا یک جسم خارجی که در کانال گوش گیر کرده است، مسدود شده باشد. فضای گوش میانی ممکن است با مایع، عفونت یا ناهنجاری‌های استخوانی تحت تأثیر قرار گیرد. در مواردی نیز ممکن است پرده گوش آسیب دیده باشد.

در برخی از افراد کم شنوایی انتقالی ممکن است از طریق مداخلات پزشکی یا جراحی معکوس شود. کم شنوایی انتقالی در کودکانی که ممکن است عفونت‌های مکرر گوش داشته باشند یا اجسام خارجی را وارد کانال گوش خود کنند، شایع‌تر است.

درجه افت شنوایی در کم شنوایی انتقالی حداکثر بین 60 تا 70 دسی بل است.

جزئیات بیشتر در این باره را در صفحه کم شنوایی انتقالی بخوانید.

گاهی اوقات افراد ترکیبی از کم شنوایی حسی – عصبی و کم شنوایی انتقالی را دارند. در این حالت ممکن است فردی کم شنوایی حسی – عصبی داشته باشد و دچار کم شنوایی انتقالی نیز بشود.

انجام تست‌های شنوایی سنجی برای کشف درجات مختلف کم شنوایی بسیار مهم بوده و به تعیین راه‌حل‌هایی برای مراقبت مناسب از شنوایی می‌انجامد که در عین حال به وی کمک کند.

برای اینکه متوجه درجات مختلف کم شنوایی خود شوید، شنوایی سنج یا پزشک آزمایشات زیر را انجام خواهد داد:

✅ معاینه فیزیکی: پزشک یا شنوایی سنج برای بررسی وجود هر گونه جرم در گوش، عفونت گوش یا مشکلات ساختاری گوش، گوش را معاینه خواهند کرد.

✅ تست‌های غربالگری عمومی: در این تست، یکی از گوش‌ها را گرفته تا متوجه شوید، کلمات بیان شده در حجم‌های صدایی مختلف، برای شما قابل شنیدن هستند یا خیر.

✅ تست چنگال کوک: در این نوع تست از ساختارهای فلزی دوشاخه‌ای که با ضربه زدن به آنها صدا تولید می‌شود، استفاده می‌‎کنند. شنوایی سنج بررسی می‌کند که شما تا چه حد این صداها را شنیده‌اید. این تست همچنین قادر است محل دقیق کم شنوایی در گوش شما را تشخیص دهد.

✅ شنوایی سنجی: در این آزمایش، شنوایی سنج از یک هدفون استفاده کرده و صداهایی را برای گوش شما ارسال می‌کند. در این تست سطح صداهایی که می‌توانید بشنوید را با دقت بیشتری نسبت به سایر تست‌های غربالگری اندازه‌گیری می‌کند.

کم شنوایی اغلب دائمی خواهد بود، بنابراین برای جلوگیری از بروز چنین مشکلی که یکی از ارزشمندترین دارایی‌های هر فردی است، هر کاری که می‌توان باید انجام داد.

هنگامی که در اطراف صداهای بلندی مانند سنباده برقی، کنسرت‌ها و به طور کلی تمامی صداهایی که به گوش‌های محافظت نشده آسیبب می‌رسانند، از گوش گیر استفاده کنید یا در صورت امکان از منبع صدا دور شوید. اگر محل کار شما پر سروصدا است، بهتر است در ابتدا در مورد ایمنی گوش خود با کارفرما صحبت کنید.

توجه داشته باشید که انجام برخی از فعالیت‌های تفریحی نیز با سروصدای بالایی همراه است. تفریحاتی که باید مراقب آنها باشید، شامل موارد زیر است:

• بازی‌های ویدئویی
• نمایش‌های آتش‌بازی
• کنسرت‌های موسیقی زنده
• رویدادهای ورزشی
• شنیدن موسیقی یا استفاده از هدفون
• حتی برخی از اسباب‌بازی‌های کودکان

در صورتی که مجبور هستید در جایی پر سروصدا باشید، بهتر است زمان حضور خود در آنجا را محدود کرده و از محافظ گوش استفاده کنید.

همچنین از سیگار کشیدن خودداری کنید، زیرا می‌تواند گردش خون را مختل کرده و بر شنوایی تأثیر سو گذارد. از دیگر راه‌هایی که برای جلوگیری از کم شنوایی توصیه می‌شود، ورزش منظم و درمان به‌موقع بیماری‌ها است.

نحوه درمان کم شنوایی هر کس به نوع و منبع کم شنوایی وی بستگی دارد. درمان به‌موقع و فوری پزشکی در کاهش شنوایی، شانس بهبودی فرد را تا حد زیادی افزایش می‌دهد. از جمله روش‌های درمان کم شنوایی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

✅ جراحی: ممکن است کاهش شنوایی ناشی از اتواسکلروز (Otosclerosis)، بافت اسکار یا عفونت را معکوس کند؛ این در حالی است که بیماری منیر، گاهی با دارو و رژیم غذایی متفاوت قابل درمان است.

✅ آنتی بیوتیک: این نوع از داروها، اغلب می‌توانند، کم شنوایی‌های ناشی از عفونت را برطرف کنند.

✅ تغییر در داروهای مصرفی: اگر فکر می‌کنید کاهش در شنوایی شما ناشی از دارویی است که مصرف می‌کنید، تغییر دارو ممکن است به شما کمک کند. در این باره بهتر است با پزشک مشورت کرده و در مورد گزینه‌های مختلف دارویی صحبت کنید.

✅ برداشتن جرم گوش: با استفاده از ساکشن یا یک ابزار کوچک حلقه‌دار می‌توانید، کاهش شنوایی ناشی از انسداد گوش را برطرف کنید.

✅ سمعک: استفاده از انواع سمعک می‌تواند به اکثر افرادی که به کم شنوایی دائمی مبتلا شده‌اند کمک کند. سمعک معمولاً در پشت یا داخل گوش قرار داده شده تا صداها را بلندتر کند. همه چیز از طریق سمعک متفاوت به نظر می‌رسد.

✅ استفاده از سایر تکنولوژی‌های تقویت کننده صدا: تکنولوژی‌هایی برای تقویت صدا وجود دارد که ممکن است شنوایی شما را بهبود بخشد که شامل سیستم‌های شنیداری شخصی است که به شما این امکان را می‌دهد که هر آنچه را که می‌خواهید بشنوید را تنظیم کرده و سایر صداها را قطع کنید.

✅ کاشت حلزون: کاشت حلزون برای درمان انواع ناشنوایی به‌خصوص در کودکان خردسال استفاده می‌شود، اما در میان افراد مسن هم که کم شنوایی شدید دارند، قابل استفاده است. کاشت حلزون برای نوزادان از 9 ماه به بالا انجام می‌شود. قبل از کاشت حلزون، باید شنوایی سنجی نوزادان انجام شده و سپس می‌توان تصمیم گرفت که نوزاد به کاشت حلزون نیاز دارد یا خیر.

زندگی با درجات مختلف کم شنوایی می‌تواند چالش برانگیز باشد، حتی اگر تحت درمان‌هایی مانند سمعک یا کاشت حلزون باشید. ممکن است مواقعی در زندگی پیش بیاید که نتوانید آن گونه که می‌خواهید بشنوید.

اگر وضع شما این چنین است، ممکن است نیاز باشد به کسانی که با آنها در ارتباط هستید در مورد کم شنوایی خود اطلاع دهید.

درجات کم شنوایی در برخی مواقع موقتی بوده، اما در بسیاری از افراد این کم شنوایی از بین نمی‌رود. در صورت وجود کم شنوایی ممکن است، احساس کنید که زندگی خود را برای همیشه از دست داده‌اید و ناامید شوید.

کم شنوایی در مواردی ممکن است بر سلامت عاطفی شما نیز تأثیر گذارد و حتی با وجود درمان، احساس افسردگی و اضطراب داشته باشید. در این حالت بهتر است با یک روانشناس، شنوایی سنج یا افرادی که ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی هستند، مشورت کنید. آنها بهترین راه را برای بهبود شنوایی شما معین خواهند کرد.