علت و عوامل بیماری اتواسکلروز همراه با روش‌های درمان

شنوایی، یکی از شگفت‌ انگیزترین حواس انسان است؛ اما گاهی این ارتباط با جهان بیرون، به‌تدریج رو به خاموشی می‌رود. اتواسکلروز یکی از دلایل این خاموشی است. در این بیماری، استخوانچه‌های ظریف گوش میانی، دچار رشد غیرطبیعی می‌شوند؛ گویی گوش در برابر صداها، دیوار می‌کشد.

این بیماری معمولاً در جوانان آغاز شده و در بسیاری موارد، در زنان جوان، به‌ویژه در دوران بارداری، شدت می‌گیرد. بیماری اتواسکلروز نه‌ تنها از نظر بالینی، بلکه از جنبه روانی و اجتماعی نیز تأثیر عمیقی بر زندگی فرد می‌گذارد. در ادامه، سفری خواهیم داشت به دنیای عوامل پنهان این بیماری؛ از جمله:

🗸 علائم بیماری اتواسکلروز چیست؟
🗸 نحوه تشخیص بیماری اتواسکلروز چیست؟
🗸 روش درمان بیماری اتواسکلروز چیست؟
🗸 علت ابتلا به بیماری اتواسکلروز چیست؟
🗸 نحوه پیشگیری از بیماری اتواسکلروز چیست؟

اتواسکلروز(Otosclerosis) نوعی بیماری است که باعث کم شنوایی می‌شود و زمانی اتفاق می‌افتد که بازسازی یا رشد نامنظم استخوان در گوش میانی یا در گوش داخلی رخ می‌دهد. بازسازی استخوان یک فرآیند مادام‌العمر است که در آن بافت استخوان  به‌صورت مکرر خود را ترمیم می‌کند. در بیماری اتواسکلروز، بازسازی نامنظم استخوان، سبب ایجاد اختلال در صدا هنگام عبور از گوش می‌شود.

افراد مبتلا به اتواسکلروز ممکن است، دچار اختلال شنوایی خفیف تا شدید شوند. این بیماری به‌ندرت منجر به ناشنوایی کامل می‌شود، معمولاً هر دو گوش را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در اغلب موارد یک گوش را بیش از دیگری درگیر می‌کند. اتواسکلروز اغلب زمانی ایجاد می‌شود که استخوان رکابی با بافت استخوانی اطراف آن جوش می‌خورد. در نتیجه، صدا نمی‌تواند به شکلی مؤثر منتقل شود.

اتواسکلروز زمانی شروع می‌شود که بافت استخوانی کپسول گوش شروع به رشد غیرطبیعی می‌کند. در ابتدا، استخوانی که رشد می‌کند، نرم است. اما با گذشت زمان، نواحی نرم زخم شده و سخت می‌شوند که همان بیماری اتواسکلروز است.

وقتی رشد غیرطبیعی و زخم شدن بافت استخوان ادامه پیدا کند و به استخوانچه رکابی یا سایر استخوانچه‌های کوچک گوش میانی مجاور گسترش یابد، توانایی آنها در ارتعاش و هدایت صدا را محدود می‌کند، مانع از فرآیند شنوایی شده و منجر به کم ‌شنوایی هدایتی می‌شود.

به‌ندرت، بافت استخوانی آسیب دیده ناشی از اتواسکلروز، گوش داخلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، عملکرد اعصاب آن ناحیه را مختل می‌کند و منجر به کم شنوایی حسی – عصبی و گاهی اوقات مشکلات تعادل در فرد می‌شود. کم شنوایی مختلط زمانی رخ می‌دهد که اتواسکلروز هم استخوانچه‌های شنوایی و هم حلزون یا سلول‌های مویی گوش داخلی را تحت تأثیر قرار ‌دهد.

معمولاً افراد تنها پس از این که رشد غیرطبیعی استخوان به استخوانچه رکابی یا سایر استخوانچه‌های شنوایی رسید و باعث کاهش شنوایی آنها شد، متوجه ابتلا به بیماری اتواسکلروز می‌شوند. پزشکان به این حالت اتواسکلروز بالینی می‌گویند، به این معنا که فرد علائم این اختلال را نشان می‌دهد.

همچنین ممکن است، افراد اتواسکلروز داشته باشند و هرگز متوجه آن نشوند؛ زیرا بیماری به اندازه‌ای پیشرفت نکرده تا علائمی ایجاد کند. متخصصان این حالت را اتواسکلروز بافتی می‌نامند.

شایع‌ترین علائم بیماری اتواسکلروز، کاهش شنوایی است که به‌تدریج اتفاق می‌افتد. افراد مبتلا به بیماری اتواسکلروز ممکن است، متوجه شوند که دیگر نمی‌توانند، زمزمه یا صداهای بم را بشنوند.

در بیشتر موارد، افراد مبتلا به اتواسکلروز در هر دو گوش دچار کاهش شنوایی می‌شوند. تقریباً 10 تا 15 درصد از افراد مبتلا به اتواسکلروز در یک گوش دچار کاهش شنوایی هستند. سایر علائم احتمالی اتواسکلروز عبارت اند از:

• مسائل مربوط به تعادل
• سرگیجه
• وزوز گوش
• سرگیجه​

اگر اتواسکلروز دارید، ممکن است آرام صحبت کنید؛ زیرا صدای‌تان برای خودتان بلند به‌نظر می‌رسد.

اتواسکلروز توسط شنوایی سنج یا پزشک متخصص گوش و حلق و بینی تشخیص داده می‌شود.

یک: اولین قدم در تشخیص آن، رد سایر بیماری‌ها یا مشکلات سلامتی است که می‌توانند، علائم مشابهی با اتواسکلروز ایجاد کنند.

دو: مراحل بعدی شامل تست‌های شنوایی سنجی است که حساسیت شنوایی و هدایت صدای گوش میانی را اندازه‌ گیری می‌کنند.

سه: گاهی اوقات، آزمایش‌های تصویربرداری مانند سی‌تی اسکن نیز برای تشخیص اتواسکلروز استفاده می‌شود. این آزمایش تصویربرداری به پزشک کمک می‌کند تا استخوان‌ها و بافت‌های داخل گوش را با جزئیات بیشتری ببیند.

درمان بیماری اتواسکلروز بستگی به شرایط خاص فرد، میزان علائم و تصمیماتی دارد که توسط پزشک و فرد به‌صورت مشترک گرفته می‌شود. ممکن است تا زمانی که میزان کم شنوایی قابل توجه نبوده، نیازی به درمان نباشد. رویکردهای مختلفی که برای درمان و مدیریت اتواسکلروز استفاده شده‌اند که در ادامه بررسی خواهیم کرد.

در حال حاضر، هیچ درمان دارویی مخصوص بیماری اتواسکلروز وجود ندارد. اما تحقیقات با هدف دستیابی به درمان‌های دارویی ایمن و مؤثر برای این اختلال ادامه دارد. برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف مکمل‌های فلوراید، کلسیم و ویتامین D ممکن است به کاهش سرعت پیشرفت اتواسکلروز کمک کند. با این حال، به دلیل محدودیت‌هایی که در تحقیقات حاضر وجود دارد، متخصصان همچنان در مورد اثربخشی و مناسب بودن استفاده از این مکمل‌ها بحث می‌کنند.

اتواسکلروز در افراد مختلف با درجات و سرعت‌های متفاوتی پیشرفت می‌کند. همه افراد مبتلا به اتواسکلروز دچار کم ‌شنوایی متوسط ​​تا شدید نمی‌شوند. برای برخی، این اختلال ممکن است با سرعت بسیار کمتری پیشرفت کند.

بسته به میزان کم‌ شنوایی، سلامت فرد و سایر عوامل فردی، پزشک متخصص ممکن است، رویکرد منتظر ماندن را توصیه کند. این رویکرد معمولاً شامل انجام منظم تست‌های شنوایی سنجی است. توصیه می‌کنیم برای سنجش شنوایی خود به کلینیک شنوایی سنجی زیمنس مراجعه کرده و با استفاده از مجهزترین و کامل‌ترین ابزار، گوش خود را بررسی کنید.

بسیاری از افراد مبتلا به اتواسکلروز از سمعک برای جبران کم شنوایی خود استفاده می‌کنند. سمعک‌ها صدا را تقویت می‌کنند و می‌توانند، برای نیازهای خاص شنوایی فرد برنامه‌ریزی شوند. مدل‌های جدید نیز ویژگی‌های مفید بسیاری را ارائه می‌دهند.

شنوایی سنج ماهر می‌تواند با پزشک هماهنگ شده و به فرد مبتلا به اتواسکلروز در مورد انواع و فناوری‌های سمعکی که برای نیازهای فردی او مناسب‌تر هستند، مشاوره دهد. علاوه‌بر سمعک، ممکن است، دستگاه‌های کمکی مکملی وجود داشته باشند که می‌توانند به افراد مبتلا به اتواسکلروز کمک کنند تا در زندگی روزمره خود بهتر بشنوند. شنوایی سنج باتجربه و واجد شرایط می‌تواند، افراد را در مورد مناسب بودن چنین دستگاه‌هایی راهنمایی کند.

پزشک ممکن است، زمانی که اتواسکلروز تا حد خاصی پیشرفت کرده باشد، جراحی تخصصی به‌نام استاپدکتومی را در نظر بگیرد. متخصصان قبل از توصیه این جراحی، عوامل فردی زیادی را در نظر می‌گیرند. در طول این عمل، جراح استخوانچه رکابی آسیب دیده را برداشته و آن را با یک پروتز که برای انجام همان عملکرد در فرآیند شنوایی طراحی شده، جایگزین می‌کند.

این پروتز استخوان رکابی را دور می‌زند و به امواج صوتی اجازه می‌دهد تا به گوش داخلی منتقل شوند. در نتیجه، شنوایی فرد بهبود می‌یابد. اگر اتواسکلروز هر دو گوش شما را تحت تأثیر قرار دهد، جراح شما هر بار یکی از گوش‌های شما را جراحی خواهد کرد تا هر کدام زمان کافی برای بهبود داشته باشند. پس از اتمام اولین جراحی، احتمالاً باید حداقل شش ماه برای تعیین وقت عمل بعدی خود صبر کنید.

کاشت حلزون می‌تواند، شنوایی را در افراد مبتلا به اتواسکلروز حلزونی بهبود بخشد. حلزون گوش یک ساختار مارپیچی و پر از مایع در گوش داخلی دارد که به شنوایی کمک می‌کند. کاشت حلزون، ساختارهای گوش داخلی را دور می‌زند و مسیر جدیدی ایجاد می‌کند که صداها می‌توانند از طریق آن به مغز برسند.

علت دقیق اتواسکلروز ناشناخته است. عامل خطر چیزی است که احتمال ابتلا به یک بیماری خاص را افزایش می‌دهد. در حالی که جوامع پزشکی طبق تحقیقاتی که صورت گرفته، می‌دانند که در نتیجه ابتلا به بیماری اتواسکلروز چه اتفاقی برای گوش می‌افتد، اما آنچه که واقعاً باعث ایجاد این اختلال می‌شود، هنوز نامشخص است.

بسیاری از متخصصان معتقدند که اتواسکلروز باید توسط ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی، هورمونی و سایر عوامل ایجاد شود. تحقیقات نشان می‌دهد که اتواسکلروز ممکن است به نوعی با موارد زیر مرتبط باشد:

✅ژنتیک: اتواسکلروز معمولاً در خانواده‌ها ارثی است. تخمین‌ها متفاوت است، اما بسیاری از افراد مبتلا به این اختلال، ژنی مرتبط با آن دارند. آمار همچنین نشان می‌دهد که اگر یکی از والدین به اتواسکلروز مبتلا باشد، ۲۵% و اگر هر دو والدین به آن مبتلا باشند،%۵۰ احتمال ابتلا به اتواسکلروز وجود دارد. اما همچنان سؤالاتی باقی می‌ماند که چرا همه افرادی که سابقه خانوادگی اتواسکلروز دارند، به آن مبتلا نمی‌شوند؟ و چرا برخی از افراد بدون سابقه خانوادگی این اختلال، به آن مبتلا می‌شوند؟ تحقیقات برای شناسایی و درک بهتر ژن‌های واقعی دخیل در اتواسکلروز ادامه دارد.

✅بارداری: به نظر می‌رسد، الگویی وجود دارد که در آن زنان اولین علائم اتواسکلروز را در طول یا بلافاصله پس از باردارینشان می‌دهند. برای این زنان، به نظر می‌رسد که کاهش شنوایی سریع‌تر اتفاق می‌افتد. در واقع، یک مطالعه نشان داد که زنانی که در هر دو گوش خود اتواسکلروز داشتند، احساس می‌کردند که پس از یک بارداری، ۳۳ درصد کاهش شنوایی را تجربه کرده‌اند. شرکت‌کنندگان در مطالعه همچنین با بارداری‌های بعدی، کاهش بیشتری را گزارش کردند. کارشناسان این نظریه را مطرح می‌کنند که تغییرات هورمونی در دوران بارداری ممکن است، اتواسکلروز را تشدید کند.

✅سرخک و سایر عفونت‌های ویروسی: برخی از متخصصان معتقدند که ممکن است، یک ارتباط ویروسی با اتواسکلروز و به‌ویژه سرخک وجود داشته باشد. آنها گمان می‌کنند که عفونت ویروسی باعث ایجاد این اختلال می‌شود. تحقیقاتانجام شده روی نمونه‌های استخوان و بافت گرفته شده از گوش افراد مبتلا به اتواسکلروز، شواهدی از ویروس سرخک را نشان داده است. علاوه‌بر این، مطالعات نشان می‌دهد که کاهش قابل توجهی در اتواسکلروز در بین افرادی که علیه سرخک واکسینه شده‌اند، مشاهده شده است.

✅ تروما و شکستگی‌های ناشی از فشار: کارشناسان معتقدند که شکستگی‌های ناشی از فشار در استخوان‌های گوش و به‌ویژه بافت استخوانی اطراف گوش داخلی، ممکن است، افراد را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به اتواسکلروز قرار دهد.

✅خودایمنی: برخی محققان معتقدند که اتواسکلروز ممکن است با یک پاسخ خودایمنی توسط بدن مرتبط باشد. این نوع پاسخ معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که سیستم ایمنی بدن فرد گیج می‌شود و علیه بافت سالم بدن مانند یک عامل بیماری‌زا عمل می‌کند. اغلب، عوامل محیطی و ژنتیکی در فعال شدن پاسخ خودایمنی توسط بدن نقش دارند.

✅ نژاد: سفیدپوستان بیشتر تحت تأثیر این بیماری قرار می‌گیرند.

✅ آب بدون فلوراید: برخی شواهد نشان می‌دهند که نوشیدن آب بدون فلوراید ممکن است، خطر ابتلا به اتواسکلروز را در افراد مستعد افزایش دهد.

✅ علل ناشناخته: برخی از افراد مبتلا به اتواسکلروز می‌شوند، حتی اگر هیچ یک از عوامل خطر شناخته شده را نداشته باشند.

واضح است که اتواسکلروز یک بیماری پیچیده است و عدم دسترسی نسبی به گوش داخلی، سبب شده تا با چالش‌های بیشتری در درک کامل آن مواجه شویم.

برخلاف برخی دیگر از بیماری‌های شنوایی، هیچ عامل خطر قابل پیشگیری برای اتواسکلروز وجود ندارد. برخی افراد از نظر ژنتیکی بیشتر مستعد ابتلا به آن هستند. در نتیجه، هیچ راهی برای جلوگیری از ابتلا به اتواسکلروز وجود ندارد.

در این مقاله سعی کردیم به سؤال بیماری اتواسکلروز چیست، پاسخ دهیم. بیماری اتواسکلروز، اگرچه پیش‌رونده و خاموش است، اما قابل شناسایی و در بسیاری موارد قابل درمان است. نکته مهم اینجاست که هر چه تشخیص زودتر انجام شود، فرصت بهتری برای حفظ شنوایی و بالا بردن کیفیت زندگی فراهم خواهد شد.

اگر با علائم بیماری اتواسکلروز مانند کاهش تدریجی شنوایی، وزوز گوش یا احساس گرفتگی در گوش میانی مواجه شدید، به‌ویژه اگر سابقه خانوادگی بیماری وجود دارد، نباید این نشانه‌ها را ساده تلقی کنید.

بهترین زمان برای مراجعه به پزشک، همان لحظه‌ای است که شک می‌کنید، نکند، مشکلی وجود داشته باشد. درمان زودهنگام، چه با دارو، سمعک یا در موارد پیشرفته‌تر با جراحی، می‌تواند، روند بیماری را کنترل کرده و از بروز ناتوانی‌های بیشتر جلوگیری کند.

شنیدن، حق شما از زندگی ا‌ست. آن را به تعویق نیندازید.