آشنایی با انواع دستگاه‌های کمک شنوایی برای موقعیت‌های مختلف

جهان ما با صدا زنده است؛ از آرامش‌بخش‌ترین نجواها تا هیجان‌انگیزترین لحظه‌ها. اما برای افرادی که با کم‌ شنوایی یا ناشنوایی زندگی می‌کنند، این دنیای شنیداری می‌تواند، مبهم و ناقص باشد. دستگاه‌های کمک ‌شنوایی پاسخی نوآورانه به این چالش‌اند؛ ابزاری که فراتر از یک تقویت‌کننده‌ ساده عمل کرده و امکان بازگشت به ارتباطات واقعی، امنیت در محیط زندگی و لذت دوباره از صداها را فراهم می‌آورند.

در این مقاله به بررسی دستگاه‌های کمک ‌شنوایی و انواع وسایل کمک ‌شنوایی می‌پردازیم.

دستگاه‌های کمک شنوایی یا Hearing Assistive Devices به انواع تجهیزات تقویت صدا گفته می‌شود که برای بهبود ارتباط افراد کم‌ شنوا طراحی شده‌اند تا دسترسی به سیگنال گفتار را زمانی که سمعک‌ شخصی کافی نیست، افزایش دهند. این اصطلاح به هر وسیله‌ای اشاره دارد که به فرد مبتلا به کم‌ شنوایی یا اختلال صدا، گفتار یا زبان در برقراری ارتباط کمک می‌کند.

این ابزار برای بهبود توانایی افراد مبتلا به کم‌ شنوایی در شنیدن واضح و درک صداها با تقویت مستقیم صدا یا هشدارهای بصری یا لرزشی طراحی شده‌اند. این دستگاه‌ها برای تضمین دسترسی مناسب افراد کم شنوا در محیط‌هایی که سروصدای پس‌زمینه زیادی وجود دارد، در فضاهای عمومی یا در طول جلسات و ارائه‌ها بسیار مهم هستند.

نمونه‌هایی از دستگاه‌های کمک شنوایی شامل میکروفون‌هایی است که می‌توانند، صدای گوینده را مستقیم به دستگاه‌های شنوایی منتقل کرده و همچنین تقویت ‌کننده‌های شخصی که میزان صدا را در مکالمات رو در رو یا در گروه‌های کوچک افزایش می‌دهند. علاوه‌بر این، طیف گسترده‌ای از برنامه‌های اندروید و آیفون برای رفع چالش‌های شنوایی طراحی شده‌اند. آن‌ها ممکن است به تنهایی یا با سمعک یا پردازشگر کاشت حلزون کار کنند تا به:

• تقویت صدا
• تبدیل گفتار به متن
• زیرنویس مکالمات تلفنی
• کاهش نویز پس‌زمینه
• اندازه‌گیری سطح صدای محیطی بپردازند.
  پنج نوع کلی از دستگاه‌های کمکی شنوایی وجود دارد:

• حلقه القایی صوتی
• سیستم FM
• سیستم مادون قرمز
• سیستم تقویت‌شده شخصی
• سیستم‌های بلوتوث

دستگاه مناسب برای هر فرد به میزان کم‌ شنوایی وی و جایی که به دسترسی ارتباطی نیاز است، بستگی دارد.

صدا را از طریق میکروفون، آمپلی فایر و سیم کشی منتقل می‌کند. همچنین می‌توان از آن در پیشخوان‌ها و سایر فضاهای کوچکتر برای بهبود ارتباط یک به یک استفاده کرد. حلقه‌ها با حذف نویز پس‌زمینه کار کرده و به شنونده اجازه می‌دهند، صدای گوینده را به وضوح و در سطح شنوایی راحت بشنود.

این امر به‌ویژه در فضاهای بزرگ با ویژگی‌های آکوستیک ضعیف، مانند کف‌های سخت، سقف‌های بلند و فضای باز و همچنین در محیط‌هایی که ممکن است، افراد زیادی به‌صورت همزمان صحبت کنند، مانند میز پذیرش فرودگاه یا بانک مفید است.

برای دریافت سیگنال‌ها، کاربران سمعک از کلید یا برنامه تله‌کویل روی سمعک‌های خود استفاده می‌کنند و نزدیک ناحیه سیم‌کشی شده، می‌نشینند یا می‌ایستند. با این حال، حتی افرادی که سمعک یا برنامه تله‌کویل ندارند، نیز می‌توانند با استفاده از یک دستگاه قابل حمل با هدفون از سیستم‌های حلقه‌ای بهره‌مند شوند.

این نوع سیستم کمک شنوایی، صدا را به‌صورت بی‌سیم از طریق امواج رادیویی منتقل می‌کند. گوینده از یک فرستنده و میکروفون جمع‌و‌جور و شنونده از یک گیرنده قابل حمل استفاده می‌کند.

گیرنده ممکن است، هدفون، حلقه گردن یا سایر لوازم جانبی داشته باشد. معمولا برای جلسات گروهی، کنفرانس‌ها و کلاس‌ها استفاده می‌شود. می‌توان از آن داخل و خارج از منزل استفاده کرد.

صدا را به‌صورت بی‌سیم از طریق پرتوهای نور نامرئی منتقل می‌کند. گیرنده باید در خط دید مستقیم پرتو نور از فرستنده باشد. از سیستم مادون قرمز معمولا در تئاترها و سالن‌ اجتماعات استفاده می‌شود. همچنین، می‌توان از آن داخل خانه استفاده کرد؛ نور خورشید ممکن است در انتقال آن اختلال ایجاد کند.

دستگاه‌های مادون قرمز مخصوص گوش دادن به تلویزیون خانگی ساخته شده‌اند. فرستنده روی تلویزیون قرار می‌گیرد و به پریز برق وصل می‌شود. کاربر یک هدست با قابلیت کنترل صدا را روی سر خود می‌گذارد. سپس می‌توان صدای تلویزیون را در سطح راحتی برای سایر شنوندگان تنظیم کرد.

دستگاهی قابل حمل که صدا را از طریق میکروفون و فرستنده به هدفون، گوشی یا حلقه گردنی منتقل می‌کند. برای مکالمات دو نفره یا گوش دادن به تلویزیون مفید است. قابل استفاده داخل یا خارج از منزل است.

با معرفی اتصال بی‌سیم بلوتوث، پیشرفت‌های زیادی در ویژگی‌های استاندارد سمعک‌ها ایجاد شده که به‌عنوان یک سیستم شنیداری کامل‌تر و اغلب یکپارچه عمل می‌کنند. با اتصال بلوتوث به تلفن هوشمند یا تبلت خود، می‌توانید، موسیقی، ویدئو، پادکست و تماس‌های تلفنی را به‌صورت مستقیم در سمعک‌های خود پخش کنید. برنامه‌های تلفن هوشمند وجود دارند که می‌توانند به‌عنوان کنترل از راه دور برای برخی از سمعک‌ها، ماسکرهای وزوز گوش و میکروفون‌های قابل حمل استفاده شوند.

مطالعه‌ای توسط چند تن از محققان در سال 2024 منتشر شد که به بررسی استفاده از وسایل کمک شنوایی در بیمارستان پرداختند. در محیط‌های بیمارستانی ارتباط مؤثر میان بیمار و کادر درمان اساس تشخیص و درمان دقیق به‌شمار می‌رود، کم شنوایی می‌تواند، پیامدهای جدی به دنبال داشته باشد. بیماران کم ‌شنوا گاهی در فهم دستورات پزشک، توضیحات پرستاران یا حتی ارتباط عاطفی با خانواده دچار مشکل می‌شوند. از این رو، در سال‌های اخیر، استفاده از دستگاه‌های کمک ‌شنوایی به‌عنوان ابزاری مکمل در کنار سمعک‌ها مورد توجه قرار گرفته است.

هدف تحقیق: با هدف بررسی تجربه عملی بیماران بستری در استفاده از دستگاه‌های کمک ‌شنوایی و سنجش میزان کارایی و رضایت آن‌ها انجام شده است. تمرکز اصلی بر این است که آیا این دستگاه‌ها می‌توانند، فاصله میان محدودیت شنوایی بیماران و نیاز حیاتی به ارتباط مؤثر در محیط درمانی را کاهش دهند یا خیر.

یافته‌ها:

سهولت استفاده:  ۹۶ درصد از بیماران کار با دستگاه را بسیار ساده و بدون نیاز به آموزش پیچیده توصیف کردند.

افزایش کیفیت ارتباط:  ۸۸ درصد از بیماران گزارش دادند که دستگاه به شکل قابل توجهی درک آن‌ها از گفتگوهای روزمره را بهبود بخشیده است.

تأثیر بالینی: حتی بیمارانی که از سمعک استفاده می‌کردند، هنگام به‌کارگیری دستگاه‌های کمک ‌شنوایی افزایش شفافیت و تمرکز بر صدای گوینده را تجربه کردند.

نتیجه‌گیری: دستگاه‌های کمک ‌شنوایی به‌عنوان مکملی در کنار سمعک‌ها می‌توانند، نقش کلیدی در ارتقای کیفیت ارتباط بیماران کم ‌شنوا در بیمارستان‌ها ایفا کنند. این ابزارها نه‌تنها بار روانی ناشی از ناتوانی در شنیدن را کاهش می‌دهند، بلکه به تصمیم‌گیری‌های دقیق‌تر پزشکی، کاهش خطاهای درمانی و افزایش رضایت بیماران نیز کمک می‌کنند.

وسایل کمک ‌شنوایی ابزاری هستند که به افراد کم‌ شنوا یا ناشنوا کمک می‌کنند تا شنیدن صداها و درک گفتار برایشان آسان‌تر شود و در فعالیت‌های روزمره زندگی مستقل‌تر عمل کنند. این وسایل فراتر از سمعک‌های معمولی هستند و بسته به نیاز و موقعیت، انواع مختلفی دارند که مهم‌ترین آن‌ها در ادامه آورده شده است.

وقتی در درک یا شنیدن واضح تلویزیون مشکل دارید، تماشای برنامه‌های مورد علاقه‌تان می‌تواند به یک کار طاقت‌فرسا تبدیل شود. زیاد کردن صدای تلویزیون همیشه بهترین گزینه نیست، زیرا ممکن است، صدا را تحریف کرده و حتی در مواردی درک آن را دشوارتر کند. ناگفته نماند، وقتی با دیگران تلویزیون تماشا می‌کنید، افزایش صدا همیشه گزینه محبوبی نیست. چندین دستگاه کمک شنوایی برای تلویزیون وجود دارد که می‌توانند، برای شما مفید باشند، چه از سمعک استفاده کنید و چه نکنید.

بعضی از آمپلی‌فایرهای تلویزیون حتی بدون سمعک هم کار می‌کنند. برای مثال،TV Ears  یک هدست بی‌سیم محبوب و به نسبت ارزان با کنترل صدای شخصی است که مستقیم به سوکت هدفون تلویزیون وصل می‌شود. برای تماشای تلویزیون، سیستم‌های بی‌سیم شامل FM، مادون قرمز و سیستم‌های حلقه صوتی می‌توانند، نصب شوند.

همچنین، تقویت‌ کننده‌های ساده با هدفون یا هندزفری می‌توانند، مستقیماً به تلویزیون وصل شوند. گزینه عالی دیگر، زیرنویس است. توانایی خواندن کلمات گفتاری و درک مطلب را در این رسانه تا حد زیادی افزایش می‌دهد، زیرا اکثر برنامه‌ها شامل موسیقی پس‌زمینه یا نویز هستند که به راحتی سیگنال‌های تقویت ‌شده را مختل می‌کنند.

افراد کم‌ شنوا در استفاده از تلفن با مشکلاتی مانند درک ناقص صدا، تشخیص سخت صداهای مشابه، از دست دادن امکان لب‌خوانی، خستگی ذهنی و دشواری روبه‌رو هستند. رله IP سرویسی است که به این افراد کمک می‌کند تا با استفاده از یک اپراتور به‌عنوان واسطه، تماس‌ تلفنی برقرار کنند. کاربر پیام‌ها را در تلفن هوشمند، تبلت، لپ‌تاپ یا رایانه متصل به اینترنت تایپ می‌کند و اپراتور آن پیام‌ها را با صدای بلند برای شخص دیگر می‌خواند.

✅ دستگاه‌های مخابراتی برای ناشنوایان (TDD) یا تله‌ تایپ ‌نویس‌ها سال‌هاست که به‌عنوان روشی برای تایپ پیام برای افرادی با شنوایی بسیار محدود یا ناشنوا استفاده می‌شوند. این سیستم‌ها به کاربر TDD اجازه می‌دهد با یک کاربر تلفن استاندارد تماس برقرار کرده و پیام‌ها را به شکل مناسب منتقل کند.

✅ سیستم دیگری از نرم‌افزار تشخیص صدا و یک کتابخانه گسترده از کلیپ‌های ویدئویی وجود دارد که قادر است، کلمات گفتاری را به زبان اشاره یا متن ترجمه کند. برای افرادی که کم‌ شنوایی خفیف تا متوسط ​​دارند، تلفن‌های دارای زیرنویس امکان ادامه مکالمه گفتاری را فراهم می‌کنند، در حالی که متن کلمات شخص دیگر را روی پنل خوانش یا صفحه کامپیوتر به‌عنوان پشتیبان ارائه می‌دهند.

✅ علاوه‌بر این، می‌توان از تقویت ‌کننده‌های تلفن یا تقویت ‌کننده‌های قابل حمل و قابل اتصال استفاده کرد.

✅ دستگاه‌های هشدار بصری که به چراغ‌ها و تقویت ‌کننده‌های زنگ تلفن متصل می‌شوند، می‌توانند، برای کمک به فرد در تشخیص زنگ خوردن تلفن استفاده شوند.

تله‌کویل‌ها در سمعک‌ها برای بسیاری از افراد مطلوب هستند؛ زیرا نویز پس‌زمینه را در طول تماس‌های تلفنی مسدود می‌کنند.

علاوه‌بر مشکلاتی که در استفاده از تلفن برای افراد کم شنوا یا ناشنوا وجود دارد، در موبایل سروصدای محیط و بلندگوهای کوچک موبایل هم می‌تواند، مشکل را تشدید کند. موبایل‌های تقویت ‌شده به‌صورت خاص برای افراد کم‌ شنوا طراحی شده‌اند و این امکان را فراهم می‌کنند که در صورت لزوم، صدا را افزایش داده تا بتوانند، گفتار را به‌صورتی واضح بشنوند.

برای استفاده از این دستگاه‌ها نیازی به استفاده از سمعک ندارید. آن‌ها می‌توانند، شنیدن صداهای زیر را که بسیاری از افراد کم ‌شنوا برای شنیدن آن‌ها مشکل دارند، آسان‌تر کنند. این نوع از موبایل‌ها گاهی اوقات دارای زنگ‌های تقویت ‌شده نیز هستند، بنابراین هرگز تماسی را از دست نخواهید داد.

همچنین، گوشی‌های دارای زیرنویس، زیرنویس را به‌صورت آنی ارائه می‌دهند که می‌تواند، به‌ویژه برای افرادی که کم‌ شنوایی شدید تا عمیق دارند مفید باشد.

در اماکن عمومی، افراد کم‌ شنوا با مشکلات بیشتری مواجه‌ هستند؛ سروصدای پس‌زمینه زیادی که در این اماکن وجود دارد، باعث می‌شود تا صدای تلفن یا مکالمه به سختی شنیده شوند. فاصله از منبع صدا برای مثال گوینده یا بلندگو نیز درک صدا را دشوارتر می‌کند. عدم دسترسی به لب‌خوانی در محیط شلوغ مشکل فهم را تشدید می‌کند و اعلامیه‌ها یا پیغام‌های صوتی بدون زیرنویس یا ترجمه برای کم‌ شنوایان قابل استفاده نیستند.

میکروفون‌های از راه دور، دستگاه‌های کوچک و بی‌سیمی هستند که به کاربران سمعک کمک می‌کنند تا در محیط‌های شنیداری چالش‌برانگیز، مانند رستوران‌های پرسروصدا، واضح‌تر بشنوند. آن‌ها می‌توانند به‌ویژه برای افرادی که کم‌ شنوایی شدیدتری دارند و کسانی که در صورت وجود سروصدای پس‌زمینه برای پردازش صدا مشکل دارند، مفید باشند.

میکروفون‌های از راه دور را می‌توان به لباس گوینده وصل کرد یا روی میز قرار داد. با استفاده از بلوتوث، صدای گوینده مستقیم به سمعک‌ فرد منتقل می‌شود، وضوح گفتار را بهبود می‌بخشد و مکالمه را بسیار آسان‌تر می‌کند. این دستگاه کمک شنوایی در مکان‌هایی مثل سالن سینما، تئاتر، فرودگاه و ایستگاه قطار استفاده می‌شود.

در مدرسه، افراد کم‌ شنوا با مشکل شنیدن صدای معلم و همکلاسی‌ها، نبود شرایط لازم برای لب‌خوانی، دشواری در فعالیت‌های گروهی و خستگی ذهنی روبه‌رو هستند. میکروفون‌های خارجی که توسط معلمان استفاده می‌شوند، گفتار ارائه شده به دانش‌ آموزان را از طریق موارد زیر تقویت می‌کنند:

• بلندگوهای روی میز
• گوشواره‌ها
• سمعک

برای کودکان کم ‌شنوا در کلاس از سیستم‌های FM نیز استفاده می‌شود. معلم میکروفن زده و صدا مستقیم به سمعک کودک منتقل می‌شود.

در مواقع خطر، افراد کم‌ شنوا ممکن است، هشدارهای صوتی را نشنوند که این امر سبب می‌شود، واکنش آنها به موارد خطر با تأخیر صورت گرفته و مشکل‌ساز شود. بیشتر دستگاه کمک شنوایی کمک می‌کنند تا فرد راحت‌تر گوش داده، اما برخی از آنها کمک می‌کنند تا وی با اتفاقات اطراف خود در ارتباط بوده و ایمنی خود را بهبود ببخشد. این دستگاه‌های هشدار دهنده به صداهای تقویت شده، نشانه‌های بصری و حتی ارتعاشات متکی هستند تا فرد را از صدای محیط اطراف آگاه کنند. برخی از نمونه‌های دستگاه‌های هشدار دهنده شامل موارد زیر هستند:

✓ ساعت‌های زنگ‌دار و ویبره‌دار برای کمک در شروع به‌موقع روز
✓ زنگ‌های هشدار دهنده که از چراغ‌های چشمک‌زن برای اطلاع دادن در مورد حضور مهمان در خانه‌ استفاده می‌شود.
✓ آشکارسازهای دود و مونوکسید کربن ویبره‌دار و چشمک‌زن

دستگاه‌های هشدار دهنده یا آلارم از صدا، نور، ارتعاش یا ترکیبی از این تکنیک‌ها برای اطلاع‌رسانی به افراد در مورد وقوع یک رویداد خاص استفاده می‌کنند. این دستگاه‌ها می‌توانند سیگنال‌های صوتی را به چراغ‌های چشمک‌زن، ویبراتورهای تخت، بوق یا لرزش ملایم ساعت‌ها و سیستم‌های هشدار بیدارباش تغییر دهند. سیگنال‌های هشدار بصری می‌توانند، انواع دستگاه‌های خانگی و صداهای دیگر مانند زنگ در، دزدگیر دود، تایمر آشپزخانه و تلفن را کنترل کنند. همچنین، گیرنده‌های از راه دور که در اطراف خانه قرار می‌گیرند می‌توانند از هر اتاقی به فرد هشدار دهند. پیجرهای ارتعاشی قابل حمل می‌توانند، گریه کودک را حتی با روشن کردن تصویر کنترل کنند تا نشان دهند که آیا کودک گرسنه، بی‌حوصله یا خواب‌آلود است.

دستگاه‌های کمک ‌شنوایی تنها وسیله‌ای برای تقویت صدا یا دریافت هشدارها نیستند؛ آن‌ها در واقع همراه همیشگی افراد کم‌ شنوا و ناشنوا به‌شمار می‌آیند. این فناوری‌ها، چه در قالب سمعک‌های هوشمند و سیستم‌های FM در محیط‌های آموزشی و عمومی و چه در شکل دستگاه‌های هشداردهنده نوری و لرزشی در خانه و محل کار، به افراد کمک می‌کنند تا ارتباطی ایمن‌تر، آسان‌تر و مستقل‌تر با دنیای اطراف خود برقرار کنند.

اهمیت این دستگاه‌ها فقط در بهبود کیفیت شنیدن صداها نیست، بلکه در افزایش اعتمادبه‌نفس، ارتقای استقلال فردی و کاهش محدودیت‌های اجتماعی نیز نمایان می‌شود. بنابراین، می‌توان گفت هر دستگاه کمک ‌شنوایی نه‌تنها یک ابزار پزشکی، بلکه پلی میان فرد و جامعه است که مسیر زندگی را روشن‌تر و پرامیدتر می‌سازد.