لابیرنتیت یا التهاب گوش داخلی (از علائم، تشخیص و درمان)

هنگامی که گوش داخلی شما عفونی یا ملتهب می‌شود، ممکن است، باعث نوعی اختلال تعادل شده که به نام لابیرنتیت گوش یا لتهاب گوش داخلی شناخته می‌شود. در برخی از موارد ممکن است، عفونت دستگاه تنفسی فوقانی مانند آنفولانزا، سبب ابتلا به این بیماری شود.

ابتلا به این وضعیت، معمولاً خطرناک نیست، اما ممکن است، علائم ناتوان کننده‌ای مانند سرگیجه مداوم در فرد ایجاد کند. در صورت عدم درمان، لابیرنتیت می‌تواند، منجر به ایجاد مشکلات تعادلی طولانی مدت و کاهش دائمی شنوایی شود. به همین دلیل، درمان سریع این بیماری امری کلیدی است.

در این مقاله به بررسی لابیرنتیت یا التهاب گوش داخلی، انواع آن، علائم بیماری لابیرنتیت، نحوه تشخیص، درمان لابیرنتیت گوش و علل ابتلا به آن خواهیم پرداخت.

لابیرنتیت یا Labyrinthitis نوعی عفونت گوش داخلی است. این بیماری، زمانی اتفاق می‌افتد که هزارتوی گوش ملتهب می‌شود. هزارتو بخشی از گوش داخلی بوده که مسئول  شنوایی و حس تعادل در فرد است.

لابیرنت، حفره استخوانی است که گوش داخلی را در برمی‌گیرد. گوش داخلی شامل اندام‌های شنوایی (حلزون گوش) و تعادل است. لابیرنتیت چرکی معمولاً زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ها در طول عفونت شدید گوش میانی یا اوتیت میانی حاد در برخی از اشکال مننژیت یا پس از شکستگی استخوان تمپورال جمجمه وارد گوش داخلی می‌شوند.

همچنین، ممکن است، زمانی رخ دهد که افراد پرده گوش سوراخ داشته باشند (همان گونه که ممکن است در افرادی که دوره‌های مکرر اوتیت میانی دارند رخ دهد)، به‌ویژه هنگامی که افراد کلستئاتوم دارند که در پرده گوش سوراخ شده، رشد می‌کند. کلستئاتوم سرطانی نیست، اما می‌تواند، استخوان را از بین ببرد.

عفونت گوش داخلی که منجر به لابیرنتیت می‌شود، معمولاً توسط ویروس و گاهی اوقات باکتری‌ها ایجاد شوند. علائم عفونت‌های ویروسی و باکتریایی در برخی موارد به قدری شبیه به یکدیگر است که پزشک قبل از این که بتواند آن را درمان کند، باید نوع آن را بررسی کند.

از دیگر نام‌های لابیرنتیت یا التهاب گوش داخلی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• لابیرنتیت باکتریایی
• لابیرنتیت سروزی
• نورونیت دهلیزی
• نورولابیرینتیت ویروسی

لابیرنتیت گوش داخلی ارتباط نزدیکی با نوریت دهلیزی دارد. لابیرنتیت، ایجاد تورم در هر دو  شاخه عصب دهلیزی است که هم بر تعادل و هم بر شنوایی تأثیر می‌گذارد. نوریت دهلیزی تورم  یک  شاخه از عصب دهلیزی است که فقط تعادل را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

هر کسی ممکن است به لابیرنتیت مبتلا شود؛ اما در بزرگسالان 30 تا 60 ساله شایع‌تر است. احتمال ابتلا به لابیرنتیت در زنان دو برابر بیشتر از مردان است.

بیماری منیر یک بیماری گوش داخلی همراه با علائم زیر است:

• سرگیجه مکرر
• کاهش شنوایی نوسانی
• وزوز گوش

لابیرنتیت حاد ممکن است، حملاتی همانند بیماری منیر داشته باشد، اما دوره‌های بیماری منیر معمولاً کوتاه‌تر بوده و با علائم کاهش شنوایی نیز همراه است.

سندرم رمزی هانت (هرپس زوستر اوتیکوس) ناشی از زونا است که به‌عنوان زوستر یا هرپس زوستر نیز شناخته می‌شود. زونا یک عفونت ویروسی است که توسط ویروس واریسلا زوستر ایجاد شده، همان ویروسی که باعث آبله مرغان می‌شود. پس از برطرف شدن آبله مرغان، ویروس همچنان در اعصاب فرد زندگی خواهد کرد. سال‌ها بعد، ممکن است، دوباره فعال شده و بر اعصاب صورت فرد تأثیر بگذارد.

سندرم رمزی هانت زمانی رخ می‌دهد که زونا عصب صورت نزدیک یکی از گوش‌های فرد را تحت تاثیر قرار دهد. همراه با بثورات دردناک زونا، این سندرم می‌تواند، باعث فلج صورت و کاهش شنوایی در گوش آسیب دیده شود. سندرم رمزی هانت علاوه‌بر علائم دیگری که دارد، ممکن است، باعث ایجاد اختلال لابیرنتیت یا التهاب گوش داخلی نیز شود.

سایر ویروس هایی که با لابیرنتیت همراه هستند، عبارت اند از:

• سرخک
• سرخجه
• اوریون
• فلج اطفال
• هپاتیت
• ویروس اپشتین بار

دو نوع لابیرنتیت وجود دارد که عبارت اند از:

• لابیرنتیت ویروسی
• لابیرنتیت باکتریایی

هر دو شکل لابیرنتیت معمولاً فقط یک گوش را درگیر می‌کنند. در ادامه به بررسی هر یک از انواع اختلال لابیرنتیت گوش داخلی خواهیم پرداخت.

لابیرنتیت ویروسی که به آن لابیرنتیت سروزی هم می‌گویند، بسیار شایع‌تر است. لابیرنتیت ویروسی می‌تواند، همانند سایر بیماری‌های ویروسی به‌صورت خوشه‌ای ایجاد شود. لابیرنتیت ویروسی معمولاً با کم شنوایی همراه نیست، مگر این که عفونت گوش میانی همراه با عفونت گوش داخلی بوده که برطرف خواهد شد.

این شکل از عفونت لابیرنتیت بیشتر از نوع باکتریایی آن رایج است. اما پزشکان اطلاعات کمتری در مورد آن دارند. به نظر می‌رسد، برخی از ویروس‌ها به هم مرتبط هستند. این نوع از ویروس‌ها عبارت اند از:

• سرخک
• اوریون
• هپاتیت
• انواع تبخال(که باعث ایجاد تبخال، آبله مرغان یا زونا می‌شوند)

اگر لابیرنتیت ویروسی دارید، معمولاً فقط یک گوش را تحت تأثیر قرار می‌دهد. ممکن است، به‌سرعت مسیر خود را طی کرده، از بین رفته و بهبود یابد. اما ممکن است، مجدداً و بدون هیچ هشداری برگردد.

لابیرنتیت باکتریایی که به آن لابیرنتیت چرکی نیز می‌گویند، بسیار نادر و بسیار خطرناک‌تر از نوع اول آن است. این بیماری، یک اتفاق فاجعه‌بار است، زیرا باکتری و در نتیجه آن، عفونت در گوش داخلی وجود داشته و به گوش داخلی آسیب می‌رساند. این امر، باعث کاهش شنوایی فرد می‌شود که حتی پس از اتمام سرگیجه نیز ادامه خواهد داشت. از آنجایی که آسیب به گوش داخلی بسیار مخرب است، گوش داخلی می‌تواند با بافت اسکار و کلسیم پر شود.

این نوع از اختلال لابیرنتیت گوش داخلی، ممکن است به یکی از دو روش زیر اتفاق بیفتد:

1- باکتری‌های ناشی از عفونت گوشمیانی، سمومی تولید می‌کنند که به گوش داخلی وارد شده و باعث ایجاد التهاب و تورم در آن می‌شوند.

2- عفونت در استخوان‌های اطراف گوش داخلی، سمومی را ایجاد می‌کند که همان علائم را ایجاد خواهند کرد.

عفونت مزمن یا مداوم گوش میانی می‌تواند، باعث بروز این بیماری شود. نوع شدیدتر و غیرمعمول‌تر لابیرنتیت باکتریایی زمانی رخ می‌دهد که میکروب‌ها از بیرون گوش به لابیرنت حمله کنند. شرایطی مانند مننژیت باکتریایی نیز می‌تواند، علت ایجاد این نوع بیماری باشد.

• سرگیجه شدید و نیستاگموس
• حالت تهوع و استفراغ
• وزوز گوش
• درجات مختلف از دست دادن شنوایی
• درد و تب

• آنتی بیوتیک‌های IV
• میرنگوتومی
• گاهی اوقات تمپانوستومی

میرینگوتومی (و گاهی اوقات قرار دادن لوله تمپانوستومی) برای تخلیه گوش میانی انجام شود. لابیرنتیت باکتریایی خود به انواعی تقسیم می‌شوند که در این بخش به بررسی آنها خواهیم پرداخت.

✅لابیرنتیت سیفلیس 

این نوع از عفونت باکتریایی را می‌توان در بدو تولد در انسان پیدا کرد یا ممکن است در طول زمان خود را نشان دهد. علائم، معمولاً به‌تدریج ایجاد شده و در هر مورد متفاوت خواهد بود. این نوع عفونت، تمایل دارد که به‌سمت عدم تعادل کامل و مشکلات شنوایی پیشرفت کند. در این حالت، ناشنوایی یا سرگیجه ناگهانی نیز ممکن است، رخ دهد. بینی زینی شکل، التهاب مزمن چشم و تورم پیشانی نیز ممکن است به‌دلیل این نوع بیماری در فرد ایجاد شود.

✅لابیرنتیت حاد چرکی 

این بیماری، یک نوع نادر عفونت باکتریایی بوده که علائم آن معمولاً با شروع ناگهانی سرگیجه همراه است. لابیرنتیت حاد چرکی، معمولاً در نتیجه عفونت گوش میانی که مزمن بوده و باعث ایجاد حجم زیادی از مواد جامد در گوش میانی شده است، رخ می‌دهد. این توده اغلب می‌تواند، استخوان اطراف گوش داخلی را فرسوده کند، این امر گوش میانی را بیشتر در معرض عفونت قرار می‌دهد. مننژیت (بیماری که باعث التهاب غشاهای محافظ اطراف مغز و نخاع می‌شود) ممکن است، علت ایجاد لابیرنتیت چرکی باشد.

✅لابیرنتیت سمی

این نوع عفونت، زمانی اتفاق می‌افتد که عفونت باکتریایی گوش میانی به گوش داخلی منتقل شود که منجر به از دست دادن شنوایی و عدم تعادل در فرد خواهد شد. این نوع بیماری، اغلب با آنتی بیوتیک قابل درمان است.

افراد مبتلا به لابیرنتیت ممکن است، علائم زیر را به‌صورتی ناگهانی تجربه کنند که عبارت اند از:

• مسائل مربوط به تعادل
• تاری دید
• مشکل در تمرکز
• سرگیجه
• کم شنوایی
• حالت تهوع و استفراغ
• نیستاگموس یا حرکات غیر ارادی چشم
• صدای زنگ در گوش یا وزوز گوش
• سرگیجه

سایر علائم کمتر شایع لابیرنتیت عبارت اند از:

• احساس فشار داخل گوش
• خرج مایع یا چرک از گوش
• گوش درد
• درجه حرارت بالا (تب) 38 درجه سانتیگراد یا بالاتر
• تغییرات در بینایی، مانند تاری دید یا دوبینی
• سردرد

پزشک عمومی شما ممکن است:

✓ در مورد علائم فرد بپرسد.
✓ سابقه پزشکی فرد را بررسی کند.
✓ معاینه فیزیکی انجام دهد. ممکن است از شما خواسته شود سر یا بدن خود را حرکت دهید. همچنین پزشک گوش‌های فرد را برای بررسی علائم التهاب و عفونت ارزیابی می‌کند.
✓ شنوایی فرد را با استفاده از تست‌های شنوایی سنجی آزمایش ‌کنند؛ زیرا در صورت وجود علائم کم شنوایی در فرد، احتمال ابتلا وی به لابیرنتیت بیشتر خواهد بود.
✓ چشم‌های فرد را بررسی کرده؛ زیرا اگر چشم به‌صورت غیرقابل کنترلی سوسو بزنند، ممکن است، سیستم تعادل فرد به درستی کار نکند.

در برخی موارد، پزشک ممکن است، آزمایشاتی مانند موارد زیر را نیز ترتیب دهد:

• آزمایش خون
• سی تی اسکن
• اسکن MRI

انجام این تست‌ها می‌توانند به رد شرایط جدی مانند مننژیت یا سکته نیز کمک کنند.

در ابتدا باید به پزشک عمومی برای بررسی علائم لابیرنتیت مراجعه کرده و برخی از درمان‌ها را شروع کنید. کارهایی نیز وجود دارد که می توانید در این مدت انجام دهید تا علائم خود را در خانه مدیریت کنید. در این بخش با درمان‌های لابیرنیتیت گوش داخلی آشنا خواهیم شد.

کارهایی که می‌توانید برای کمک به علائم خود در منزل انجام دهید، عبارت اند از:

✓ مقدار زیادی آب بنوشید تا دچار کم آبی نشوید. بهتر است به‌صورت کم و مداوم آب بنوشید.
✓ اگر احساس سرگیجه داشتید، در اتاقی تاریک دراز بکشید.
✓ در یک موقعیت راحت دراز بکشید (اغلب به پهلو بهترین حالت است).
✓ سعی کنید به اندازه کافی بخوابید. خستگی می‌تواند، علائم این بیماری را افزایش دهد.
✓ سعی کنید سروصدا و هر عاملی که باعث ایجاد استرس در اطراف شما می‌شود را کاهش دهید.
✓ از مصرف الکل اجتناب کنید.
✓ از قرار گرفتن در معرض نور زیاد اجتناب کنید.
✓ از حرکات ناگهانی یا تغییر سریع موقعیت خود اجتناب کنید.
✓ در طول دوره‌های شدید، به‌اندازه کافی استراحت کنید. به‌آرامی فعالیت خود را از سر بگیرید. هنگامی که در طول حملات تعادل خود را از دست می‌دهید، ممکن است، برای راه رفتن به کمک نیاز داشته باشید.

اگر علائم شما شدید باشد، پزشک عمومی ممکن است، موارد زیر را تجویز کند:

✓ پروکلروپرازین می‌تواند به درمان سرگیجه و بیماری کمک کند.
✓ داروهای ضد استفراغ نیز در صورت احساس بیماری و استفراغ می‌تواند، کمک کننده باشد.
✓ کورتیکواستروئیدها هم می‌توانند با کاهش التهاب به فرد مبتلا کمک کنند.
✓ آنتی هیستامین‌ها نیز از جمله داروهای تجویزی هستند.
✓ داروهای آرامبخش مانند دیازپام (والیوم) نیز کمک‌کننده خواهند بود.

تعداد کمی از افراد ماه‌ها یا سال‌ها سرگیجه را تجربه می‌کنند. در این حالت، بیماری با عنوان لابیرنتیت مزمن شناخته می‌شود. لابیرنتیت مزمن به درمانی به‌نام درمان توانبخشی دهلیزی (VRT) نیاز دارد. VRT معمولاً توسط فیزیوتراپیست انجام می‌شود. اگر به یک فیزیوتراپ خصوصی مراجعه کنید، مطمئن شوید که او کاملاً واجد شرایط و شناخته شده است.

به‌ندرت ممکن است برای درمان لابیرنتیت گوش داخلی، نیاز به لابیرنتکتومی داشته باشید. در طی این روش، جراح، اندام‌های انتهایی دهلیزی (بخش‌های نازک و غشایی گوش داخلی) را برمی‌دارد.

پزشکان، اغلب جراحی لابیرنتیت را توصیه نمی‌کنند. این آخرین راه‌حل برای افراد مبتلا به سرگیجه و کاهش شنوایی قابل توجه در گوش آسیب دیده است.

عفونت‌های ویروسی در بیشتر موارد باعث ابتلا به لابیرنتیت در افراد می‌شوند؛ اما، عفونت‌های باکتریایی نیز می‌توانند، باعث ابتلا به این بیماری شوند. برخی از شایع‌ترین علل ابتلای افراد به لابیرنتیت عبارت اند از:

• ویروس اپشتین بار
• هرپس سیمپلکس
• آنفولانزای معده
• عفونت‌های تنفسی فوقانی

از دیگر علل بیماری لابیرنتیت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

✓ معمولاً آسیب به سر می‌تواند، منجر به ابتلای افراد به التهاب گوش داخلی شود.
✓ عفونت‌هایی که کل بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهند، همانند اوریون، سرخکو تب غدد نیز می‌توانند، باعث ایجاد لابیرنتیت شوند.
✓ به‌ندرت، عفونت باکتریایی نیز می‌تواند، باعث لابیرنتیت شود. این امر می‌تواند به‌عنوان عارضه مننژیتیا عفونت گوش میانی رخ دهد.
✓ برخی از شرایط خودایمنی نیز می‌توانند، منجر به لابیرنتیت شوند.
✓ لابیرنتیت التهاب گوش داخلی است که معمولاً در اثر عفونت ایجاد می‌شود و می‌تواند منجر به سرگیجه خفیف یا شدید شود.

⚠️عوامل خطر

سرماخوردگی یا آنفولانزا می‌تواند، باعث ایجاد لابیرنتیت شود. همچنین اگر سیگار می‌کشید یا موارد زیر را دارید، خطر ابتلا به لابیرنتیت در شما بیشتر از سایرین خواهد بود:

• مصرف الکل
• آلرژی
• خستگی
• استرس

مصرف بعضی داروها نیز مانند  داروهای ضد افسردگی، ضد التهاب و برخی از داروهای دیابت، می‌توانند باعث ایجاد لابیرنتیت در برخی افراد شوند.

التهاب گوش داخلی یا لابیرنتیت گوش داخلی در عرض چند هفته با بهبودی کامل پس از یک ماه یا بیشتر برطرف می‌شوند. انجام فعالیت‌هایی مانند ورزش، کار و رانندگی را تا زمانی که به‌صورت کامل بهبود پیدا نکرده‌اید، کاهش داده، زیرا سرگیجه می‌تواند بر توانایی شما برای عملکرد طبیعی تأثیر بگذارد، ایمنی شما را به خطر بیندازد و در روند درمان لابیرنتیت گوش اختلال ایجاد کند.

شدت عفونت گوش داخلی از فردی به فرد دیگر متفاوت است. برخی از افراد ممکن است، سرگیجه شدید را تجربه کرده و برخی دیگر فقط احساس سبکی سر کنند و هر از گاهی حس تعادل خود را از دست بدهند. اگر احساس می‌کنید که سرگیجه دارید، سعی کنید بنشینید و منتظر بمانید تا این احساس از بین برود.

اگر قبلاً نوعی عفونت مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا دارید و علائمی که در این مقاله به آنها اشاره شده را دارید، با پزشک خود وقت ملاقات بگیرید، تا حتی الامکان از ایجاد عفونت در بخش‌های مختلف بدن خود پیشگیری کنید؛ زیرا این بیماری‌ها ممکن است، باعث عفونت در گوش داخلی شما شده باشد.

لابیرنتیت به‌صورت کلی یک بیماری مزمن نیست و بیشتر افراد فقط یک بار در زندگی خود آن را تجربه می‌کنند، با این حال، در موارد نادر، علائم ممکن است، ماه‌ها ادامه داشته باشد و به مراقبت‌های پزشکی نیاز داشته باشد.