تست شنوایی سنجی گفتاری چیست و برای چه افرادی تجویز می‌شود؟

گوش انسان به‌شکلی خاص برای دریافت فرکانس گفتار در محدوده 500 تا 4000 هرتز تنظیم شده است. بنابراین، یکی از وظایف اصلی گوش انسان، درک گفتار است. در واقع، بیشتر نقص شنوایی به‌وجود آمده در انسان‌ها به‌دلیل از دست دادن توانایی درک کلام به‌صورت گفتاری است. تست شنوایی سنجی گفتاری برای اندازه‌ گیری این توانایی و نقص‌های مربوط به آن انجام می‌شود.

تست‌های صدا را می‌توان به‌عنوان یک شکل بسیار ابتدایی از ادیومتری گفتاری در نظر گرفت. با این حال، به‌صورت کلی، شنوایی سنجی گفتار، مستلزم ارزیابی کیفی رسمی از میزان درک فرد مراجع از گفتار است. این تست، به‌عنوان معیاری برای سنجش ناتوانی ناشی از هر گونه اختلال شنوایی عمل کرده، اما محدودیت‌هایی نیز دارد.

در این مقاله به بررسی تست شنوایی سنجی گفتاری، مراحل انجام ادیومتری گفتاری، نتایج حاصل از این تست و تفسیر آنها و هزینه تست‌های شنوایی گفتاری خواهیم پرداخت.

تست شنوایی سنجی گفتار یا Speech Audiometry یک تست گفتار یا مجموعه‌ای از تست‌ها است که برای:

• درک توانایی فرد مراجع در تشخیص صداهای گفتار
• تشخیص گفتار در صدای پس زمینه
• درک سیگنال‌های ارائه شده
• یادآوری موارد و کلمات ارائه شده

انجام می‌شود. در این تست از گفتار به‌عنوان محرک استفاده می‌شود. شنوایی سنجی گفتار یک آزمایش اصلی در بین انواع تست شنوایی سنجی است، زیرا شنوایی سنجی تون خالص (آزمایش اولیه حساسیت شنوایی) پیش‌بینی محدودی از توانایی فرد در تشخیص گفتار دارد.

از طرف دیگر، افراد اغلب برای بهبود در شنیدن صداهایی که در اطراف آنها وجود دارد، از سمعک استفاده می‌کنند. بنابراین، درک چگونگی تشخیص ابتلای فرد به کم شنوایی قبل از تقویت صدا، مهم بوده و شنوایی سنجی گفتار روشی برای انجام این کار ارائه می‌دهد.

از جمله مزایای تست‌های گفتاری، بنابر نظر شنوایی سنج کلینیک زیمنس مریم سنجریان می‌توان به شناسایی افرادی که در انجام این نوع تست‌ها، تمایل به تمارض دارند، اشاره کرد.

انواع تست‌های ادیومتری به‌صورت زیر هستند:

در تست SDS که مخفف عبارت Speech Detection Score است و در سطح راحتی شنوایی یا اصطلاحاً سطح MCL گرفته می‌شود. محاسبه MCL نیز به این صورت است که باید آن را در حدود 30 تا 40 دسی بل بالاتر از سطح شدت SRT یا PTA در نظر گرفت.

در این تست از کلمات تک سیلابی استفاده می‌شود. شنوایی سنج، گفتار را با شدت‌های مختلف برای فرد مورد نظر پخش کرده و بیمار بر اساس میزان شنوایی خود، گفتار ارائه شده را تشخیص خواهد داد. هدف از انجام این تست، شناسایی و تعیین سطحی بوده که بیمار قادر است، گفتار را تشخیص ‌دهد.

این روند با بیان کلمات با صدای بلند شروع شده و سپس صدا آرام‌تر می‌شود تا جایی که فرد به‌سختی می‌تواند، صداهای موجود را بشنود. نقطه‌ای که فرد مراجع برای اولین بار شروع به شنیدن کلمات می‌کند، بسیار مهم است؛ زیرا به شنوایی سنج کمک می‌کند تا بفهمد، فرد مراجع تا چه حد قادر به تشخیص صداهای موجود است.

در این حالت، پایین‌ترین سطح برای تعیین آستانه فرد مراجع، در شنیدن گفتار به‌صوت میانگین و درصد محاسبه می‌شود؛ به‌عنوان مثال بیان می‌شود که SDS فرد از 100 درصد در حدود 90 درصد است. تست SDS برای تشخیص این مورد که آیا فرد مراجع نیازمند استفاده از سمعک بوده یا خیر، بسیار حائز اهمیت است.

این نوع تست را نباید با آستانه تمایز گفتاری اشتباه گرفت. آستانه تشخیص گفتار به توانایی فرد در تشخیص گفتار می‌پردازد. آستانه تشخیص گفتار به‌خوبی با میانگین تن خالص که از شنوایی سنجی تن خالص محاسبه می‌شود، همبستگی دارد. به همین دلیل، کاربرد اصلی تست تشخیص گفتار در محیط بالینی تأیید ادیوگرام است.

SRT مخفف عبارت Speech Recognition Threshold بوده، در سطح آستانه شنوایی فرد گرفته شده و برای تعیین کمترین سطحی که هر کس می‌تواند، نیمی از آنچه را که به او گفته شده را بشنود و آن را تکرار کند، گرفته می‌شود.

در این نوع تست از کلمات دو هجایی خاص استفاده خواهد شد. در این حالت نیز، تست را با صدای بلند شروع کرده و سپس صدا آرام شده تا زمانی که فرد بتواند کلمات ارائه شده را به درستی تکرار کند.

‌نقطه‌ای که فرد مراجع می‌تواند این کلمات را درک کرده و بشنود SRT نامیده می‌شود که با میانگین‌ گیری آرام‌ترین صداهایی که فرد می‌تواند، تحمل کنند، در نظر گرفته می‌شود.

بنابر گفته مریم سنجریان، شنوایی سنج کلینیک زیمنس، تست SRT باید با تست PTA هماهنگ بوده و هر دو یک عدد را نشان دهند. نهایت مقداری که تست SRT و PTA می‌توانند با یکدیگر تفاوت داشته باشند در حدود 5 تا نهایتاً 10 دسی بل خواهد بود.

در سراسر جهان، روش‌های به‌دست آوردن اطلاعات از این نوع تست‌ها، متفاوت بوده و این امر اغلب منجر به سردرگمی در مورد تست تشخیص گفتار می‌شود. علیرغم وجود تفاوت‌هایی در نحوه انجام تست تشخیص گفتار، برخی از محاسبات اصلی و پارامترهایی موجود در آزمون به‌نحوی است که در سطح جهانی مورد یکسان بوده و مورد استفاده قرار می‌گیرند.

تست گفتار پیشرفته، نسبت سیگنال به نویز (SNR) را تعیین می‌کند. تست گفتار پیشرفته، سطح سیگنال گفتار را در مقایسه با سطح نویز پس زمینه اندازه گیری می‌کند. هر چه SNR بالاتر باشد، شنیدن و درک گفتار برای بیمار آسان‌تر خواهد بود.

انجام تست گفتار با وجود سروصدا، میزان پردازش عصبی مورد نیاز برای انجام کار را افزایش می‌دهد. فرد مراجع، باید اطلاعاتی را که از وی خواسته می‌شود (گفتار هدف) را از آنچه که باید حذف کند (نویز) جدا کند. این ارزیابی نشان می‌دهد که فرد مورد نظر، تا چه حد می‌تواند، پردازش شنوایی را انجام دهد.

تست گفتار پیشرفته عواملی مانند تفاوت‌های موجود در لحن بین سیگنال‌های گفتار و پوشش‌ها را در نظر می‌گیرد. این عوامل در تعیین صحت نتایج آزمون گفتار مهم هستند.

هدف شنوایی سنجی گفتار ارزیابی توانایی بیمار برای درک گفتار با حجم خاص است. این تست شنوایی غیرتهاجمی برای افراد در هر گروه سنی از جمله کودکان و سالمندان مناسب است.

✓ تست شنوایی در یک غرفه عایق صدا انجام می‌شود و تقریباً 15 دقیقه طول می‌کشد.
✓ بیمار از هدفون استفاده می‌کند که از طریق آن کلماتی که با حجم‌های مختلف گفته شده، ارائه می‌شود.
✓ سپس بیمار باید کلمات را برای پزشک یا شنوایی سنج تکرار کند.
✓ نتایج آزمایش روی یک نمودار نشان داده شده که به‌عنوان شنوایی سنجی گفتاری شناخته می‌شود.

شنوایی سنجی گفتار می‌تواند برای افراد در هر سنی از جمله کودکان خردسال و بزرگسالان مفید باشد. اگر متوجه شدید که شنوایی شما بدتر شده، بهتر است از تست‌های شنوایی سنجی صدا و گفتار استفاده کنید.

معمولاً این تست‌های شنوایی، برای افرادی که مشکلات شنوایی را تجربه می‌کنند یا برای کسانی که در معرض صداهای بلند طولانی قرار گرفته اند که ممکن است، شنوایی آنها را تحت تأثیر قرار داده باشد‌، توصیه می‌شود.

علاوه‌بر این، شنوایی سنجی گفتار ممکن است به‌عنوان بخشی از یک ارزیابی معمول شنوایی یا در ترکیب با سایر تست‌ها برای ارائه یک ارزیابی جامع از توانایی‌های شنوایی فرد گنجانده شود.

هنگامی که فردی از اختلال شنوایی، حتی خفیف رنج می‌برد، پزشک پس از معاینه گوش به‌شدت توصیه می‌کند که تست شنوایی سنجی با لحن خالص یا گفتار انجام شود؛ حتی در مورد وزوز گوش نیز ممکن است، این تست تجویز شود. به این ترتیب متخصص می‌تواند، حساسیت بیمار به فرکانس‌های مختلف را تشخیص داده و موارد مورد نیاز برای شنوایی فرد را تجویز کند.

تست‌ها 10-15 دقیقه طول می‌کشد. مراحل انجام این نوع از تست‌های شنوایی سنجی به‌صورت زیر خواهد بود:

✅ فرد در یک اتاقک صدا می‌نشیند.

✅ هدفون روی گوش وی قرار خواهد گرفت.

✅ ضبطی از فهرستی کلمات رایجی که در حجم‌های مختلف گفته می‌شود برای فرد پخش خواهد شد. (کلماتی ممکن است توسط خود شنوایی سنج گفته شود یا صداهای ضبط شده برای شما پخش خواهد شد و سپس از شما خواسته می‌شود که کلمات را تکرار کنید)

✅ از مراجع خواسته می‌شود، آن کلمات را تکرار کنید.

✅ شنوایی سنج از فرد می‌خواهد که فهرستی از کلمات را تکرار کرده تا آستانه دریافت گفتار (SRT) یا کمترین میزان صدایی که می‌تواند در آن بشنود و تشخیص دهد را تعیین کند.

✅ سپس، شنوایی سنج، تمایز گفتار را که توانایی تشخیص کلمه نیز نامیده می‌شود، اندازه گیری می‌کند. شنوایی سنج توانایی شما در درک گفتار را در سطح گوش دادن راحت اندازه گیری می‌کند.

✅ در صورت لزوم شنوایی سنج یا پزشک شما را برای گفتار درمانی ارجاع خواهند داد.

از نتایج تست‌های شنوایی سنجی گفتاری برای اهداف بسیاری استفاده خواهد شد. در ادامه به بررسی نتایج حاصل از این نوع تست شنوایی سنجی و تفسیر آن خواهیم پرداخت.

اصل بررسی متقاطع در شنوایی سنجی بیان می‌کند که هیچ نتیجه آزمایش شنوایی نباید پذیرفته شود و در تشخیص کم شنوایی استفاده شود تا زمانی که آن را با یک یا چند معیار مستقل بررسی کنید .تست ادیومتری گفتاری، این هدف را برای شنوایی با صدای خالص انجام می‌دهد.

نمرات زیر و توضیحات آنها مشخص می‌کند که آستانه تشخیص گفتار و میانگین لحن خالص چقدر با یکدیگر در ارتباط هستند.

اگر همبستگی ضعیفی بین آستانه تشخیص گفتار و میانگین لحن خالص وجود داشته باشد، نیاز به بررسی بیشتر برای تعیین علت زمینه‌ای یا شناسایی خطای فنی در ضبط یکی از تست‌ها خواهد بود.

یکی دیگر از کاربردهای اصلی شنوایی سنجی گفتاری، تعیین تقارن بین دو گوش و میزان تناسب آن برای تقویت هر دو گوش است. تفاوت‌های قابل توجهی بین هر دو گوش زمانی رخ می‌دهد که دو علت مختلف باعث کاهش شنوایی فرد شده باشند.

نمونه‌ای از این موضوع می‌تواند، بیمار مبتلا به کم شنوایی حسی – عصبی باشد که سپس به بیماری منیر یک طرفه مبتلا شده است. در این مثال، درک این نکته حائز اهمیت است که آیا تفاوت قابل توجهی در نمرات تشخیص کلمه بین دو گوش وجود دارد یا خیر. اگر تفاوت‌های قابل‌ توجهی وجود داشته باشد، ممکن است برای مراجع مناسب نباشد که تقویت‌ کننده دوگوشی را انجام دهد؛ در این حالت، سایر اشکال تقویت مانند مسیریابی طرف مقابل صدا (CROS) ممکن است، مناسب‌تر باشند.

نتایج حاصل از شنوایی سنجی گفتاری می‌تواند، تشخیص دهد که آیا آزمایش بیشتری لازم است یا خیر. این امر را می‌توان از چند منظر برجسته کرد.

یک مثال می‌تواند، تفاوت شدید در SRT و میانگین تن خالص باشد. مثال دیگر می‌تواند، عدم تقارن قابل توجه بین هر دو گوش باشد. در نهایت، نمرات بسیار ضعیف تشخیص گفتار در حالت بی‌صدا نیز ممکن است، یک پرچم قرمز برای انجام آزمایش‌های بیشتر باشد.

در این مثال‌ها، پزشک ممکن است، تصمیم بگیرد که آزمایشی را برای تشخیص و بررسی وجود نواحی آسیب دیده حلزون مانند تست TEN یا آزمایش ACT برای دریافت اطلاعات بیشتر انجام دهد.

حداکثر امتیاز تشخیص گفتار معیار مفیدی است که می‌توان، برای پیش بینی این که آیا یک فرد نیاز به سمعک دارد یا خیر، استفاده کرد. تست‌های جدیدتر و پیشرفته‌تر مانند تست ACT همراه با تست سطح نویز در حد قابل قبول (ANL) جایگزین‌های خوبی برای ارزیابی میزان نیاز فرد مراجع به تقویت هستند.

ادیوگرام از دو محور تشکیل شده است: محور عمودی و افقی. محور عمودی نشان دهنده شدت صدا بر حسب دسی بل بوه، در حالی که محور افقی کمترین صدای ممکن را نشان می‌دهد.

✅ محور عمودی: محور عمودی یا محور y درجه کاهش شنوایی را که بر حسب دسی بل (dB) اندازه گیری می‌شود، نشان می‌دهد. در بالای محور، مقادیری که شنوایی کامل را نشان می‌دهند، یعنی صداهایی با شدت صفر دسی‌بل، فهرست شده‌اند. در انتهای محور و بخش پایینی آن، مقادیری وجود دارد که کاهش شنوایی را نشان می‌دهد.

✅ محور افقی: محور افقی یا محورx ، فرکانس‌های مختلف را ثبت می‌کند. متداول‌ترین فرکانس‌های مورد استفاده در تست‌های شنوایی 125 – 250 – 500 – 1000 – 2000 – 3000 – 4000 – 8000 هرتز بوده که مهمترین فرکانس‌های قابل درک توسط شنوایی انسان هستند.

علائم روی ادیوگرام به‌صورت زیر هستند:

• علامت قرمز o نتایج هدایت هوا را برای گوش راست نشان می‌دهد.
•   xآبی نتایج هدایت هوا را برای گوش چپ نشان می‌دهد.

هر نماد در نمودار نشان دهنده آستانه فرد در یک فرکانس معین است. برای مثال، آستانه فرد برای 2000 هرتز 50 دسی بل در هر گوش است. هنگامی که آستانه اندازه گیری شد و روی نمودار ترسیم شدند، به یکدیگر متصل می‌شوند تا خطوطی با خوانایی آسان برای گوش چپ و راست ایجاد کنند.

اگر این دو خط اساساً همپوشانی داشته باشند، کم شنوایی فرد متقارن بوده یا در هر دو گوش یکسان در نظر گرفته می‌شود. اگر خطوط روی یکدیگر قرار نگیرند، کم شنوایی فرد به‌صورت نامتقارن در نظر گرفته می‌شود، به این معنا که گوش‌های فرد درجات متفاوتی از افت شنوایی را نشان می‌دهند.

انجام این نوع تست، شامل بررسی دقیق وضعیت گفتار، صوت، قابلیت‌های ارتباطی و بلع می‌باشد که طی 30 دقیقه انجام شده و هزینه آن در سال 1403 در حدود 250 هزار تومان است که به دولتی و خصوصی بودن کلینیک و همچنین منطقه جرافیایی آن بستگی خواهد داشت.

تست شنوایی سنجی گفتاری، ابزار مهمی برای ارزیابی توانایی فرد در درک، تمایز و درک کلمات گفتاری تحت شرایط مختلف از جمله صدای پس زمینه است.

نتایج آزمایش برای تشخیص نوع و شدت کم شنوایی بسیار مهم است. این تشخیص، راهبردهای مداخله‌ای مناسب، مانند سمعک یا کاشت حلزون را نشان می‌دهد.

اجزای کلیدی شنوایی سنجی گفتار شامل آستانه تشخیص گفتار (SDT) و آستانه تمایز گفتار (SRT) است. این تست‌ها، به‌ترتیب کمترین حجمی را که گفتار در آن تشخیص داده و درک می‌شود، اندازه گیری می‌کند.

انجام ادیومتری گفتاری با استفاده از انواع مختلف کلمات، مانند کلمات اسپوندی و تک هجایی، در محیطی آرام و پر سروصدا، ارزیابی جامعی از توانایی‌های پردازش گفتار یک فرد را ارائه داده و در نهایت روند توانبخشی شنوایی او را هدایت می‌کند.