علت بروز کم شنوایی یا ناشنوایی یک طرفه چیست؟!

تصور کنید در یک کنسرت پرهیاهو ایستاده‌اید، اما ناگهان  صدای موسیقی کم شده و دنیای شما را به دو قسمت تقسیم می‌کند؛ یک طرف، پر از صدا و زندگی و طرف دیگر، درگیر رمز و راز سکوت ناخواسته. کم‌ شنوایی یا ناشنوایی یک طرفه دقیقاً همین حس غریب را ایجاد می‌کند!

اما چرا گاهی مغز ما مثل یک رهبر ارکستر، فقط یک گوش را اخراج می‌کند؟ این سکوت یک طرفه می‌تواند پیامی از یک وضعیت خطرناک باشد یا فقط فریاد کمک یک عصب خسته!

در این مقاله، به بررسی ناشنوایی یک گوش، علائم، نحوه تشخیص و درمان ناشنوایی یک طرفه می‌پردازیم؛ اگر می‌خواهید بدانید چرا گاهی جهان به نیمی از شما پاسخ نمی‌دهد، با ما همراه شوید!

کم شنوایی یا ناشنوایی یک طرفه یا به عبارتی Hearing loss or unilateral deafness، عبارت است از کم‌ شنوایی یا ناشنوایی که تنها روی شنوایی یکی از گوش‌ها تأثیر گذاشته اما روی گوش دیگر تأثیری ندارد و می‌تواند از خفیف تا عمیق متغیر باشد.

حتی زمانی که کم ‌شنوایی فقط در یک گوش بوده، می‌تواند، تأثیر قابل توجهی بر زندگی روزمره فرد داشته باشد. افراد مبتلا به کم‌ شنوایی یک ‌طرفه در مکان‌یابی صداها و درک گفتار در مکان‌های پرسروصدا مشکل دارند.

وقتی در یک گوش خود، هیچ شنوایی‌ای ندارید، دچار کم‌ شنوایی شدید یا عمیق یک طرفه هستید. کم‌ شنوایی یک طرفه ممکن است مادرزادی باشد، به مرور زمان ایجاد شود یا حتی به‌صورت ناگهانی اتفاق بیفتد. درمان‌هایی مانند سمعک و کاشت حلزون می‌تواند به بهبود شنوایی در گوش آسیب ‌دیده کمک کند.

طبق گفته اسنپ و آسیلی (۲۰۲۰)، عدم تقارن شنوایی منجر به کاهش کیفیت زندگی می‌شود که در حد کم‌ شنوایی دوگوشی یا حتی در مواردی بیشتر از آن است. علاوه‌بر این، آنها دریافتند که کم‌ شنوایی یک‌ طرفه عمیق می‌تواند، تأثیر قابل توجهی بر معاشرت، یادگیری و بهره‌وری کاری فرد داشته باشد.

کارلی سیگرو در مورد تجربه خود از ناشنوایی یک طرفه می‌گوید: من در آگوست ۲۰۱۶ شنوایی گوش چپم را از دست دادم .هیچ دلیل شناخته ‌شده‌ای برای از دست دادن شنوایی من وجود نداشت، احساس بیماری نمی‌کردم و عفونتی هم نداشتم. یک روز دنیای سمت چپ من در سکوت فرورفت. از دست دادن شنوایی عمیق بود، به این معنا که من هیچ شنوایی عملکردی در گوش چپم نداشتم و سال‌ها با ناشنوایی یک طرفه زندگی کردم. افراد مبتلا به این بیماری می‌توانند از طریق گوش سالم خود بشنوند، اما در گوش دیگر خود دچار کم ‌شنوایی عمیقی هستند. من سپاسگزارم که می‌توانم با گوش راستم بشنوم، اما زندگی با ناشنوایی در یک گوش چالش‌های خاص خودش را دارد.

بیشتر علائم کم شنوایی یا ناشنوایی یک طرفه، دقیقاً مشابه با علائم کم شنوایی در هر دو گوش است. این علائم عبارت اند از:

🗸 نیاز به تکرار صحبت دیگران
🗸 زیاد کردن صدای تلویزیون، لپ‌تاپ یا تلفن همراه
🗸 مشکل در فهم مکالمات، به‌خصوص در محیط‌های پرسروصدا مانند رستوران یا دفتر کار شلوغ

اگر در یکی از گوش‌ها مشکل شنوایی وجود داشته باشد، ممکن است، در یک گوش وزوز گوش داشته باشید، اما در گوش دیگر نه. این افراد، هنگام صحبت با تلفن یا مکالمه با دیگران، یکی از گوش‌ها را به دیگری ترجیح می‌دهند. اگر به‌صورت ناگهانی شنوایی یکی از گوش‌های خود را از دست دادید، با پزشک خود تماس بگیرید.

روش‌های مختلفی برای تشخیص بیماران مبتلا به ناشنوایی یک طرفه استفاده می‌شود که عبارت اند از:

✅ معاینه فیزیکی: پزشک گوش را معاینه کرده و سعی می‌کند، سایر دلایل کاهش شنوایی مانند تجمع جرم گوش یا التهاب ناشی از عفونت را رد کرده و در صورت وجود جرم زیاد به شست و شوی گوش بپردازد. ساختار گوش نیز برای ارزیابی هرگونه نشانه‌ای از آسیب بررسی خواهد شد.

✅ آزمایش‌های غربالگری عمومی: توسط یک شنوایی سنج انجام می‌شود. از شما خواسته می‌شود که هر بار یک گوش خود را بپوشانید و میزان درک کلمات و سایر صداهای پخش شده با شدت‌های مختلف آزمایش خواهد شد.

✅ تست‌های شنوایی ‌سنجی: اگر مشکوک به ناشنوایی یک طرفه باشید، یک تست شنوایی سنجیانجام خواهد شد تا شنوایی سنج بتواند از میزان واکنش شما به صداهای مختلف مطلع شود. این آزمایش کامل‌تر از آزمایش غربالگری عمومی است و در طول آزمایش از هدفون استفاده شده و صداهای متمایز با تُن‌های متنوع پخش می‌شود. [جزئیات را در صفحه تست‌های شنوایی سنجی بخوانید.

مدیریت و درمان کم‌ شنوایی یا ناشنوایی یک‌ طرفه به میزان کم ‌شنوایی و همچنین میزان تأثیر آن بر زندگی روزمره فرد بستگی دارد. اگر کم‌ شنوایی یا ناشنوایی یک ‌طرفه ناگهانی باشد، میزان موفقیت درمان پزشکی به روند و زمان شروع درمان پس از ایجاد علائم بستگی دارد. کم‌ شنوایی ناگهانی همیشه باید فوراً توسط پزشک متخصص گوش و حلق و بینی ارزیابی شود.

اگر کم‌ شنوایی طولانی ‌مدت باشد و درمان پزشکی امکان‌پذیر نباشد، کم ‌شنوایی یا ناشنوایی یک ‌طرفه را می‌توان با فناوری‌های مختلف بر اساس نیازها و میزان کم ‌شنوایی فرد درمان کرد. در کنار فناوری، باید از استراتژی‌های ارتباطی خوب نیز برای افراد مبتلا به کم ‌شنوایی استفاده شود.

در ادامه این بخش، فناوری‌های بالقوه برای درمان ناشنوایی یک ‌طرفه را بررسی خواهیم کرد.

در صورت لزوم، تحقیقات استفاده از وسایل تقویت‌ کننده در گوش آسیب ‌دیده را تأیید و پشتیبانی می‌کنند. طبق مطالعات صورت گرفته استفاده از سمعک امکان دسترسی بهتر به مکالمه، تعادل و آگاهی از صدا را برای این افراد فراهم می‌کند.

برای کسانی که کم‌ شنوایی دارند و سمعک‌های سنتی به آنها کمک نمی‌کنند، می‌توان از سیستم CROS استفاده کرد. سیستم CROS  شبیه سمعک است، اما صدا را برای گوش آسیب ‌دیده تقویت نمی‌کند.

در عوض، از یک میکروفون برای دریافت صدای ارائه شده به گوش ضعیف و ارسال آن به دستگاهی که روی گوش سالم قرار می‌گیرد، استفاده می‌کند. اگرچه این روش نمی‌تواند به بازیابی جهت‌‌یابی صدا کمک کند، اما سبب بهبود صدا در سمت آسیب ‌دیده می‌شود.

سمعک استخوانی را می‌توان برای ناشنوایی یک‌ گوش در نظر گرفت، اگرچه میزان موفقیت در دستیابی به اهداف خاص ممکن است به درجه و نوع کم ‌شنوایی در گوش آسیب ‌دیده بستگی داشته باشد. انواع کم‌ شنوایی با ماهیت انتقالی یا مختلط، ممکن است، در صورت استفاده از دستگاه متصل به استخوان در ایجاد تعادل صدا موفقیت لازم را به همراه داشته باشند. با این حال، برخی تحقیقات نشان می‌دهند که مکان‌‌یابی صدا با دستگاه‌های متصل به استخوان هنوز هم ضعیف بوده و نیاز به انجام تحقیقات بیشتری دارند.

برای ناشنوایی یک طرفه، دستگاه‌های متصل به استخوان، صدا را به گوش سالم می‌رسانند و مشابه دستگاه CROS عمل می‌کنند. تحقیقات نشان می‌دهد که دستگاه‌های متصل به استخوان می‌توانند، درک گفتار را در سکوت و در سروصدای پس‌ زمینه بهبود بخشند؛ با این حال، میزان موفقیت آن می‌تواند، متفاوت باشد. دستگاه‌های متصل به استخوان ممکن است، نیاز به جراحی داشته باشند یا می‌توانند، روی هدبند استفاده شوند. قبل از جراحی، آزمایش با هدبند یا با استفاده از انواع دیگر دستگاه‌های غیرجراحی توصیه می‌شود.

در سال‌های اخیر، تحقیقات زیادی در مورد استفاده از کاشت حلزون برای کم‌ شنوایی یک ‌طرفه انجام شده است. تحقیقات نشان داده که کاشت حلزون می‌تواند، درک گفتار و مکان‌‌یابی صدا را برای افراد مبتلا به ناشنوایی یک گوش بهبود بخشد. کاشت حلزون را می‌توان برای کودکان و بزرگسالان استفاده کرد. موفقیت کاشت حلزون شنوایی می‌تواند به موارد زیر بستگی داشته باشد:

🗸 سن
🗸 مدت زمان ابتلا به کم ‌شنوایی
🗸 میزان و شدت کم‌ شنوایی
🗸 آناتومی گوش داخلی

بنابراین ارزیابی و بررسی کامل توسط تست‌های شنوایی ‌سنجی و پزشک متخصص گوش و حلق و بینی که در کاشت حلزون تخصص دارد، توصیه می‌شود. قبل از کاشت حلزون، باید مشاوره جامعی در مورد مزایا و معایب و انتظارات واقع ‌بینانه از کاشت حلزون، از جمله تست گزینه‌های غیرجراحی، انجام شود. مشاوره همچنین باید شامل بحث در مورد اهداف ارتباطی فرد یا خانواده و نتایج مورد نظر باشد.

میکروفون از راه دور که قبلاً به عنوان سیستم FM شناخته می‌شود، نیز می‌تواند به‌عنوان یک گزینه درمانی برای درمان ناشنوایی یک طرفه در نظر گرفته شود. این دستگاه زمانی مفید است که گفتار مورد نظر در فاصله دور یا در حضور سروصدای پس ‌زمینه باشد.

برخی افراد ممکن است، تصمیم بگیرند که کم شنوایی یا ناشنوایی یک ‌طرفه را درمان نکنند، زیرا احساس می‌کنند با گوش سالم خود می‌توانند، صداها را شنیده و در مکالمات روزانه عملکرد خوبی داشته باشند. اگرچه تقویت صدا ممکن است، انتخاب مناسبی برای همه افراد نباشد، اما مزایای بالقوه تقویت صدا باید با همه بیماران مورد بحث قرار گیرد. علاوه‌بر این، یک دوره آزمایشی تقویت صدا نیز برای بیمارانی که در حال تصمیم‌‌گیری برای درمان کم‌ شنوایی خود هستند، مفید خواهد بود.

در مورد استفاده نکردن از تقویت‌ کننده برای کودکان مبتلا به کم‌ شنوایی یک ‌طرفه باید احتیاط کرد. اگرچه تحقیقات نشان می‌دهد که بسیاری از کودکان مبتلا به کم ‌شنوایی یک ‌طرفه موفق هستند؛ زیرا تمایل دارند به گوش سالم خود تکیه کنند، اما کم‌ شنوایی یک‌ طرفه نباید در کودکان بیمار نادیده گرفته شود. این کودکان ممکن است به‌ویژه تحت تأثیر سروصدای پس ‌زمینه در کلاس درس قرار گیرند و از نظر اجتماعی دچار مشکل و انزوا شوند.

ممکن است، نتوانید از این بیماری جلوگیری کنید، اما می‌توانید با محافظت از شنوایی هر دو گوش خود، خطر ابتلا به آن را کاهش دهید. در اینجا چند پیشنهاد ارائه شده است:

🗸 در طول فعالیت‌های پرسروصدا مانند کنسرت، موتورسواری یا کار با ماشین ‌آلات پرسروصدا، از محافظ شنوایی استفاده کنید .

🗸 وقتی از طریق هدفون یا هندزفری به موسیقی گوش می‌دهید، صدا را کم کنید. صدا را به اندازه‌ای کم نگه دارید که بتوانید صحبت‌های اطراف را بشنوید. یک قانون خوب دیگر این است که بیش از ۹۰ دقیقه در روز، صدا را از ۸۰٪ بالاتر نبرید.

🗸 هیچ چیزی، از جمله گوش پاکن یا سنجاق سر را وارد کانال گوش خود نکنید. این اشیا می‌توانند در کانال گوش گیر کرده یا باعث پارگی پرده گوش شوند.

🗸 از سیگار کشیدنخودداری کنید، زیرا گردش خون را مختل کرده و بر شنوایی تأثیر می‌گذارد.

🗸 فعالیت بدنی منظم را در برنامه روزانه خود بگنجانید تا از مشکلات سلامتی مانند دیابت یا فشار خون بالاکه می‌توانند، باعث مشکلات شنوایی شوند، جلوگیری کنید  .

🗸 برای جلوگیری از آسیب بیشتر، هرگونه بیماری مزمن را مدیریت کنید.

✅ سن: 8 میلیون نفر از افرادی که از کم شنوایی یک طرفه رنج می‌برند، ۶۰ سال و بالاتر سن دارند، زیرا پیری می‌تواند، منجر به تخریب ساختار گوش داخلی شود.

✅ سروصدای بلند: قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صدای بلند می‌تواند به مرور زمان به سلول‌های گوش داخلی آسیب برساند. به‌عنوان مثال، کار کردن در محل ساخت‌وساز با ماشین آلات پرسروصدا یا پخش موسیقی با حداکثر شدت در حالی که هدفون به گوش دارید و همچنین، قرار گرفتن یکباره در معرض صدای بسیار بلند می‌تواند، منجر به از دست دادن ناگهانی شنوایی شود.

✅ ژنتیک: ساختار ژنتیکی می‌تواند، ما را بیشتر از هر علت دیگری در معرض کم‌ شنوایی یک طرفه قرار دهد. اگر سابقه خانوادگی کم ‌شنوایی دارید، در معرض خطر ارثی کم‌ شنوایی و احتمالاً ناشنوایی یک طرفه هستید.

✅ داروهای خاص: داروهای آنتی‌بیوتیک از جمله جنتامایسین و سیلدنافیل می‌توانند به گوش داخلی آسیب رسانده و باعث بروز وزوز گوش و ناشنوایی یک طرفه شوند. این اثرات معمولاً موقتی بوده و به‌ندرت دائمی هستند.

✅ شرایط پزشکی زمینه‌ای: بیماری‌هایی مانند بیماری منیر، عفونت گوش و بیماری‌هایی که منجر به تب بالا می‌شوند، مانند مننژیت، می‌توانند به حلزون گوش آسیب برسانند و در نهایت منجر به ناشنوایی یک طرفه شوند.

✅ عوارض: ناشنوایی یک طرفه می‌تواند بر کیفیت زندگی فرد تأثیر منفی بگذارد. این بیماری حتی ممکن است، باعث مشکلات سلامت روان مانند افسردگی و اضطراب و همچنین زوال شناختی شود. مبتلایان همچنین گاهی اوقات احساس انزوا می‌کنند؛ زیرا همیشه نمی‌توانند، مکالمات اطراف خود را بشنوند. با این حال، همه این موارد خبرهای بدی نیست، زیرا مطالعات صورت گرفته نشان داده‌اند که درمان کم‌ شنوایی تأثیر مثبتی بر یادآوری حافظه دارد.

و اینجا، جایی است که رازِ ناشنوایی یک طرفه از پرده بیرون می‌افتد! چه یک عفونت ساده باشد، چه پیامی هشداردهنده از بدن، هرگز این سکوت یک طرفه را دستِ کم نگیرید. مغز شما یک ارکستر سمفونیک است و گوش‌های‌تان، نوازندگان آن؛ اگر یکی از آنها از نواختن بازبماند، هماهنگی زندگی شما به هم می‌ریزد!

حالا که می‌دانید حتی سکوت هم گاهی فریاد می‌زند:

🗸 به ندای بدن خود گوش دهید؛ قبل از آن که صدای خود را برای همیشه از دست بدهید!

🗸 یک معاینه ساده می‌تواند، بین یک درمان آسان برای ناشنوایی یک گوش و یک تراژدی قابل پیشگیری تفاوت ایجاد کند.

یادتان باشد، جهان با تمام زیبایی‌هایش، وقتی یک گوش نشنود، نیمی از آهنگ زندگی را از دست می‌دهید؛ پس مراقب این موهبت باشکوه باشید!