طبق بررسیهای سازمان بهداشت جهانی بیش از 5 درصد از مردم در جهان برای رفع کمشنوایی، به توانبخشی نیاز دارند. به دلیل اهمیت این موضوع، در این مقاله قرار است به یکی از راههای تشخیص آن، یعنی تست نوار گوش بپردازیم. در واقع نوار گوش نموداری است که نتایج تست شنوایی سنجی را نمایش میدهد. پس با ما همراه باشید تا بدانیم نوار گوش چیست و اطلاعاتی از جمله طریقه گرفتن نوار گوش، انواع و نحوه تفسیر آن به دست آوریم.
تست نوار گوش چیست؟
نوار گوش (Audiogram) نموداری است که برای نشان دادن نتایج تست شنوایی سنجی و آستانه شنوایی بیمار در فرکانسهای مختلف استفاده میشود. این نتایج، با دستگاه شنوایی سنج (Audiometer) ثبت میشوند. در واقع میتوان از طریق دستگاه شنوایی سنج که یک دستگاه الکترونیکی است، تنهای (tones) خاصی را با هدفون برای بیمار پخش کرد و شنوایی او را محک زد. این تنها در فرکانس و بلندی صدا باهم تفاوت دارند.
نوار گوش برای چیست؟
شاید شما هم بخواهید بدانید که اصلاً چرا نوار گوش گرفته میشود. درواقع نوارگوش یکی از انواع تست شنوایی است و به شما کمک میکند متوجه شوید آیا مشکل کم شنوایی دارید یا خیر! همچنین در تشخیص نوع کمشنوایی (مانند حسی عصبی، انتقالی و ترکیبی) و شدت این مشکل کمک میکند. بهطور کلی هرچه نتایج تست نوار گوش از محدوده شنوایی نرمال بیشتر فاصله داشته باشد، میزان کم شنوایی فرد بیشتر است.
اما افرادی که مشکل کم شنوایی دارند، تا چه حد میتوانند صداهای اطراف را درک کنند؟ در ادامه به پاسخ این سوال با اشاره به درجات مختلف کم شنوایی میپردازیم:
کم شنوایی خفیف
افرادی که این نقص شنوایی را دارند، در شنیدن و متوجه شدن گفتگوها با صدای پایین مشکل دارند؛ همچنین اگر مخاطبشان از آنها فاصله داشته باشد یا محیط اطراف شلوغ باشد، فهمیدن صحبتهای او برایشان دشوار میشود.
کم شنوایی متوسط
افرادی که به این نوع کم شنوایی مبتلا هستند، به سختی میتوانند گفتگوهای با صدای معمولی را بشنوند؛ حتی اگر مخاطبشان به آنها نزدیک باشد.
کم شنوایی شدید
افرادی که کم شنوایی شدید دارند، ممکن است فقط گفتگوهای با صدای خیلی بلند یا صداهای بلند اطراف، مانند آژیر ماشین آتش نشانی یا محکم به هم زدن در را بشنوند.
نکته: در دوران بارداری، مادر به علت تغییر سطح هورمونهای جنسی دچار تغییرات فیزیولوژیک میشود. برای مثال آستانه شنوایی مادر در فرکانسهای پایین (125تا 1000 هرتز) به تدریج کاهش مییابد؛ اما دقت شنوایی او در فرکانسهای بالا بدون تغییر باقی میماند. این تغییرات نوار گوش در بارداری را تحت تاثیر قرار میدهند؛ اما پس از بارداری به حالت نرمال بازمیگردند.
معرفی انواع نوار گوش
به طور کلی سه نوع کم شنوایی وجود دارد که در این بخش به آنها مختصرا اشاره میکنیم:
کم شنوایی حسی عصبی (Sensorineural hearing loss)
شایعترین نوع کم شنوایی است که در اکثر مواقع به عواملی از جمله سن، ژنتیک و قرار گرفتن در معرض سر و صدا در طولانی مدت بستگی دارد. این نوع کم شنوایی با جراحی درمان نمیشود؛ اما میتوان از دستگاههایی مانند سمعک برای بهبود عملکرد گوشها استفاده کرد.
کم شنوایی انتقالی (Conductive hearing loss)
علل زیادی برای کم شنوایی انتقالی وجود دارد. در صورتی که این نوع کم شنوایی در شما تشخیص داده شود، به دکتر گوش و حلق و بینی ارجاع داده میشوید تا علت آن را بیشتر بررسی کند. دکتر گوش و حلق و بینی همچنین درمانهای ممکن یا استفاده از ابزارهای شنوایی را بررسی میکند.
کم شنوایی ترکیبی (Mixed hearing loss)
این نوع کم شنوایی زمانی اتفاق میافتد که در نوار گوش شما هم کم شنوایی حسی عصبی دیده شود و هم کم شنوایی انتقالی؛ به این معنی که گوش خارجی/ میانی و گوشه داخلی یا (عصب شنوایی) شما آسیب دیده است. در صورت داشتن این مشکل نیز لازم است به پزشک گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.
نوار گوش چگونه انجام میشود؟
یکی از تستهای شنوایی سنجی مهم، شنوایی سنجی تن خالص (pure tone audiometry) است. برای انجام این تست، کارشناس شنوایی سنجی از دستگاه شنوایی سنج برای تولید تنها، استفاده میکند. این تنها در فرکانس یا گام صدا (که به هرتز اندازه گیری میشود) و بلندی صدا (که به دسیبل اندازهگیری میشود) با هم تفاوت دارند.
وقتی کارشناس شنوایی سنجی، یک تن خالص با فرکانس خاصی را پخش میکند، بیمار باید دست خود را بالا ببرد یا دکمهای را فشار دهد تا نشان دهد که صدا را شنیده است.
بیمار باید از هدفون و Bone Conductor برای تست شنوایی سنجی استفاده کند. از طریق این دو، آستانه شنوایی فرد به ترتیب به وسیله هدایت هوا و هدایت استخوانی (Bone Conduction) در فرکانسهای مختلف اندازهگیری میشود.
نکته: آستانه شنوایی، ملایمترین صدایی است که میتوانید حداقل در 50 درصد مواقع بشنوید.
این تست گوش چپ و راست فرد را بهطور جداگانه ارزیابی میکند. به همین علت گاهی کارشناس شنوایی سنجی از صداهای پوششی (Masking Noise) برای یک گوش بیمار استفاده میکند تا مانع تاثیر آن در تست شنوایی گوش دیگر شود. اکثر متخصصان برای تست هدایت استخوانی نیز از آنها استفاده میکنند. همچنین در تست هدایت هوا، زمانی که صدا به آستانه 40 دسیبل یا بلندتر در هدفونهای روی گوش یا 60 دسیبل در هدفونهای داخل گوش میرسد، اغلب از صداهای پوششی استفاده میشود.
برای ارزیابی جامع وضعیت بیمار، علاوه بر تست شنوایی سنجی تن خالص، از تست شنوایی سنجی گفتاری (Speech Audiometry) نیز استفاده میشود. این تست معمولا به دو صورت انجام میشود:
- تست آستانه آگاهی از گفتار SDT یا SAT(Speech Awareness or Detection Threshold): تست SAT بسیار شبیه تست شنوایی سنجی تن خالص است. تفاوت آن این است که تنها در تست SAT با کلمات جایگزین شدند و بیمار باید نشان دهد که کلمه را شنیده است.
- تست آستانه درک گفتار SRT (Speech Reception Threshold): برای گرفتن نوار گوش SRT یک کلمه دوهجایی با تاکید یکسان بر هر دو هجای آن تلفظ میشود و بیمار باید کلمه را به همان شکل تکرار کند. این کلمه به عنوان اسپاندی (Spondee) شناخته میشود.
این تستها اطلاعات متفاوتی را در اختیار پزشک قرار میدهند و در اکثر مواقع هر دوی آنها برای بیمار تجویز میشوند.
نکته: از انواع دیگری از تستهای شنوایی سنجی مانندشنوایی سنجی رفتارنگر (Behavioral Observation Audiometry)، شنوایی سنجی با بازی (Play Audiometry) و شنوایی سنجی با تشویق بصری VRA (Visual Reinforcement Audiometry) برای گرفتن نوار گوش کودک استفاده میشود.
آشنایی با علائم نمودار نوار گوش
در این بخش میخواهیم شما را با طریقه تفسیر اولیه نوار گوش آشنا کنیم، پس با ما همراه باشید:
اعداد و محورهای نوار گوش: در نوار گوش اعداد مختلفی برای نشان دادن فرکانسها و شدت صداهای مختلف وجود دارد. فرکانسها بر محور افقی از چپ به راست مرتب شدند. برای درک بهتر این موضوع میتوانید صدای پیانو را از گام پایین تا بالا در نظر بگیرید. محدوده آنها از گام پایین (125 هرتز) تا بالا (8000 هرتز) را در بر میگیرد. بلندی صدا نیز بر محور عمودی از بالا به پایین مرتب شده است و از بسیار ملایم (0 دسیبل) تا بسیار بلند (120 دسیبل) را در بر میگیرد. وقتی که به نتایج روی هر دو محور توجه میکنید، متوجه میشوید که در هر فرکانس خاصی، قادر هستید چه سطحی از صدا را بشنوید.
نمادها در نوار گوش: در ادامه علائم خاصی که ممکن است در نوار گوش خود ببینید را همراه با معنای آنها آوردهایم:
| علائم | تفسیر |
| X | آستانه هدایت هوای گوش چپ |
| O | آستانه هدایت هوای گوش راست |
| > | آستانه هدایت استخوانی گوش راست (بدون استفاده از صداهای پوششی) |
| < | آستانه هدایت استخوانی گوش چپ (بدون استفاده از صداهای پوششی) |
| ] | آستانه هدایت استخوانی گوش راست (با استفاده از صداهای پوششی) |
| [ | آستانه هدایت استخوانی گوش چپ (با استفاده از صداهای پوششی) |
رنگها در نوار گوش: نمادهای مربوط به گوش چپ به رنگ آبی و نمادهای مربوط به گوش راست به رنگ قرمز روی نمودار نمایش داده میشوند.
کارشناس شنوایی سنجی میتواند نوار گوش و نمادهای آن را به درستی تفسیر کند. ما در کلینیک شنوایی سنجی زیمنس در کنارتان هستیم تا بتوانید دقیقترین ارزیابی را از وضعیت شنوایی خود داشته باشید. جهت انجام نوار گوش در شهرضا با ما در ارتباط باشید.
انجام خدمات شنوایی سنجی نوزادان و بزرگسالان
در کلینیک زیمنس
تماس با ما 03153241178
تفسیر نوار گوش
در این بخش ابتدا با چندتا از مفاهیم کلیدی در تفسیر تست شنوایی سنجی آشنا میشویم و سپس به نحوه تفسیر نوار گوش میپردازیم.
PTA در شنوایی سنجی: میانگین آستانه هدایت هوا در 500، 1000 و 2000 هرتز برای هر بیمار اندازهگیری و PTA نامیده میشود. PTA در شنوایی سنجی مخفف Pure-Tone Average است و وضعیت شما را به طور سریع و خلاصه در فرکانسهای گفتاری ارائه میدهد. با این حال اطلاعاتی درباره کم شنوایی با فرکانس بالا ارائه نمیدهد.
MCL در شنوایی سنجی: MCL مخفف (Most Comfortable Loudness Levels) است و نشان میدهد که شما چه سطحی از صداها (به دسیبل) را، راحتتر میشنوید و متوجه میشوید. MCL با تست شنوایی سنجی تن خالص تعیین میشود.
برخلاف تصور عموم مردم، کم شنوایی به درصد تشخیص داده نمیشود. البته در برخی از نوارگوشها تا حدی با استفاده از PTA میتوان درصد کلی اعلام کرد. کمشنوایی درجاتی دارد که در ادامه نحوه تشخیص آنها را آوردهایم.
تفسیر نوار گوش با درجات کم شنوایی
آستانه شنوایی افرادی که مشکل کم شنوایی دارند بهصورت زیر است:
- کم شنوایی خفیف 26 تا 40 دسیبل
- کم شنوایی متوسط 41 تا 55 دسیبل
- کم شنوایی نسبتا شدید 56 تا 70 دسیبل
- کم شنوایی شدید 71 تا 90 دسیبل
- کم شنوایی عمیق 90 دسیبل به بالا
خوب است بدانید که به جز نوار گوش SRT و SAT ممکن است آزمایشهای اضافی برای تشخیص کلمات یا گفتار انجام شود که در آنها از کلمات تک هجایی با فرکانس 25 تا 40 دسیبل بالاتر از SRT استفاده میشود و بیمار باید کلمه را به همان صورت تکرار کند. در صورتی که بیمار نمره 80 درصد یا بالاتر را بگیرد شنوایی او نرمال است؛ (البته این موضوع را متخصص شنوایی سنجی یا پزشک متخصص باید تشخیص دهد، چراکه در بسیاری از موارد افراد با کسب نمره 80 و حتی 90 هم، کمشنوایی دارند.).
اما اگر نمره او با افزایش صدای کلمات کمتر شود با نام واژگونی (Rollover) شناخته میشود که نشان دهنده آسیب هایی از جمله شووانومای وستیبولار (Vestibular Schwannoma) است. همچنین این موضوع میتواند بیانگر کاهش انعطافپذیری گوش باشد، به این معنا که بهدلیل آسیب سلولهای مویی خارجی، صداهای بلند برای فرد، غیر قابل تحمل شده است.
اقدامات درمانی لازم بعد از گرفتن نوار گوش
علاوه بر تست نوارگوش، ممکن است تستهای شنوایی و گفتاری دیگری نیز توسط کارشناس شنوایی سنجی برای بررسی بیشتر تجویز شوند. مانند:
- تست تمپانومتری (Tympanometry)
- تست الکتروکوکلئوگرافی (Electrocochleography)
- تست ABR
این تستها عملکرد ساختارهای شنوایی را میسنجند؛ از جمله پرده گوش، گوش داخلی و خارجی و پاسخ مغز به صداها.
نوار گوش برای تشخیص بهترین راه درمان به متخصص کمک میکند. تعیین آستانه شنوایی افراد میتواند به انتخاب سمعک مناسب کمک کند. نتایج این تست به متخصص گوش و حلق و بینی برای تشخیص دقیقتر و درمان ارجاع داده میشود.
تشخیص درمان مناسب برای کم شنوایی به تشخیص و ارزیابی مناسب شرایط بیمار بستگی دارد. گزینههایی که برای درمان کم شنوایی پیش روی بیمار هستند، میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- استفاده از تکنولوژیهای مانند سمعک
- جراحیهایی مانند کاشت حلزون یا ساقه مغز (بخش شنوایی)
- پیوستن به گروههای حمایتی
- یادگیری زبان اشاره و لب خوانی
- توانبخشی
درمانهای وابسته به تکنولوژی میتوانند برای افرادی که انواع خاصی از کم شنوایی را دارند موثر باشند. مثلا افرادی که کم شنوایی انتقالی (Conductive Hearing Loss) دارند، میتوانند از سمعکهای خاص یا سیستمهای شنوایی لنگراستخوانی (Bone-Anchored hearing systems) بهره ببرند.
همچنین افرادی که مبتلا به کم شنوایی حسی عصبی هستند، میتوانند از سمعکها و یا کاشت حلزون بر مبنای شدت مشکل خود بهره ببرند.
نکته: استفاده از سمعکهای نامناسب و بدون نسخه پزشک، باعث تشدید کم شنوایی و آسیب به گوش شما میشود.
کلام آخر: آنچه نوار گوش، به ما میگوید!
در این مقاله خواندیم که نوار گوش چگونه میتواند در تشخیص کم شنوایی و و نوع آن موثر باشد. علاوه بر کم شنوایی، آدیوگرام میتواند در تشخیص بیماریهای دیگری مانند منیر یا شووانومای وستیبولار موثر باشد. با تشخیص به موقع این بیماریها، امکان درمان یا کنترل آنها در اسرع وقت فراهم میشود. برای اخذ نوبت میتوانید با کلینیک شنوایی سنجی زیمنس تماس بگیرید و از خدمات ما بهره ببرید.
