تاثیر دیابت بر گوش چگونه است؟ آیا منجر به کم شنوایی می‌شود؟

افراد مبتلا به دیابت اغلب با نوسان سطح قند خون روبه‌رو هستند. این نوسانات می‌تواند به رگ‌های خونی ظریف گوش داخلی آسیب برساند و انتقال سیگنال‌های عصبی مربوط به شنوایی را مختل کند. در نتیجه، دیابت کنترل ‌نشده ممکن است از چند مسیر مختلف باعث ایجاد مشکلات شنوایی و تعادل شود.

دیابت را معمولاً با مشکلاتی مثل آسیب چشم، کلیه یا اعصاب می‌شناسیم؛ اما کمتر کسی می‌داند، این بیماری می‌تواند، بی‌صدا و پنهانی سراغ گوش‌ها هم بیاید. بسیاری از افراد دیابتی، سال‌ها بدون این که متوجه شوند، دچار کم شنوایی، وزوز گوش یا مشکلات تعادل می‌شوند؛ درحالی‌که همین تغییرات کوچک می‌تواند، نخستین نشانه‌های آسیب به اعصاب و عروق و تأثیر دیابت بر گوش باشد.

گوش داخلی یکی از ظریف‌ترین ساختارهای بدن است و برای شنیدن دقیق به جریان خون پایدار، اعصاب سالم و محیط شیمیایی ثابت نیاز دارد. وقتی دیابت کنترل‌ نشده باشد، قند خون بالا به رگ‌های بسیار نازک و فیبرهای عصبی داخل گوش آسیب می‌زند و همین موضوع باعث بروز اختلالات شنوایی و گاهی اختلالات مربوط به دیابت و گرفتگی گوش می‌شود؛ اختلالاتی که اگر زود تشخیص داده نشوند، ممکن است، دائمی شوند.

در این مقاله به بررسی تأثیر دیابت روی گوش، علل آن، علائم، راه‌های درمان و پیشگیری از دیابت و صدای گوش می‌پردازیم.

کاهش جریان خون به بافت‌های گوش و تضعیف عملکرد سیستم ایمنی باعث می‌شود، افراد دیابتی بیشتر از دیگران در معرض عفونت‌ گوش قرار بگیرند. عفونت‌ها می‌توانند با درد، ترشح و کم شنوایی موقتی همراه باشند.

راهکارهای کاهش خطر عفونت گوش در دیابت:

✓ از وارد کردن گوش‌ پا‌کن، کلید، انگشت و هر وسیله دیگر به داخل کانال گوش خودداری کنید.

✓ هنگام شنا، از گوشی محافظ استفاده کنید.

✓ در صورت بروز عفونت‌های مکرر، با پزشک یا شنوایی‌ سنج درباره روش‌های پیشگیری و درمان مشورت کنید.

وزوز گوش که به‌صورت صدای زنگ، سوت یا خش‌ خش بدون منبع خارجی حس می‌شود، می‌تواند با دیابت ارتباط داشته باشد، چون قند خون بالا ممکن است، روی عصب‌های شنوایی یا جریان خون گوش داخلی تاثیر بگذارد و باعث ایجاد چنین صداهایی شود.

حلزون گوش برای عملکرد طبیعی به سطح پایدار اکسیژن و گلوکز نیاز دارد. نوسان شدید قند خون یا آسیب عروق ناشی از دیابت ممکن است، باعث اختلال عملکرد سلول‌های مویی و ایجاد وزوز گوش شود. پس از تشخیص، روش‌هایی مانند درمان شناختی ‌رفتاری، سمعک‌ مخصوص مدیریت وزوز یا تکنیک‌های صدا درمانی می‌توانند، کمک‌ کننده باشند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد، افراد مبتلا به دیابت حدود دو برابر بیشتر از دیگران در معرض کم‌ شنوایی هستند. کاهش شنوایی معمولا تدریجی، پنهان و بی‌صدا پیشرفت می‌کند و فرد ممکن است در ابتدا متوجه آن نشود.

علائم هشداردهنده:

✓ سخت دنبال کردن مکالمه در جمع

✓ نیاز به افزایش صدای تلویزیون یا تلفن

✓ احساس خفگی یا گرفتگی صداها

✓ شنیدن صداها به‌صورت نامفهوم

ارزیابی شنوایی و استفاده از راهکارهای مناسب می‌تواند، کیفیت زندگی را به‌طور قابل‌ توجهی بهبود دهد.

دیابت یک بیماری سیستمیک است؛ یعنی کل بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد، نه فقط یک عضو را. یکی از مهم‌ترین بخش‌هایی که در دیابت آسیب می‌بیند، رگ‌های خونی و اعصاب ظریف است. گوش داخلی نیز پر از همین رگ‌ها و اعصاب بسیار کوچک است؛ بنابراین کاملاً قابل ‌درک است که دیابت روی شنوایی اثر بگذارد.

وقتی سطح قند خون برای مدت طولانی بالا باشد:

✓ رگ‌های ظریف حلزون گوش تنگ و سفت می‌شوند.

✓ خون‌ رسانی و اکسیژن ‌رسانی کاهش پیدا می‌کند.

✓ سلول‌های مویی حساس گوش آسیب می‌بینند.

این سلول‌ها قابل ترمیم نیستند؛ بنابراین هر آسیبی که ببینند، می‌تواند به کم‌ شنوایی دائمی منجر شود.

قند خون بالا به‌ مرور به اعصاب آسیب می‌زند. عصب شنوایی نیز از این قاعده مستثنی نیست. آسیب به این عصب باعث می‌شود، مغز نتواند، پیام‌های شنیداری را درست پردازش کند. در نتیجه:

✓ می‌شنوید، اما صدا واضح نیست.

✓ صدای انسان‌ها شبیه نجوا یا مبهم به‌نظر می‌رسد.

چون علت آن سیستمیک است، بر خلاف بیماری‌هایی مثل اوریون و کم شنوایی، هر دو گوش معمولاً همان ‌قدر آسیب می‌بینند.

دیابت هم به رگ‌های چشم آسیب می‌زند و هم گوش. اما چون کاهش بینایی زودتر فرد را ناتوان می‌کند، بیمار زودتر به فکر درمان می‌افتد. در مقابل، کم ‌شنوایی:

✓ تدریجی

✓ پنهان

✓ قابل جبران با حدس زدن، درخواست تکرار، خواندن لب

به همین دلیل افراد اغلب انکار می‌کنند که مشکل دارند.

فشار خون بالا که در دیابتی‌ها شایع است:

✓ خون را با فشار زیاد وارد رگ‌های ظریف می‌کند.

✓ موجب آسیب جدی به رگ‌های گوش می‌شود.

ترکیب دیابت و فشار خون بالا بزرگترین عامل کم ‌شنوایی در بیماران دیابتی است.

دیابت با آسیب به رگ‌های خونی و اعصاب گوش داخلی می‌تواند، به کم‌ شنوایی حسی – عصبی منجر شود. علائمی که ممکن است به‌صورت تدریجی و مخفیانه بروز کنند، عبارت ‌اند از:

✓ درخواست مکرر از دیگران برای تکرار صحبت‌ها

✓ دشواری در دنبال کردن مکالمه‌های گروهی

✓ سخت شنیدن در مکان‌های شلوغ مانند رستوران‌ها

✓ مشکل در شنیدن صداهای آرام، به‌ویژه صدای کودکان و زنان

✓ افزایش بیش از حد صدای تلویزیون یا رادیو

✓ دشواری در شنیدن مکالمات تلفنی

✓ کاهش آگاهی از صداهای محیطی

✓ وزوز گوش

✓ عقب‌نشینی از موقعیت‌های اجتماعی به‌دلیل نشنیدن یا خستگی شنیداری

این مشکلات گاهی با اختلال تعادل همراه می‌شوند، زیرا گوش داخلی علاوه بر شنوایی، نقش مهمی در حفظ تعادل بدن دارد. آسیب به رگ‌ها و سلول‌های حسی این ناحیه می‌تواند، احساس ناپایداری یا گیجی ایجاد کند.

کم‌ شنوایی مرتبط با دیابت معمولاً برگشت ‌پذیر نیست. متأسفانه، همین امر در مورد آسیب رگ‌های خونی نیز صادق است، این آسیب دائمی است و بر توانایی گوش در دریافت جریان خون و مواد مغذی کافی تأثیر منفی می‌گذارد.

سمعک یک دستگاه الکترونیکی کوچک است که پشت گوش یا داخل گوش قرار می‌گیرد. سمعک برخی از صداها را برای کاربر تقویت می‌کند. سمعک از سه بخش اصلی تشکیل شده است:

✓ میکروفون

✓ تقویت ‌کننده

✓ بلندگو

صدا از طریق میکروفون به سمعک می‌رسد که امواج صوتی را به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل کرده و آنها را به تقویت‌ کننده ارسال می‌کند. تقویت ‌کننده قدرت سیگنال‌ها را افزایش داده و آنها را از طریق بلندگو به گوش می‌فرستد. ثابت شده که سمعک‌ها علائم وزوز گوش را در کاربران خود کاهش می‌دهند.

کاشت حلزون برای افرادی طراحی شده که دچار کم ‌شنوایی شدید یا آسیب به گوش داخلی هستند. آنها با دور زدن سلول‌های مویی آسیب‌ دیده در گوش داخلی و تحریک مستقیم عصب شنوایی کار می‌کنند. این وسیله به فرد اجازه می‌دهد، صداهایی را بشنود که در غیر این صورت برای او غیرقابل شنیدن بودند.

کاشت حلزون با جراحی انجام شده و از دو بخش تشکیل شده است: کاشت داخلی و یک پردازنده خارجی. پردازنده خارجی امواج صوتی را پردازش می‌کند و آنها را به کاشت داخلی می‌فرستد که به نوبه خود یک سیگنال الکتریکی به عصب شنوایی می‌فرستد.

برای کسانی که انسداد گوش ناشی از جرم گوش را به‌عنوان علامتی از دیابت خود تجربه می‌کنند، میکروساکشن می‌تواند به کاهش هرگونه کم‌ شنوایی مرتبط با جرم گوش کمک کند. میکروساکشن توسط یک متخصص انجام می‌شود و به‌عنوان یکی از ایمن‌ترین و راحت‌ترین راه‌ها برای تسکین ناراحتی مرتبط با انسداد جرم گوش در نظر گرفته می‌شود.

این روش از یک میکروسکوپ و یک دستگاه مکش ملایم برای حذف جرم گوش اضافی استفاده می‌کند. برخلاف شستشو، در طول این فرآیند از آب یا مایعات استفاده نمی‌شود. این امر احتمال بروز عفونت گوش را کاهش می‌دهد و آن را برای افرادی که پرده گوش سوراخ دارند، ایمن می‌کند.

شما نمی‌توانید روند کاهش شنوایی را معکوس کنید، اما می‌توانید، این نکات را برای محافظت از گوش‌هایتان دنبال کنید:

✓ قند خون خود را تا حد امکان نزدیک به سطح هدف نگه دارید.

✓ هر سال شنوایی خود را بررسی کنید.

✓ از سایر علل کم شنوایی، از جمله صداهای بلند، اجتناب کنید.

✓ از پزشک خود بپرسید که آیا داروهایی که مصرف می‌کنید، می‌توانند به شنوایی شما آسیب برسانند و آیا گزینه‌های دیگری در دسترس است یا خیر.

شنوایی خود را توسط شنوایی سنجی با استفاده از انواع تست‌های شنوایی سنجی آزمایش کنید؛ از جمله:

✓ تست تمپانومتری

✓ تست ABR

✓ تست OAE

این کار را زمانی که برای اولین بار متوجه شدید دیابت دارید و سپس هر سال پس از آن انجام دهید. آن را بخشی از برنامه مراقبت از دیابت خود قرار دهید . اگر فکر می‌کنید، دچار کم‌ شنوایی هستید، با پزشک مشورت کنید.

بهترین راه برای محافظت از گوش‌هایتان، جلوگیری از آسیب بیشتر به اعصاب و رگ‌های خونی کوچک درون گوش است. راه اصلی برای رسیدن به این هدف، تنظیم موثر سطح گلوکز خون است. در ادامه نکاتی در مورد چگونگی حفظ سطح قند خون پایدار و محافظت از گوش‌ ارائه شده است.

✅ دارو: برای افراد مبتلا به دیابت، داروهایی برای تنظیم سطح قند خون تجویز می‌شود. با مصرف منظم و صحیح این دارو می‌توانید، سطح گلوکز خون را کنترل کرده و از آسیب بیشتر به گوش‌ها جلوگیری کنید.

✅ حفظ وزن مناسب: اطمینان از این که وزن مناسبی دارید به تنظیم سطح قند خون کمک می‌کند و در نتیجه خطر هرگونه آسیب عصبی یا سلولی در گوش داخلی را کاهش می‌دهد.

✅ رژیم غذایی متعادل: رژیم‌های غذایی غنی از مواد مغذی، سلامت کلی فرد را حفظ می‌کنند که به نوبه خود سطح قند خون را پایدار نگه می‌دارد و به جلوگیری از هرگونه آسیب بیشتر کمک می‌کند.

✅ ورزش منظم: فعال بودن و انجام ورزش‌های بدنی منظم، گردش خون را بهبود می‌بخشد.

✅ ترک سیگار: سیگار کشیدن نیز مانند دیابت به رگ‌های خونی آسیب می‌رساند و جریان خون به گوش داخلی را کاهش می‌دهد. ترک سیگار می‌تواند، گردش خون شما را بهبود بخشد و خطر از دست دادن شنوایی را کاهش دهد.

✅ معاینات منظم: معاینات منظم به شما کمک می‌کند تا سطح گلوکز خون خود را کنترل و مدیریت کنید و امکان درمان یا تشخیص زودهنگام هرگونه عارضه‌ای که ممکن است، ایجاد شود، از جمله مواردی که می‌توانند، بر شنوایی شما تأثیر بگذارند را فراهم می‌کند.

در نهایت، مهم‌ترین اصل برای محافظت از خود در برابر تأثیر دیابت بر گوش، مراقبت منظم و پیشگیرانه است. دیابت بیماری‌ای است که در سکوت و به‌تدریج می‌تواند به اعصاب، رگ‌ها و ساختارهای حساس گوش آسیب برساند؛ اما خبر خوب این است که بیشتر این آسیب‌ها قابل پیشگیری هستند.

با انجام چکاپ‌های دوره‌ای، کنترل دقیق قند خون، پایبندی به سبک زندگی سالم و آگاهی از نشانه‌های اولیه کم‌ شنوایی، می‌توانید به‌طور مؤثر از سلامت شنوایی خود محافظت کنید. مراقبت‌های منظم نه‌تنها احتمال آسیب شنوایی را کاهش می‌دهد، بلکه امکان تشخیص زودهنگام و درمان سریع مشکلات دیابت و صدای گوش را نیز فراهم می‌کند.

به خاطر داشته باشید، پیشگیری همیشه ساده‌تر، کم‌ هزینه‌تر و مؤثرتر از درمان است. با کمی توجه بیشتر به بدن خود می‌توانید، سال‌ها با شنوایی سالم و کیفیت زندگی بالاتر زندگی کنید.