کم شنوایی آمیخته چیست؟ چه علائمی دارد؟ و چطور درمان می‌شود؟

گاهی مشکل شنوایی فقط یک مانع ساده سر راه صدا نیست؛ بلکه ترکیبی از دو اختلال است که دست به‌ دست هم می‌دهند و صدای دنیا را برای فرد کدر و مبهم می‌کنند. دقیقاً همینجاست که کم ‌شنوایی آمیخته وارد می‌شود؛ جایی که هم گوش میانی و هم گوش داخلی دچار مشکل می‌شوند. شناخت کم‌ شنوایی ترکیبی نه ‌تنها برای درمان، اهمیت دارد، بلکه می‌تواند، دریچه‌ای برای بازگشت به دنیای روشنِ صداها باشد.

در این مقاله به بررسی کم ‌شنوایی آمیخته، انواع کم ‌شنوایی مختلط، علائم، علل، نحوه تشخیص، درمان و پیشگیری از کم ‌شنوایی آمیخته خواهیم پرداخت.

کم‌ شنوایی آمیخته یا به عبارتی Mixed hearing loss دارای عناصری از کم‌ شنوایی انتقالی و کم‌ شنوایی حسی – عصبی است:

✓ کم‌ شنوایی انتقالی: صدا به‌خوبی وارد گوش داخلی نمی‌شود و مشکلی در پرده گوش یا استخوانچه‌ها وجود دارد.

✓ کم ‌شنوایی حسی – ‌عصبی: گوش داخلی یا عصب شنوایی توانایی درک و پردازش صدا را ندارد.

این بدان معنا است که گوش خارجی و داخلی همزمان آسیب می‌بینند. گوش خارجی نمی‌تواند، صدا را به‌درستی به گوش داخلی هدایت کرده و گوش داخلی نمی‌تواند، صدا را برای ارسال به مغز پردازش کند.

کم شنوایی حسی – عصبی معمولاً دائمی بوده، اما کم‌ شنوایی انتقالی ممکن است، دائمی نباشد. بسیاری از افراد مبتلا به کم‌ شنوایی مختلط، صداها را بسیار ضعیف و غیرقابل درک دریافت می‌کنند. علل کم‌ شنوایی مختلط می‌تواند، متفاوت باشد، اما معمولاً ناشی از ترکیب عواملی است که بر قسمت‌های مختلف گوش تأثیرگذارند.

در کم‌ شنوایی آمیخته، فرد صداها را ضعیف‌تر و ناواضح یا مبهم می‌شنود .این نوع افت شنوایی ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشد یا در طول زمان به‌وجود بیاید و شدت آن از خفیف تا شدید متغیر باشد. درمان آن معمولاً ترکیبی از دارو، جراحی و سمعک تخصصی است.

انواع مختلفی از کم ‌شنوایی آمیخته وجود دارد که بر اساس شدت، محل آسیب و عامل ایجاد کننده طبقه ‌بندی می‌شوند و عبارت اند از:

✓ آمیخته خفیف: هر دو نوع آسیب (انتقالی + حسی‌ – عصبی) در حد خفیف هستند. بیمار ممکن است، صداها را بشنود ولی وضوح گفتار پایین باشد.

✓ آمیخته متوسط تا شدید: آسیب در هر دو بخش شدیدتر بوده و ممکن است، برای درمان کم شنوایی ناشی از این بیماری نیاز به سمعکهای قوی یا ترکیبی از درمان دارویی و شنوایی‌ درمانی باشد.

✓ آمیخته با غالب بودن انتقالی: آسیب انتقالی شدیدتر از آسیب حسی‌عصبی است. گاهی قابل جراحی یا درمان دارویی است.

✓ آمیخته با غالب بودن حسی‌ – عصبی: آسیب گوش داخلی بیشتر است و عامل اصلی کم‌ شنوایی محسوب می‌شود. درمان با سمعک یا در موارد پیشرفته، کاشت حلزون امکان‌پذیر است.

✓ آمیخته پیشرونده: کم ‌شنوایی در طول زمان بدتر می‌شود، معمولاً به دلایل ژنتیکی، خودایمنی یا بیماری‌های مزمن مانند اتواسکلروز یا عفونت ‌گوش به‌صورت مکرر.

✓ آمیخته یک ‌طرفه یا دوطرفه: ممکن است، فقط در یک گوش رخ دهد یا هر دو گوش را درگیر کند. درمان و نوع سمعک در این دو حالت متفاوت است.

در تجربه کم شنوایی ترکیبی، ممکن است، علائم و نشانه‌های خاصی را مشاهده کنید. علائم شایع کم شنوایی مختلط عبارت اند از:

✓ کاهش حساسیت شنوایی: مشکل در شنیدن صداهای آرام یا نیاز به افزایش صدای دستگاه‌های الکترونیکی وجود دارد.

✓ مشکل در درک گفتار: دشواری در درک صحبت‌های دیگران، به‌خصوص زمانی که سروصدای پس‌زمینه زیاد است یا زمانی که چندین نفر همزمان صحبت می‌کنند.

✓ وزوز گوش: ممکن است، صداهایی در گوش بشنوید که می‌توانند، متناوب یا مداوم باشند. این صداها معمولاً به شکل زنگ، زمزمه یا صدای هیس هستند. جزئیات بیشتر را در صفحه وزوز گوش بخوانید.

✓ درد یا فشار گوش: اگر در گوش خود احساس درد یا پری می‌کنید، می‌تواند، نشانه‌ مشکلی در گوش خارجی یا میانی شما باشد.

علائم کم ‌شنوایی آمیخته ترکیبی از نشانه‌های کم‌ شنوایی انتقالی و کم‌ شنوایی حسی – ‌عصبی است، چون دو بخش از سیستم شنوایی دچار مشکل شده‌اند. این علائم می‌توانند در شدت‌های مختلف بروز کنند، بسته به میزان آسیبی که فرد به آن دچار شده است. از دیگر علائم کم‌ شنوایی آمیخته می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

✓ کاهش شنوایی تدریجی یا ناگهانی
✓ شنیدن صداها به‌صورت گنگ یا خفه
✓ ناتوانی در درک گفتار، به‌ویژه در محیط‌های شلوغ (به این صورت که فرد صداها را می‌شنود ولی متوجه نمی‌شود که طرف مقابل دقیقاً چه می‌گوید.)
✓ مشکل در درک گفتگوهای تلفنی یا گروهی
✓ نیاز به بلندتر کردن صدا
✓ زیاد کردن صدای تلویزیون، موبایل یا درخواست مکرر برای تکرار حرف دیگران
✓ شنیدن صدای زنگ، سوت یا هوم در گوش حتی در سکوت
✓ سرگیجه یا عدم تعادل (در برخی موارد)
✓ احساس گیجی یا چرخش سر (در صورتی که گوش داخلی هم درگیر شده باشد.)
✓ شنیدن صدا از یک گوش بهتر از دیگری

در موارد آمیخته یک ‌طرفه، ممکن است، فقط یک گوش دچار کم‌ شنوایی شود.

کم شنوایی مختلط می‌تواند، ناشی از عوامل مختلفی باشد. از جمله شایع‌ترین علت کم شنوایی مختلط عبارت اند از:

✓ عفونت‌ها: عفونت‌ گوش می‌تواند، باعث التهاب و تجمع مایع در گوش میانی و منجر به کاهش شنوایی هدایتی شود. عفونت‌ها همچنین می‌توانند به گوش داخلی آسیب برسانند.

✓ تروما: آسیب‌های گوش یا سر، از جمله شکستگی جمجمه می‌تواند، همزمان گوش خارجی، گوش میانی و گوش داخلی را تحت تأثیر قرار دهد و منجر به کم‌ شنوایی مختلط شود.

✓ کم‌ شنوایی مرتبط با سن: با افزایش سن، معمولاً شنوایی فرد به‌تدریج به‌دلیل روند طبیعی پیری، همراه با مشکلات رسانایی مانند تجمع جرم گوش یا سفت شدن استخوانچه‌های گوش میانی کاهش می‌یابد. به این حالت پیرگوشی گفته شده و اغلب باعث کم ‌شنوایی حسی – عصبی می‌شود.

✓ قرار گرفتن در معرض سروصدا: اگر مدت طولانی در معرض صداهای بلند باشید یا ناگهان صدای بلندی بشنوید، ممکن است، دچار کم شنوایی شوید. این امر می‌تواند به سلول‌های مویی ریز داخل گوش که به شنیدن کمک می‌کنند، آسیب برساند.

عوامل خطر می‌توانند، احتمال ابتلا به کم ‌شنوایی آمیخته را افزایش دهند .از جمله عوامل خطر ابتلا به کم شنوایی ترکیبی عبارت اند از:

✓ سابقه خانوادگی: کم شنوایی می‌تواند در خانواده‌ها ارثی باشد. برخی از افراد ممکن است به‌دلیل ژن‌هایی که دارند با احتمال بیشتری برای ابتلا به مشکلات شنوایی متولد شوند.

✓ قرار گرفتن در معرض سروصدای شغلی: قرار گرفتن منظم در معرض صداهای بلند در مشاغل خاص، مانند ساخت و ساز یا کار در کارخانه، می‌تواند، احتمال ابتلا به کم شنوایی حسی – عصبی را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.

✓ قرار گرفتن در معرض سروصدای تفریحی: شرکت در کنسرت یا استفاده از هدفون با صدای بلند نیز می‌تواند در کاهش شنوایی حسی – عصبی نقش داشته باشد.

✓ سیگار کشیدن: مصرف دخانیات با افزایش خطر ابتلا به کم شنوایی مرتبط است.

تشخیص کم‌ شنوایی مختلط شامل ارزیابی کامل توسط شنوایی‌ سنج یا پزشک متخصص گوش و حلق و بینی است. تست‌های تشخیصی برای کم ‌شنوایی آمیخته عبارت اند از:

✓ شنوایی سنجی: این آزمایش، حساسیت شنوایی فرد را در فرکانس‌های مختلف اندازه‌ گیری کرده و به تعیین نوع و میزان کم ‌شنوایی کمک می‌کند.

✓ تمپانومتری: این آزمایش با اندازه ‌گیری نحوه واکنش پرده گوش به تغییرات فشار هوا، عملکرد گوش میانی را ارزیابی می‌کند.

✓ تست OAE: یک تست شنوایی سنجی است و صداهای تولید شده توسط سلول‌های مویی کوچک در گوش داخلی را اندازه‌ گیری می‌کند. این آزمایش به ارزیابی عملکرد این سلول‌ها و نحوه پاسخ آنها به صدا کمک می‌کند.

✓ شنوایی سنجی گفتاری: این آزمایش توانایی بیمار را در درک گفتار در سطوح مختلف بلندی صدا و در شرایط شنیداری مختلف ارزیابی می‌کند.

✓ تست وبر: نوعی تست دیاپازون است که تفاوت در درک صدا بین هر دو گوش را بررسی می‌کند.

درمان کم‌ شنوایی آمیخته معمولاً شامل یک رویکرد چند عاملی است که به علل آن بستگی دارد و رویکردی که پزشک برای درمان کم‌ شنوایی مختلط فرد در پیش می‌گیرد، با توجه به علت اصلی و میزان وخامت وضعیت وی تعیین می‌شود.

اگرچه نمی‌توان این نوع از کم شنوایی را به‌صورت کامل درمان کرد، اما می‌توان آن را با ارزیابی دقیق و مراقبت از بخش انتقالی گوش یا با استفاده از دستگاه‌های کمک شنوایی برای کمک به بخش حسگر عصبی مدیریت کرده و از شدت آن کاست. در برخی شرایط، دستگاه‌های شنوایی همچنین ممکن است، یک گزینه غیرتهاجمی برای کمک به افراد مبتلا به کم‌ شنوایی انتقالی باشند.

درمان کم‌ شنوایی مختلط اغلب با بررسی بخش رسانا آغاز می‌شود، زیرا این بخش بسته به علت می‌تواند، کاملاً قابل درمان باشد؛ برای مثال، رفع انسداد ناشی از جرم گوش، جراحی برای تومور یا دارو برای عفونت. گزینه‌های درمانی کم ‌شنوایی مختلط عبارت اند از:

✅سمعک: این دستگاه‌ها صداها را تقویت کرده و شنیدن و درک گفتار را برای افراد مبتلا به کم‌ شنوایی مختلط آسان‌تر می‌کنند. انواع و مدل‌های مختلف سمعک در دسترس هستند.

✅دستگاه‌های کمکی شنوایی: این دستگاه‌ها می‌توانند به فرد در درک بهتر گفتار در موقعیت‌های شنیداری چالش‌ برانگیز، مانند تماشای تلویزیون، شرکت در جلسات یا صحبت کردن با تلفن کمک کنند.

✅جراحی گوش میانی: پزشک ممکن است، برای اصلاح مشکلات ساختاری گوش‌های فرد جراحی را ترجیح دهد.

✅کاشت حلزون شنوایی: اگر کسی دچار کم‌ شنوایی حسی – عصبی شدید باشد و سمعک کمکی نکند، ممکن است، بتواند، کاشت حلزون انجام دهد. کاشت حلزون شنوایی با ارسال مستقیم سیگنال‌ها به عصب شنوایی، حتی اگر سلول‌های مویی در گوش داخلی آسیب دیده باشند، عمل می‌کند. این روش می‌تواند، توانایی فرد را در شنیدن و درک صداها بهبود بخشد.

البته، پیشگیری همیشه بهتر از درمان است و روش‌های ساده و عملی زیادی برای جلوگیری از کاهش شنوایی و به حداقل رساندن خطر ابتلا وجود دارد که در بخش بعد به بررسی آن خواهیم پرداخت.

اگرچه نمی‌توان از همه موارد کم ‌شنوایی مختلط پیشگیری کرد، اما می‌توانید، اقداماتی را برای کاهش خطر ابتلا به آنها انجام دهید. نکات پیشگیری شامل موارد زیر است:

✅ از گوش‌های خود محافظت کنید: هنگام قرار گرفتن در معرض صداهای بلند، چه در محل کار و چه در فعالیت‌های تفریحی، از گوش‌گیر یا محافظ گوش استفاده کنید.

✅قرار گرفتن در معرض صداهای بلند را محدود کنید: صدای هدفون و دستگاه‌های الکترونیکی را در سطح متوسط ​​نگه دارید و هنگام گوش دادن طولانی مدت، کمی استراحت کنید.

✅بهداشت گوش را رعایت کنید: از وارد کردن اشیا به داخل کانال گوش خودداری کنید؛ زیرا این کار می‌تواند، باعث آسیب و افزایش خطر عفونت شود.

✅به‌سرعت به پزشک مراجعه کنید: اگر به عفونت گوش مشکوک هستید یا متوجه تغییر ناگهانی در شنوایی خود شده‌اید، در اسرع وقت با یک پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کنید تا از عوارض و کاهش شنوایی بیشتر جلوگیری شود. گوش درد، تب، خروج ترشح یا احساس گرفتگی گوش را جدی بگیرید. عفونت‌های مزمن یا درمان‌ نشده گوش میانی یکی از علل شایع کم‌ شنوایی آمیخته هستند.

✅از ورود جسم یا آب آلوده به گوش جلوگیری کنید: هنگام شنا از گوش‌گیر مخصوص شنا استفاده کنید. بعد از استحمام یا شنا، رطوبت گوش را به‌آرامی خشک کنید.

✅به‌صورت منظم شنوایی در سالمندان و افراد با سابقه خانوادگی را پیگیری کنید: کهولت سن یکی از عوامل خطر کم‌ شنوایی حسی‌- عصبی است. در صورت سابقه خانوادگی یا بیماری‌های مزمن، سالی یک بار تست شنوایی ‌سنجی انجام دهید.

✅از سلامت عمومی بدن مراقبت کنید: تغذیه سالم، کنترل قند خون، ترک سیگار و الکل، کاهش استرس مزمن باعث حفظ سلامت عروق گوش داخلی می‌شود.

✅از مصرف خودسرانه داروهای اتوتوکسیک پرهیز کنید: برخی داروها مثل آنتی‌ بیوتیک‌های خاص (مثل جنتامایسین)، آسپرین در دوز بالا یا داروهای شیمی ‌درمانی ممکن است، باعث آسیب به گوش داخلی شوند. مصرف دارو را فقط با نظر پزشک انجام دهید.

پیشگیری از کم‌ شنوایی آمیخته چون ترکیبی از کم‌ شنوایی انتقالی و حسی‌ – عصبی است، نیازمند مراقبت همزمان از گوش خارجی، میانی و داخلی است. در بسیاری از موارد، به‌ویژه نوع انتقالی، با مراقبت به‌موقع می‌توان از آن جلوگیری کرد یا روند کم شنوایی را کندتر کرد.

کم‌ شنوایی آمیخته درمان نشده می‌تواند، منجر به عوارض مختلفی شود. کم‌ شنوایی طولانی‌ مدت می‌تواند، روابط شخصی و حرفه‌ای فرد را تحت تأثیر قرار دهد، زیرا ارتباط برقرار کردن را چالش‌ برانگیزتر می‌کند.

بی‌توجهی به کم‌ شنوایی درمان نشده می‌تواند، افراد را در معرض خطر بیشتری برای انزوا، افسردگی و کاهش عملکرد شناختی قرار دهد.

تأخیر در جستجوی درمان همچنین می‌تواند، سازگاری با سمعک یا سایر مداخلات را دشوارتر کند؛ زیرا مغز ممکن است، پس از یک دوره طولانی کاهش تحریک در پردازش اطلاعات شنوایی مشکل داشته باشد.

زندگی با کم ‌شنوایی آمیخته ممکن است، چالش ‌برانگیز باشد، اما با پذیرش، درمان مناسب و رویکرد درست می‌توان کیفیت زندگی خوبی داشت و ارتباط مؤثر با دیگران را حفظ کرد.

✅ پذیرش، نه تسلیم: اولین قدم، پذیرفتن واقعیت کم‌ شنوایی بدون قضاوت یا شرم است. این به معنای تسلیم نیست، بلکه آغاز مسیر مراقبت، شناخت و قدرت گرفتن است. پذیرش این نکته که کم ‌شنوایی بخشی از توست، اما تمام تو نیست.

✅ استفاده از سمعک مناسب: برای کم ‌شنوایی آمیخته، انتخاب سمعک همراه با تنظیم دقیق برای هر دو نوع آسیب بسیار مهم است. با همکاری یک شنوایی سنج مجرب می‌توان تنظیماتی دقیق و راحت برای شرایط انجام داد.

✅ تمرین مهارت‌های ارتباطی: از اطرافیان بخواهید روشن، شمرده و روبه‌روی شما صحبت کنند. در مکان‌های شلوغ، جای آرام‌تری را برای صحبت انتخاب کنید. اگر متوجه صحبتی نشدید، بدون خجالت بخواهید که تکرار شود.

✅ استفاده از تکنولوژی و ابزارهای کمکی: اپلیکیشن‌های زیرنویس‌دار، تقویت‌ کننده‌های صدا، هدفون‌های مخصوص یا سیستم‌های FM می‌توانند، کمک زیادی کنند. خیلی از این ابزارها مخصوص افراد با کم‌ شنوایی ترکیبی طراحی شده‌اند.

✅ مراقبت از سلامت روان: افت شنوایی ممکن است، باعث انزوا، اضطراب یا کاهش اعتمادبه‌نفس شود. با روان‌ درمانگر یا گروه‌های حمایتی حرف بزنید. بدانید که تنها نیستید و دیگران هم تجربه‌ای مشابه با شما دارند.

✅ مهربانی با خود: گاهی اوقات ممکن است از این که حرف دیگران را جا بندازید یا احساس عقب‌ افتادگی بکنید، خسته شوید. اشکالی ندارد؛ به تلاش خود ادامه دهید که بسیار ارزشمند است.

زندگی با علائم کم‌ شنوایی آمیخته یعنی یادگیری راه‌های تازه برای شنیدن، ارتباط و زیستن. می‌توان با ابزار درست، آگاهی، حمایت اطرافیان و عشق به خود، نه تنها با این شرایط زندگی کرده، بلکه رشد کنید.