چرا دچار گرفتگی گوش می‌شویم؟ مرور جامع بر علت، علائم و روش‌های درمان

گرفتگی گوش یعنی احساس پری یا کیپ شدن گوش‌ ممکن است، یک عارضه جزئی به‌نظر برسد، اما می‌تواند به‌طور قابل توجهی بر راحتی، شنوایی و کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. چه با صداهای خفه، تغییرات فشار یا درد آشکار دست‌وپنجه نرم کنید، درک علت گرفتگی گوش و نحوه تسکین آن ضروری است.

به‌منظور درک درست از علل گرفتگی گوش، در این مقاله به بررسی علائم، دلایل، راه‌های درمان و نحوه پیشگیری از کیپ شدن گوش می‌پردازیم.

گرفتگی گوش که می‌توان آن را به‌عنوان از دست دادن موقت شنوایی نیز تعریف کرد، عبارت است از بسته شدن کانال گوش به دلایل مختلف و عدم توانایی شیپور استاش در ارسال فشار هوای برابر و همزمان به دو طرف پرده گوش. هنگامی که شیپور استاش که گوش میانی و مجاری بینی را به هم متصل می‌کند، نتواند عملکرد خود را به‌خوبی انجام دهد، صداها به‌وضوح شنیده نمی‌شوند. در نتیجه جلوگیری از شنوایی طبیعی، گرفتگی با احساس پری در گوش رخ می‌دهد.

علاوه‌بر این، گرفتگی گوش ممکن است به‌دلیل ورود جسم خارجی به گوش رخ دهد. تجمع بیش از حد جرم گوش یا مایع در گوش میانی نیز می‌تواند به گرفتگی گوش منجر شود. در کودکان، گرفتگی گوش اغلب با مشکلات گوش کودکان، مانند عفونت گوش یا بزرگ شدن آدنوئیدها که می‌توانند، شیپور استاش را مسدود کنند، مرتبط است. این مشکلات به‌ویژه در کودکان خردسال به‌دلیل شیپور استاش کوچکتر و افقی‌تر شایع‌تر است و آنها را بیشتر مستعد انسداد می‌کند.

علائم گرفتگی گوش نیز بسته به علت گرفتگی متفاوت خواهد بود. علائم را می‌توان به شرح زیر فهرست کرد:

✓ سوت کشیدن گوش

✓ فشار در گوش

✓ سرگیجه

✓ کم شنوایی

✓ درد گوش

✓ احساس پری در گوش

✓ ترشح از گوش

✓ وزوز گوش

✓ از دست دادن تعادل

شایع‌ترین علت، تأثیر فشار در گوش میانی به‌دلیل تغییر ارتفاع است. علاوه‌بر تغییر فشار که همه ممکن است در مقطعی با آن مواجه شوند، تمیز کردن گوش با گوش‌ پاکن نیز از دیگر علل گرفتگی گوش است. سایر علل گرفتگی گوش به شرح زیر است.

جرم گوش یکی از شایع‌ترین علل گرفتگی گوش است. گرفتگی گوش در نتیجه تلاش برای تمیز کردن گوش با گوش‌ پاکن و هل دادن جرم موجود در گوش از کانال به‌سمت جلو رخ می‌دهد. مشکلات شنوایی ممکن است، زمانی رخ دهد که بوشون که معمولا در قسمت بیرونی گوش ترشح می‌شود و به قسمت داخلی نمی‌رسد، به پرده گوش برسد. در عین حال، اقداماتی مانند دوش گرفتن و شنا می‌تواند، باعث تورم جوانه‌های گوش خارجی و گرفتگی گوش شود.

علت اوتیت میانی خارجی، که به‌ویژه در شناگران شایع است، تماس بیش از حد گوش با آب است. آب یا رطوبت در کانال گوش شرایط مساعدی را برای رشد باکتری‌ها فراهم می‌کند. شایع‌ترین علل این بیماری قارچ‌ها و عفونت‌های باکتریایی هستند. با این حال، به‌ندرت، عفونت گوش می‌تواند، ناشی از آلرژی و بیماری‌های پوستی باشد.

اوتیت میانی خارجی بیماری است که باعث انسداد گوش خارجی می‌شود و با ترشحات بدبو و به رنگ‌های زرد و سبز همراه است. اقداماتی مانند محافظت از گوش‌ها هنگام شنا و خارج کردن رطوبت از گوش با پنبه پس از حمام می‌تواند از این بیماری جلوگیری کند.

شیپور استاش فشار داخل گوش را متعادل می‌کند. اختلال عملکرد شیپور استاش که بینی، گلو و گوش میانی را به هم متصل می‌کند، تعادل فشار هوا در گوش میانی و بیرون را مختل می‌کند. اختلال در عملکرد شیپور استاش می‌تواند به گوش میانی آسیب برساند و باعث گرفتگی گوش و درد گوش شود. سرماخوردگی، آلرژی و عفونت گوش می‌توانند، باعث شوند که شیپور استاش عملکرد خود را از دست بدهد و دچار تورم و التهاب شود.

نازوفارنکس یا حلق فوقانی، حاوی غدد بزاقی و بافت‌های لنفاوی است. آسیب سلولی به این بافت‌های لنفاوی باعث ایجاد تومورهای نازوفارنکس می‌شود. علائم تومور نازوفارنکس را می‌توان به‌صورت گرفتگی بینی، وزوز گوش و کم شنوایی توضیح داد. در موارد نادر، این بیماری ممکن است، نشان دهنده گرفتگی گوش باشد.

یکی دیگر از شرایطی که می‌تواند، باعث انسداد پرده گوش شود، سوراخ شدن پرده گوش یا آسیب به پرده گوش در اثر از دست دادن خاصیت ارتجاعی آن است.

حساسیت‌ها، عفونت‌های تنفسی (آنفولانزا و مواردی از این دست) و سرماخوردگی ممکن است، منجر به اوتیت میانی شوند. قسمت پر از هوای پشت پرده گوش، جایی که استخوان‌های کوچک شنوایی در آن قرار دارند، از طریق شیپور استاش به‌سمت بینی و گلو باز می‌شود.

در صورت عفونت، التهاب گوش به‌سرعت شروع می‌شود و مایع موجود در این ناحیه نمی‌تواند به مجاری بینی تخلیه شود. علائم اصلی این بیماری که به‌خصوص در کودکان خردسال به‌طور مکرر ایجاد می‌شود، می‌تواند به‌صورت درد گوش، گرفتگی، ترشح و از دست دادن تعادل خود را نشان دهد.

✅رینیت آلرژیک (تب یونجه) می‌تواند، باعث گرفتگی بینی شود که لوله‌های استاش را مسدود می‌کند. وقتی این لوله‌ها مسدود می‌شوند، فشار ایجاد شده و منجر به احساس گرفتگی گوش می‌شود.

✅ فشار سینوس‌ها ناشی از سرماخوردگی یا آلرژی گوش اغلب باعث پری و ناراحتی گوش شده و باعث می‌شود، حتی بدون وجود مشکلات قابل مشاهده، احساس کنید که گوش‌هایتان گرفته‌اند.

وقتی مایع در سینوس‌ها جمع می‌شود، باکتری‌ها و سایر میکروب‌ها می‌توانند در آنجا رشد کنند. این امر باعث تورم می‌شود که مانع از عبور طبیعی هوا و مایع از سیستم می‌شود. وقتی عفونت و تورم به شیپور استاش گسترش یابد، گوش‌ها ممکن است، مسدود شوند.

سطح بالای هورمون استروژن می‌تواند، باعث تورم شیپور استاش شود. این اتفاق در دوران بارداری رایج است، اما می‌تواند با مصرف برخی قرص‌های ضدبارداری نیز رخ دهد. این تورم همچنین ممکن است، عارضه جانبی برخی از درمان‌های سرطان پروستات مسدودکننده هورمون باشد.

اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMD) بر عضلات و مفاصل فک تأثیر می‌گذارد. اغلب علت آن، دندان قروچه است. در حالی که درد یا صدای تق تق در فک شایع‌ترین علائم هستند، افراد مبتلا به TMD همچنین می‌توانند، احساس پری و درد در گوش داشته باشند. انواع درمان‌ها برای کمک به مدیریت TMD در دسترس هستند.

پر بودن گوش یا احساس گرفتگی می‌تواند، نشانه‌ کم ‌شنوایی واقعی باشد که کم‌ شنوایی حسی – عصبی نیز نامیده می‌شود. این نوع کم ‌شنوایی ناشی از آسیب به قسمت‌های داخلی گوش یا عصب شنوایی است. این نوع کم‌ شنوایی معمولا به‌تدریج با افزایش سن ایجاد می‌شود، اما می‌تواند در افراد جوان‌تر نیز اتفاق بیفتد. کم‌ شنوایی که به‌طور ناگهانی اتفاق می‌افتد، می‌تواند یکی از نشانه‌های یک مشکل بزرگ‌تر باشد.

فعالیت‌هایی مانند پرواز، غواصی یا سفر در مناطق کوهستانی می‌تواند، باعث باروترومای گوش شود که در آن تغییرات سریع فشار اتمسفر باعث عدم تعادل در فشار گوش می‌شود. این امر اغلب به‌صورت درد، احساس پری و مشکل در باز کردن گوش‌ها بروز می‌کند. این احساس بیشتر در هنگام برخاستن و فرود هواپیما رایج است.

اگرچه گرفتگی خفیف گوش اغلب خودبه‌خود برطرف می‌شود، اما اگر علائم بیش از چند روز ادامه یابد، با گذشت زمان بدتر شود یا درد شدید یا مداوم گوش که تسکین نمی‌یابد، داشته باشید باید به پزشک مراجعه کنید. از دیگر مواردی که نیاز به مراجعه به پزشک دارید، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

✓ تب بالا همراه با احتقان
✓ کاهش شنوایی قابل توجه یا طولانی‌مدت
✓ ترشح از گوش، شفاف، زرد یا سبز
✓ سرگیجه شدید یا احساس چرخش

گرفتگی گوش می‌تواند به‌عنوان یک ناراحتی که هر فرد ممکن است در زندگی روزمره خود با آن مواجه شود یا به‌عنوان نشانه‌ای از یک اختلال رخ دهد. گرفتگی گوش ممکن است، بسته به مشکل زمینه‌ای متفاوت باشد. اگر لازم باشد در مورد روش درمان صحبت کنیم، ممکن است، لازم باشد، فشار گوش میانی را با فشار محیط خارجی متعادل کنیم تا از گرفتگی گوش جلوگیری شود.

اگر گرفتگی گوش به یک مشکل جدی تبدیل نشده باشد، می‌توان روش‌های زیر را امتحان کرد. می‌توانید، راه‌حل‌های زیر را برای جلوگیری از گرفتگی گوش به کار ببرید.

✅دهانشویه حاوی آب و نمک را برای مدتی به‌طور مداوم در دهان خود بچرخانید. این کار هم به تسکین درد گوش کمک کرده و هم گرفتگی بینی را برطرف می‌کند. نمکی که استفاده می‌کنید، بهتر است از نوع سنگ نمک باشد که اثربخشی را افزایش ‌دهد.

✅روغن زیتون به باز شدن گرفتگی گوش کمک می‌کند. اگر علت این گرفتگی، جرم گوش باشد، باعث نرم شدن و شل شدن آن می‌شود. می‌توانید، مقداری روغن زیتون را با روش قطره چکان در گوش‌هایتان بچکانید.

✅فک خود را به‌طور مداوم به چپ و راست حرکت دهید. این کار می‌تواند تا زمانی که فشار در گوش شما کاهش یابد، ادامه پیدا کند.

✅می‌توانید از بخور جوشانده نعناع، سنگ نمک و آب استفاده کنید. می‌توانید، یک حوله یا یک پوشش کوچک روی خود بیندازید تا بخار آب راحت‌تر به گوش برسد. مدتی به این روش نفس بکشید و بعد از آن، احساس خواهید کرد که گرفتگی گوش شما را کاهش داده است.

✅جویدن آدامس نیز برای گرفتگی گوش مفید است. از آنجایی که جویدن آدامس باعث کاهش فشار در گوش می‌شود، برای درد فرد نیز مفید است.

✅درد و حساسیت در گوش‌ها همچنین می‌تواند به‌دلیل ورود آب به گوش‌ها ایجاد شود. پس از حمام کردن باید گوش‌های خود را با کج کردن گوش‌هایتان به‌سمتی که تمیز کرده‌اید، با حوله خشک کنید تا آب اضافی گوش شما خارج شود و به این ترتیب از مشکل گرفتگی گوش جلوگیری شود. اگر نمی‌توانید، آب اضافی را با حوله خارج کنید، می‌توانید با استفاده از سشوار با کمترین درجه، آب اضافی گوش خود را خشک کنید.

✅ضد احتقان‌ها و آنتی‌هیستامین‌ها: این داروها تورم و التهاب را کاهش می‌دهند، به‌خصوص برای احتقان‌های مرتبط با آلرژی. برای جلوگیری از احتقان مجدد، از استفاده از اسپری‌های ضد احتقان بینی بیش از ۳ روز متوالی خودداری کرده و دستورالعمل‌های استفاده را با دقت دنبال کنید.

✅اسپری‌های استروئیدی بینی: برای کنترل التهاب طولانی‌مدت در بافت‌های بینی و سینوس مؤثرتر هستند و به تمیز نگه داشتن لوله‌های استاش کمک می‌کنند.

✅مانور والسالوا: بینی خود را بگیرید، دهان خود را ببندید و به آرامی هوا را بیرون دهید، انگار که یک بادکنک را باد می‌کنید. این کار به باز شدن شیپور استاش و متعادل شدن فشار کمک می‌کند. این کار را به آرامی انجام دهید و در صورت احساس درد، برای جلوگیری از آسیب به گوش، این کار را متوقف کنید.

✅مانور توینبی: بینی خود را بگیرید و به‌صورت مکرر آب دهان خود را قورت دهید، این یک روش ملایم دیگر برای باز کردن لوله‌های مسدود شده است.

بسته به علت، گزینه‌های درمانی برای گرفتگی گوش می‌تواند، شامل موارد زیر باشد:

✅ضد احتقان‌ها: سودوافدرین (سودافد) نوعی ضد احتقان است که می‌تواند، باعث تنگ شدن رگ‌های خونی در بینی و شیپور استاش شود. این دارو به کاهش تورم و احتقان کمک می‌کند. ضد احتقان‌ها به‌سرعت اثر می‌کنند و تا ۶ ساعت اثر خود را باقی می‌گذارند.

✅اسپری‌های استروئیدی بینی: فلوتیکازون یا مومتازون می‌توانند در صورتی که گرفتگی گوش شما به‌دلیل آلرژی و احتقان بینی باشد، کمک کنند. این داروها با کاهش التهاب پوشش داخلی بینی عمل می‌کنند. اغلب لازم است حدود ۲ هفته از اسپری‌های بینی استفاده کنید تا واقعا شروع به اثر کنند.

✅آنتی‌هیستامین‌ها: لوراتادین، ستیریزین یا فکسوفنادین می‌توانند در صورت گرفتگی ناشی از آلرژی به شما کمک کنند.

✅قرص‌های استروئیدی خوراکی: پردنیزون یا متیل پردنیزولون می‌توانند، یک درمان تکمیلی برای تورم مداوم باشند، زمانی که سایر گزینه‌ها شکست خورده‌اند.

✅آنتی‌بیوتیک‌ها: اگر عفونت سینوس یا عفونت گوش دارید، ممکن است، مصرف آنتی‌بیوتیک ضروری باشد. همچنین قطره‌های گوش و داروهای بدون نسخه مانند مسکن‌ها وجود دارند که می‌توانند به علائم عفونت گوش کمک کنند.

✅واکسن آلرژی: برای آلرژی‌های فصلی یا محیطی، واکسن‌های آلرژی می‌توانند، مفید باشند. اما ممکن است، مدت زیادی طول بکشد تا بهبودی حاصل شود.

✅قطره گوش: اگر جرم گوش علت علائم شما باشد، قطره گوش برای از بین بردن جرم گوش می‌تواند، مفید باشد. قطره‌های کاربامید پراکسید یا هیدروژن پراکسید می‌توانند، جرم فشرده شده گوش را تجزیه و نرم کنند. در برخی موارد، ممکن است، لازم باشد یک پزشک متخصص به شست‌وشوی جرم گوش پرداخته یا آن را خارج کند.

اگر چه همیشه نمی‌توان از گرفتگی گوش جلوگیری کرد، اما در پیش گرفتن برخی عادات، خطر ابتلا را کاهش داده و از سلامت گوش محافظت می‌کند.

برای شناسایی و درمان محرک‌های آلرژیک که در احتقان نقش دارند، آزمایش آلرژی انجام دهید.
از آلرژن‌ها و محرک‌های شناخته ‌شده مانند مایت‌های گردوغبار، گرده و دود سیگار دوری کنید، زیرا این مواد می‌توانند، مجاری بینی و شیپور استاش را ملتهب کنند.

فقط قسمت بیرونی گوش را با یک لیف حمام تمیز کنید. از فرو کردن گوش پاک کن یا هر شی دیگری در کانال گوش خودداری کنید، زیرا این کار می‌تواند، جرم گوش را به قسمت‌های عمیق‌تر هل دهد و به بافت‌های حساس آسیب برساند.

قبل از پرواز، غواصی یا سفر در مناطق کوهستانی، از گوش‌گیرهای فیلتردار یا وسایل کمکی برای متعادل‌سازی فشار استفاده کنید تا گوش‌هایتان راحت‌تر با شرایط وفق پیدا کنند.

✓ برای تولید و تخلیه مؤثر مخاط، آب بنوشید.
✓ از سیگار کشیدن و قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران خودداری کنید، زیرا هر دو عملکرد شیپور استاش را مختل کرده و خطر احتقان را افزایش می‌دهند.

اگر مرتب دچار گرفتگی گوش یا عفونت‌های مکرر گوش می‌شوید، به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید. تشخیص و درمان زودهنگام از عوارض جلوگیری کرده و شنوایی و تعادل شما را حفظ می‌کند. پیشگیری و مراقبت مداوم، سلامت و عملکرد خوب گوش‌های شما را حفظ می‌کند.

گرفتگی گوش اغلب ناراحت کننده است، اما آشنایی با علت گرفتگی گوش همراه با دانش و درمان‌های مناسب آن را قابل کنترل می‌کند. با درک علل و راهکارهای تسکین کیپ شدن گوش، می‌توانید به‌سرعت سلامت شنوایی خود را بازیابید.
درمان‌ خانگی گرفتگی گوش از جمله بلعیدن، خمیازه کشیدن، استفاده از اسپری بینی و کمپرس گرم برای اکثر افراد تسکین دهنده هستند. با این حال، علائم مداوم، شدید یا عودکننده هرگز نباید نادیده گرفته شوند و همیشه باید به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کرد.
گوش دادن به صدای گوش‌هایتان بسیار مهم است؛ علائم هشدار دهنده را نادیده نگیرید یا منتظر بدتر شدن علائم نمانید.