شنوایی یکی از حیاتیترین حواس انسان است که اختلال در آن میتواند، کیفیت زندگی را بهصورت چشمگیری کاهش دهد. تشخیص زودهنگام نوع کم شنوایی، اولین گام در مسیر درمان و توانبخشی مؤثر آن است. در این میان، تستهای سادهای مانند تست وبر و تست رینه با وجود سادگی ابزاری که استفاده میکنند، نقشی کلیدی در افتراق بین انواع کم شنوایی دارند.
این دو آزمون بالینی که تنها با یک تیونینگفورک فلزی انجام میشوند، میتوانند، اطلاعات مهمی در مورد سلامت مسیرهای شنوایی به پزشک ارائه دهند؛ بدون نیاز به تجهیزات پیچیده یا صرف زمان طولانی. تلفیق این دو آزمون، همچون نگاهی دقیق از پشت درهای بسته گوش، میتواند، نوع آسیب را مشخص کرده و مسیر درمان را هموارتر سازد. همین ویژگیها سبب شده تا تستهای وبر و رینه همچنان یکی از ابزارهای پایه و قابل اعتماد در بررسی اختلالات شنوایی، بهویژه در مراحل غربالگری اولیه، محسوب شوند.
در این مقاله به بررسی:
- تست رینه و تست وبر چیست؟
- تفاوت بین تست رینه و تست وبر چیست؟
- بررسی افرادی که نیازمند انجام تست هستند.
- علل اهمیت انجام تست رینه و تست وبر
- نحوه انجام تست رینه و تست وبر چگونه است؟
- تفسیر نتایج تست رینه و تست وبر چگونه است؟
- مزایا و معایب تست رینه و تست وبر چیست؟
تعاریف ساده تست رینه و وبر
هر دو تست دارای ابزاری هستند که پزشک با کمک آنها میتواند، اطلاعات اولیه مهمی درباره وضعیت شنوایی فرد بهدست آورد. معمولاً تست رینه و تست وبر همزمان با هم انجام میشوند تا تصویر کاملتری از وضعیت شنوایی فرد بهدست آید.
تست رینه چیست؟
تست رینه یکی از آزمایشهای ساده و بالینی در ارزیابی شنوایی است. این تست مشخص میکند که کدام مسیر شنوایی بهتر کار میکند:
✓ مسیر هوایی: وقتی صدا از طریق مجرای و پرده گوش وارد گوش داخلی میشود.
✓ مسیر استخوانی: وقتی صدا از طریق لرزش استخوانهای جمجمه مستقیماً به گوش داخلی منتقل میشود.
هدف اصلی تست رینه، کمک به تشخیص نوع کم شنوایی است. چون برخی از بیماریها مسیر هوایی را مختل میکنند؛ همانند جرم گوش یا عفونت گوش، در حالی که برخی دیگر روی سلولهای عصبی گوش داخلی تأثیر میگذارند؛ مانند بیماری منیر یا آسیبهای عصبی.
تست وبر چیست؟
تست وبر نیز یک تست ساده و کاربردی برای مقایسه شنوایی بین دو گوش است. در این تست، صدا بهصورت مستقیم به استخوان جمجمه انتقال داده شده و بررسی میشود که آیا صدا:
- در هر دو گوش بهصورت مساوی شنیده میشود.
- یا در یک گوش قویتر و واضحتر است.
تست وبر به پزشک کمک میکند تا بفهمد کم شنوایی یا ناشنوایی، متقارن است یا فقط در یک گوش وجود دارد. همچنین اگر در یکی از گوشها شنوایی کم شده، این تست سرنخ میدهد که علت ممکن است از نوع کم شنوایی انتقالی باشد یا کم شنوایی حسی-عصبی.
نگاهی به تفاوتهای تست رینه و وبر
تفاوتهای موجود بین تست رینه و تست وبر در جدول زیر آمده است:
تجربه انجام تست رینه و وبر
نیک در مورد تجربه خود از انجام تست رینه و تست وبر میگوید: نامزدم تازه تحصیلات تکمیلیاش را شروع کرده بود، او تصمیم گرفت تستهای شنوایی رینه و وبر را روی من انجام دهد، فقط برای تمرین. من قبلاً حتی دیاپازون هم ندیده بودم و فکر کردم خیلی کار باحالی است. به هر حال، او تست رینه را انجام داد و نتیجه کاملاً عادی بود.
اما وقتی تست وبر را انجام داد، فقط میتوانستم، صدا را در گوش راستم بشنوم. در گوش چپم اصلاً چیزی نمیشنیدم. تست را چندین بار تکرار کردیم تا مطمئن شویم، ذهنم مرا فریب نمیدهد؛ اما نه، اصلاً این طور نبود. من به دلایلی با تست وبر فقط میتوانستم، صدا را در گوش راست خود بشنوم.
شایان ذکر است که وقتی او دیاپازون را مستقیماً جلوی کانال گوش چپم قرار میداد، میتوانستم صدا را به خوبی بشنوم. فقط هنگام انجام آزمایش وبر بود که اصلاً نمیتوانستم صدا را در گوش چپم بشنوم و فقط سکوت مطلق بود. احساس نمیکردم که واقعاً در گوش چپم کم شنوایی داشته باشم، مخصوصاً از آنجایی که وقتی دیاپازون را مستقیماً جلوی گوش چپم قرار میداد، میتوانستم صدا را از آن بشنوم.
حدود یک سال پیش یا بیشتر هم به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کرده بودم، چون دچار وزوز گوش شده بودم و گاهی اوقات سرگیجه هم داشتم. تست شنوایی هم انجام دادند و نتایج آن خوب بود. پزشک متخصص گوش و حلق و بینی به من گفت که اختلال مفصل گیجگاهی فکی دارم.
این تجربه نشان میدهد حتی با تست رینه نرمال، تست وبِر میتواند، نوعی افت شنوایی جزئی یا عدم توازن شنوایی در دو گوش را مشخص کند. در نهایت، به این فرد توصیه شده برای اطمینان بیشتر به یک شنوایی سنج مراجعه کند.
چه افرادی به انجام تست رینه و وبر نیاز دارند؟
تستهای رینه و تست وبر معمولاً برای افرادی انجام میشوند که پزشک متخصص گوش و حلق و بینی و شنوایی سنج به اختلال در شنوایی یا احساسات غیرعادی شنوایی در آنها مشکوک باشد. این تستها در محیط کلینیکی و حتی در معاینههای اولیه کاربرد زیادی دارند. در ادامه این بخش، گروههایی از افراد که ممکن است به این تستها نیاز داشته باشند را معرفی میکنیم:
1- افرادی که دچار کاهش شنوایی شدهاند: کسانی که حس میکنند، یکی از گوشهایشان ضعیفتر از قبل صداها را دریافت میکند یا صدا را فقط در یک سمت میشنوند.
2- کسانی که احساس سنگینی، گرفتگی یا پری در گوش خود دارند: این علائم میتواند، نشانه کم شنوایی انتقالی، مثل تجمع جرم یا التهاب گوش میانی باشد که با تست رینه قابل بررسی است.
3- بیمارانی که دچار وزوز گوش شدهاند: مخصوصاً اگر وزوز فقط در یک گوش وجود دارد یا همراه با افت شنوایی باشد.
4- افرادی که تعادل یا حس جهتیابی صوتیشان تغییر کرده است: مثلاً نمیتوانند، تشخیص دهند صدا از کدام سمت میآید یا هنگام شنیدن صداها دچار گیجی میشوند.
5- افرادی که با سابقه ضربه به سر یا آسیب گوش مواجه هستند: چون این آسیبها میتوانند، روی عملکرد گوش میانی یا داخلی تأثیر نامطلوبی بگذارند.
6- کسانی که به بیماریهای گوش مشکوک هستند، مانند:
- بیماری منیر
- هیدروپس آندولنفاتیک
- عفونتهای گوش میانی یا داخلی
- نوروم آکوستیک
- پیرگوشی
7- کودکان یا نوجوانانی که در یادگیری گفتار و زبان مشکل دارند: چون ممکن است، علت این مشکلات، وجود اختلال در شنوایی آنها باشد.
8- کارگران یا افرادی که در معرض صداهای بلند هستند: برای بررسی سلامت شنوایی پس از مواجهه با سروصدا، این تستها میتوانند، بخشی از ارزیابی اولیه باشند.
تست رینه و تست وبر معمولاً بخشی از معاینههای اولیهاند و در صورت نیاز، ممکن است متخصص شنوایی سنجی یا پزشک متخصص گوش و حلق و بینی دیگر انواع تست شنوایی سنجی تکمیلی مانند ادیومتری، تست OAE یا تست ABR را تجویز کند.
علل اهمیت انجام تست رینه و وبر
این تستها برای ارزیابی اولیه، بهویژه در مراکز بهداشتی، ارزشمند هستند تا به در صورت نیاز به بررسی بیشتر و مدیریت کم شنوایی کمک کنند.
آنها همچنین در شرایط پس از عمل برای ارزیابی عوارضی مانند کم شنوایی حسی عصبی مفید هستند.
این آزمایشها میتوانند، برای تأیید یافتههای شنوایی سنجی، بهویژه زمانی که بین نمودار شنوایی سنجی و یافتههای بالینی اختلاف وجود دارد، مورد استفاده قرار گیرند.
آنها نسبتاً ساده، آسان و به سرعت قابل انجام هستند که آنها را به ابزاری کاربردی برای ارزیابی مشکلات شنوایی تبدیل میکنند.
نحوه انجام تست رینه و وبر چگونه است؟
نحوه انجام تست رینه و تست وبر بهصورت زیر است.
نحوه انجام تست رینه
1- یک دیاپازون مرتعش ۵۱۲ هرتز را محکم روی زائده ماستوئید قرار دهید. برای اطمینان از تماس محکم، به سمت مقابل سر فشار وارد کنید. این کار هدایت استخوانی را آزمایش میکند .
2- مطمئن شوید که بیمار میتواند، صدای دیاپازون را بشنود و سپس از او بخواهید که وقتی دیگر نمیتواند، آن را بشنود، به شما بگوید.
3- وقتی بیمار دیگر صدا را نشنید، دیاپازون را جلوی مجرای شنوایی خارجی حرکت دهید تا هدایت هوایی بررسی شود.
4- از بیمار بپرسید که آیا اکنون دوباره میتواند، صدا را بشنود. اگر بتواند صدا را بشنود، نشان دهنده این است که هدایت هوایی بهتر از هدایت استخوانی بوده که در یک فرد سالم انتظار میرود. این مورد اغلب به اشتباه بهعنوان تست رینه مثبت نامیده میشود.
5- یک دیاپازون مرتعش ۵۱۲ هرتز را محکم روی زائده ماستوئید قرار دهید. برای اطمینان از تماس محکم، به سمت مقابل سر فشار وارد کنید. این کار هدایت استخوانی را آزمایش میکند.
6- مطمئن شوید که بیمار میتواند، صدای دیاپازون را بشنود و سپس از او بخواهید که وقتی دیگر نمیتواند، آن را بشنود، به شما بگوید.
7- وقتی بیمار دیگر صدا را نشنید، دیاپازون را جلوی مجرای شنوایی خارجی حرکت دهید تا هدایت هوایی بررسی شود.
8- از بیمار بپرسید که آیا اکنون دوباره میتواند، صدا را بشنود. اگر بتواند صدا را بشنود، نشان دهنده این است که هدایت هوایی بهتر از هدایت استخوانی بوده که در یک فرد سالم انتظار میرود. این مورد اغلب به اشتباه بهعنوان تست رینه مثبت نامیده میشود.
نحوه انجام تست وبر
به بیمار توضیح دهید که قرار است، شنوایی او را با استفاده از یک دیاپازون آزمایش کنید؛ به همین منظور:
1- به یک دیاپازون ۵۱۲ هرتز ضربه بزنید و آن را در خط وسط پیشانی قرار دهید.
2- از بیمار بپرسید، صدا را از کجا میشنوی؟
3- از دیاپازون ۵۱۲ هرتز استفاده میشود، زیرا بهترین تعادل را بین زمان زوال و ارتعاش لمسی ایجاد میکند. در حالت ایدهآل، شما به دیاپازونی نیاز دارید که دوره زوال طولانی داشته باشد و با حس ارتعاش قابل تشخیص نباشد.
تفسیر تست رینه و وبر: مثبت و منفی در این دو تست یعنی چه؟
تفسیر تست رینه
در بیماران سالم، هدایت هوایی با استفاده از ساختارهای گوش باید بهتر از هدایت استخوانی یعنی هدایت ارتعاشات از طریق استخوان باشد. بنابراین، بیمار باید بتواند دیاپازون نگه داشته شده روی مجرای شنوایی خارجی که هدایت هوایی را آزمایش میکند را مدت طولانیتری نسبت به دیاپازون نگه داشته شده روی ماستوئید که هدایت استخوانی را آزمایش میکند، بشنود.
اگر مشکلی در هدایت هوایی یعنی کم شنوایی انتقالی وجود داشته باشد، ممکن است، هدایت استخوانی بهتر از هدایت هوایی عمل کند. در این شرایط، بیمار قادر خواهد بود، دیاپازون زمانی که روی ماستوئید نگه داشته میشود را نسبت به زمانی که روی مجرای شنوایی خارجی نگه داشته میشود، مدت زمان بیشتری بشنود.
با این حال، بیماری که دچار کم شنوایی حسی – عصبی قابل توجهی باشد، ممکن است، در تست رینه منفی کاذب داشته باشد، زیرا او قادر به شنیدن چیزی در گوش آسیب دیده خود نیست اما ارتعاشات استخوان ممکن است به گوش سالم منتقل شود.
تفسیر و نتیجه حاصل از مثبت یا منفی بودن تست رینه
تفسیر تست وبر
قبل از هرگونه فرض تشخیصی در مورد تست وبر مثبت یا منفی، تست وبر باید در چارچوب نتایج تست رینه ارزیابی شود، بدین معنا که:
✓ طبیعی: صدا در هر دو گوش بهصورت مساوی شنیده میشود.
✓ کم شنوایی حسی – عصبی: صدا در سمت گوش سالم بلندتر شنیده میشود.
✓ کم شنوایی انتقالی: صدا در سمت گوش آسیب دیده بلندتر شنیده میشود.
در کم شنوایی انتقالی، بهبود نسبی در هدایت استخوانی در سمت آسیب دیده وجود دارد. گوش آسیب دیده بهدلیل مشکل در هدایت هوایی نویز محیطی کمتری دارد. علاوهبر این، صداهای با فرکانس پایین توسط انسداد در گوش داخلی به دام میافتند که منجر به افزایش بلندی صدا در گوش آسیب دیده میشود. میتوان این موضوع را با صحبت یا زمزمه کردن و سپس مسدود کردن مجرای شنوایی خارجی نشان داد؛ در این حالت، متوجه خواهید شد که صدای شما در گوش مسدود بلندتر است.
تفسیر و نتیجه تست وبر
جدول تست رینه و وبر در انواع کم شنوایی
مزایا و معایب تست رینه و وبر
✅ مزایای تست رینه
ساده و سریع: بدون نیاز به دستگاههای تخصصی، با یک تیونینگفورک ساده انجام میشود.
قابل انجام در محیط بالینی یا اورژانس: بهدلیل نیاز نداشتن به تجهیزات پیچیده، برای معاینههای ابتدایی بسیار کاربردی است.
تشخیص نوع کم شنوایی: میتواند، تمایز ایجاد کند، بین کم شنوایی انتقالی همانند جرم گوش و کم شنوایی حسی – عصبی.
مناسب برای بیماران در سنین مختلف: حتی در کودکان یا سالمندان هم قابل استفاده است، به شرط همکاری بیمار.
کم هزینه و در دسترس: بهراحتی در مطب پزشک عمومی یا پزشک متخصص گوش و حلق و بینی قابل اجرا است.
❌معایب تست رینه
نیاز به همکاری دقیق بیمار: تفسیر نتایج به پاسخ بیمار وابسته است؛ در افراد با اختلال شناختی یا همکاری پایین، ممکن است قابل اعتماد نباشد.
تشخیص کیفی و نه کمی: فقط مشخص میکند، کدام مسیر یعنی هوایی یا استخوانی بهتر است، اما شدت افت شنوایی را نمیسنجد.
حساس به اشتباه در انجام: اگر تیونینگفورک درست استفاده نشود یا جایگذاری اشتباه باشد، نتیجه گمراه کننده خواهد بود.
کارایی محدود در افتهای شنوایی دوطرفه شدید: در افرادی که هر دو گوش آنها دچار کم شنوایی شدید بوده، ممکن است، نتیجه مبهم یا نامشخص باشد.
✅ مزایای تست وبر
تشخیص سریع تفاوت شنوایی بین دو گوش: در افرادی که از شنوایی نامتقارن شکایت دارند، بهسرعت مشخص میکند، مشکل در کدام سمت است.
ابزاری مفید در بررسی تقارن شنوایی: بهخصوص در اختلالات یک طرفه مثل تومور عصب شنوایی یا انسداد گوش مفید است.
مناسب برای غربالگری اولیه: در مراحل ابتدایی بررسیهای بالینی یا در شرایط بدون دسترسی به تجهیزات تخصصی کاربرد دارد.
کم هزینه و قابل انجام در هر مکانی: بدون نیاز به برق، اتاق ساکت یا حتی تجهیزات خاص است.
❌معایب تست وبر
تفسیری نسبی دارد: نمیتواند، شدت کم شنوایی را تعیین کند، بلکه فقط تفاوت شنوایی بین دو گوش را نشان میدهد.
در اختلالات شنوایی دوطرفه شدید بیفایده است: اگر هر دو گوش بهشدت آسیب دیده باشند، نتایج تست معنای خاصی نخواهند داشت.
پاسخ ذهنی بیمار کلیدی است: اگر بیمار دقت کافی را نداشته باشد یا تفاوت شنوایی را بهدرستی بیان نکند، نتیجه بهدست آمده نادرست خواهد بود.
تشخیص دقیق نیاز به ترکیب با تستهای دیگر دارد: تست وبر بهتنهایی نمیتواند، نوع کم شنوایی را مشخص کند و معمولاً باید با تست رینه یا ادیومتری همراه باشد.
کلام آخر: تست رینه و وبر، برای تشخیص چه نوع کم شنوایی مناسب است؟
تست رینه و تست وبر دو آزمون ساده اما ارزشمند در ارزیابیهای اولیه شنوایی هستند که به پزشک کمک میکنند، نوع کم شنوایی بیمار را تشخیص دهد.
تست رینه برای تمایز بین کم شنوایی انتقالی و حسی – عصبی استفاده میشود. در این تست، اگر بیمار صدا را از طریق هوا بهتر از استخوان بشنود، شنوایی طبیعی یا دچار کم شنوایی حسی – عصبی است. اما اگر صدا از راه استخوانی بهتر شنیده شود، میتواند، نشانهای از کم شنوایی انتقالی باشد.
از سوی دیگر، تست وبر برای تشخیص تقارن یا عدم تقارن شنوایی بهکار میرود. در این تست، اگر صدا در گوش ضعیفتر متمرکز شود، معمولاً نشان دهنده کم شنوایی انتقالی در آن گوش است. اگر صدا در گوش سالمتر شنیده شود، احتمال وجود کم شنوایی حسی – عصبی در گوش مقابل وجود دارد.
بنابراین، این دو تست مکمل یکدیگرند و در کنار هم میتوانند، اطلاعات اولیه ارزشمندی درباره نوع و محل اختلال شنوایی ارائه دهند. البته برای تشخیص دقیقتر و تعیین شدت مشکل، انجام آزمایشهای تخصصیتر مانند ادیومتری و ABR ضروری خواهد بود.
در پایان، تست رینه مثبت نشان دهنده شنوایی طبیعی یا افت شنوایی حسی - عصبی است، در حالی که تست وبر مثبت میتواند به افت شنوایی در گوش مقابل یا اختلال هدایتی در همان گوش اشاره کند. تفسیر درست این دو تست ساده، راهی کلیدی برای افتراق انواع کم شنوایی در ارزیابی بالینی اولیه است.
سوالات متداول
منظور از تست رینه مثبت چیست؟
در مقابل، اگر تست رینه منفی باشد، یعنی صدا از طریق استخوان بهتر شنیده شود، معمولاً نشان دهنده کم شنوایی انتقالی است که در آن مشکل در مسیر انتقال هوایی صدا وجود دارد.
اگر تست وبر صدا را در یک گوش نشان دهد، چه معنایی دارد؟
افت شنوایی هدایتی در گوش چپ، چون صدای محیط کمتر وارد میشود و صدای استخوانی واضحتر است.
افت شنوایی حسی – عصبی در گوش راست، چون گوش راست صدا را ضعیفتر دریافت میکند.
تست رینه در هر گوش کمک میکند که تفسیر وبر دقیقتر باشد.
آیا تستهای رینه و تست وبر دردناک یا تهاجمی هستند؟
از چه نوع دیاپازونی برای این تستها استفاده میشود؟
- صدای آن در محدوده گفتار انسان است.
- کمتر از فرکانسهای پایینتر لرزش پوستی ایجاد میکند.
- بیشتر از فرکانسهای بالا قابل اعتماد است.
آیا تست رینه و تست وبر میتوانند، جایگزین شنوایی سنجی باشند؟
آیا امکان اشتباه در تفسیر این تستها وجود دارد؟
- محیط پرسروصدا
- همکاری نکردن بیمار
- قرار دادن نادرست دیاپازون
- افت شنوایی ترکیبی) که تفسیر را پیچیدهتر میکند.)
برای همین، تفسیر دقیق این تستها نیازمند دانش بالینی و مقایسه نتایج هر دو تست با هم است.
